අථබ්රවීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පුරාණදුතියිකාපලොභනං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු ඉන්ද්රියජාතකෙ (ජා· 1.8.60 ආදයො) විත්ථාරිතමෙව. සත්ථා පන තං භික්ඛුං “සච්චං කිර ත්වං, භික්ඛු, උක්කණ්ඨිතොසී”ති පුච්ඡිත්වා “සච්චං, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “කෙන උක්කණ්ඨාපිතොසී”ති වත්වා “පුරාණදුතියිකායා”ති වුත්තෙ “භික්ඛු එසා ඉත්ථී තුය්හං අනත්ථකාරිකා, ත්වං එතං නිස්සාය ඣානං නාසෙත්වා තීණි සංවච්ඡරානි මූළ්හො විසඤ්ඤී නිපජ්ජිත්වා උප්පන්නාය සඤ්ඤාය මහාපරිදෙවං පරිදෙවී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කාසිරට්ඨෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො සබ්බසිප්පෙසු නිප්ඵත්තිං පත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අරඤ්ඤායතනෙ වනමූලඵලාහාරො යාපෙසි. අථෙකා මිගී තස්ස පස්සාවට්ඨානෙ සම්භවමිස්සකං තිණං ඛාදිත්වා උදකං පිවි. එත්තකෙනෙව ච තස්මිං පටිබද්ධචිත්තා ගබ්භං පටිලභිත්වා තතො පට්ඨාය කත්ථචි අගන්ත්වා තත්ථෙව තිණං ඛාදිත්වා අස්සමස්ස සාමන්තෙයෙව විචරති . මහාසත්තො පරිග්ගණ්හන්තො තං කාරණං අඤ්ඤාසි. සා අපරභාගෙ මනුස්සදාරකං විජායි. මහාසත්තො තං පුත්තසිනෙහෙන පටිජග්ගි, “ඉසිසිඞ්ගො”තිස්ස නාමං අකාසි. අථ නං මහාසත්තො විඤ්ඤුතප්පත්තං පබ්බාජෙත්වා අත්තනො මහල්ලකකාලෙ තං ආදාය නාරිවනං නාම ගන්ත්වා, “තාත, ඉමස්මිං හිමවන්තෙ ඉමෙහි පුප්ඵෙහි සදිසා ඉත්ථියො නාම හොන්ති, තා අත්තනො වසං ගතෙ මහාවිනාසං පාපෙන්ති, න තාසං වසං නාම ගන්තුං වට්ටතී”ති ඔවදිත්වා අපරභාගෙ බ්රහ්මලොකපරායණො අහොසි.

ඉසිසිඞ්ගොපි ඣානකීළං කීළන්තො හිමවන්තප්පදෙසෙ වාසං කප්පෙසි. ඝොරතපො පරමධිතින්ද්රියො අහොසි. අථස්ස සීලතෙජෙන සක්කස්ස භවනං කම්පි, සක්කො ආවජ්ජෙන්තො තං කාරණං ඤත්වා “අයං මං සක්කත්තා චාවෙය්ය, එකං අච්ඡරං පෙසෙත්වා සීලමස්ස භින්දාපෙස්සාමී”ති සකලදෙවලොකං උපපරික්ඛන්තො අත්තනො අඩ්ඪතෙය්යකොටිසඞ්ඛානං පරිචාරිකානං මජ්ඣෙ එකං අලම්බුසං නාම අච්ඡරං ඨපෙත්වා අඤ්ඤං තස්ස සීලං භින්දිතුං සමත්ථං අදිස්වා තං පක්කොසාපෙත්වා තස්ස සීලභෙදං කාතුං ආණාපෙසි. තමත්ථං ආවිකරොන්තො සත්ථා පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ බ්රහාති මහා. වත්රභූති වත්රස්ස නාම අසුරස්ස අභිභවිතා. ජයතං පිතාති ජයන්තානං ජයප්පත්තානං සෙසානං තෙත්තිංසාය දෙවපුත්තානං පිතුකිච්චසාධනෙන පිතා. පරාභෙත්වාති හදයං භින්දිත්වා ඔලොකෙන්තො විය තං “පටිබලා අය”න්ති ඤත්වාති අත්ථො. සුධම්මායන්ති සුධම්මායං දෙවසභායං. පණ්ඩුකම්බලසිලාසනෙ නිසින්නො තං අලම්බුසං පක්කොසාපෙත්වා ඉදමාහ –

තත්ථ මිස්සෙති තං ආලපති, ඉදඤ්ච තස්සා නාමං, සබ්බා පනිත්ථියො පුරිසෙ කිලෙසමිස්සනෙන මිස්සනතො “මිස්සා”ති වුච්චන්ති, තෙන සාධාරණෙන ගුණනාමෙනාලපන්තො එවමාහ. ඉසිප්පලොභනෙති ඉසීනං පලොභනසමත්ථෙ. ඉසිසිඞ්ගන්ති තස්ස කිර මත්ථකෙ මිගසිඞ්ගාකාරෙන ද්වෙ චූළා උට්ඨහිංසු, තස්මා එවං වුච්චති.

ඉති සක්කො “ගච්ඡ ඉසිසිඞ්ගං උපසඞ්කමිත්වා අත්තනො වසං ආනෙත්වා සීලමස්ස භින්දා”ති අලම්බුසං ආණාපෙසි.

තත්ථ පුරායන්ති අයං තාපසො වත්තසම්පන්නො ච බ්රහ්මචරියවා ච, සො පනෙස දීඝායුකතාය නිබ්බානසඞ්ඛාතෙ මග්ගෙ අභිරතො ගුණවුද්ධියා ච වුද්ධො. තස්මා යාව එස අම්හෙ නාතික්කමති, න අභිභවිත්වා ඉමම්හා ඨානා චාවෙති, තාවදෙව ත්වං ගන්ත්වා තස්ස දෙවලොකගමනානි මග්ගානි ආවර, යථා ඉධ නාගච්ඡති, එවං කරොහීති අත්ථො.

තං සුත්වා අලම්බුසා ගාථාද්වයමාහ –