විකිණ්ණවාචන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මුසාවාදං කත්වා දෙවදත්තස්ස පථවිප්පවෙසනං ආරබ්භ කථෙසි. තදා හි සත්ථා භික්ඛූහි තස්ස අවණ්ණෙ කථිතෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි දෙවදත්තො මුසාවාදං කත්වා පථවිං පවිට්ඨොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ පඤ්චසතවාණිජා නාවාය සමුද්දං පක්ඛන්දිත්වා සත්තමෙ දිවසෙ අතීරදස්සනියා නාවාය සමුද්දපිට්ඨෙ භින්නාය ඨපෙත්වා එකං අවසෙසා මච්ඡකච්ඡපභක්ඛා අහෙසුං, එකො පන වාතවෙගෙන කරම්පියපට්ටනං නාම පාපුණි. සො සමුද්දතො උත්තරිත්වා නග්ගභොගො තස්මිං පට්ටනෙයෙව භික්ඛාය චරි. තමෙනං මනුස්සා “අයං සමණො අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨො”ති සම්භාවෙත්වා සක්කාරං කරිංසු. සො “ලද්ධො මෙ ජීවිකූපායො”ති තෙසු නිවාසනපාරුපනං දෙන්තෙසුපි න ඉච්ඡි. තෙ “නත්ථි ඉතො උත්තරි අප්පිච්ඡො සමණො”ති භිය්යො භිය්යො පසීදිත්වා තස්ස අස්සමපදං කත්වා තත්ථ නං නිවාසාපෙසුං. සො “කරම්පියඅචෙලො”ති පඤ්ඤායි. තස්ස තත්ථ වසන්තස්ස මහාලාභසක්කාරො උදපාදි.

එකො නාගරාජාපිස්ස සුපණ්ණරාජා ච උපට්ඨානං ආගච්ඡන්ති. තෙසු නාගරාජා නාමෙන පණ්ඩරො නාම. අථෙකදිවසං සුපණ්ණරාජා තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නො එවමාහ – “භන්තෙ, අම්හාකං ඤාතකා නාගෙ ගණ්හන්තා බහූ විනස්සන්ති, එතෙසං නාගානං ගහණනියාමං මයං න ජානාම, ගුය්හකාරණං කිර තෙසං අත්ථි, සක්කුණෙය්යාථ නු ඛො තුම්හෙ එතෙ පියායමානා විය තං කාරණං පුච්ඡිතු”න්ති. සො “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා සුපණ්ණරාජෙ වන්දිත්වා පක්කන්තෙ නාගරාජස්ස ආගතකාලෙ වන්දිත්වා නිසින්නං නාගරාජානං පුච්ඡි – “නාගරාජ, සුපණ්ණා කිර තුම්හෙ ගණ්හන්තා බහූ විනස්සන්ති, තුම්හෙ ගණ්හන්තා කථං ගණ්හිතුං න සක්කොන්තී”ති. භන්තෙ, ඉදං අම්හාකං ගුය්හං රහස්සං, මයා ඉමං කථෙන්තෙන ඤාතිසඞ්ඝස්ස මරණං ආහටං හොතීති. කිං පන ත්වං, ආවුසො, “අයං අඤ්ඤස්ස කථෙස්සතී”ති එවංසඤ්ඤී හොසි, නාහං අඤ්ඤස්ස කථෙස්සාමි, අත්තනා පන ජානිතුකාමතාය පුච්ඡාමි, ත්වං මය්හං සද්දහිත්වා නිබ්භයො හුත්වා කථෙහීති. නාගරාජා “න කථෙස්සාමි, භන්තෙ”ති වන්දිත්වා පක්කාමි. පුනදිවසෙපි පුච්ඡි, තථාපිස්ස න කථෙසි.

අථ නං තතියදිවසෙ ආගන්ත්වා නිසින්නං, “නාගරාජ, අජ්ජ තතියො දිවසො, මම පුච්ඡන්තස්ස කිමත්ථං න කථෙසී”ති ආහ. “තුම්හෙ අඤ්ඤස්ස ආචික්ඛිස්සථා”ති භයෙන, භන්තෙති. කස්සචි න කථෙස්සාමි, නිබ්භයො කථෙහීති. “තෙන හි, භන්තෙ, අඤ්ඤස්ස මා කථයිත්ථා”ති පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා, “භන්තෙ, මයං මහන්තෙ මහන්තෙ පාසාණෙ ගිලිත්වා භාරියා හුත්වා නිපජ්ජිත්වා සුපණ්ණානං ආගමනකාලෙ මුඛං නිබ්බාහෙත්වා දන්තෙ විවරිත්වා සුපණ්ණෙ ඩංසිතුං අච්ඡාම, තෙ ආගන්ත්වා අම්හාකං සීසං ගණ්හන්ති, තෙසං අම්හෙ ගරුභාරෙ හුත්වා නිපන්නෙ උද්ධරිතුං වායමන්තානඤ්ඤෙව උදකං ඔත්ථරති. තෙ සීදන්තා අන්තොඋදකෙයෙව මරන්ති, ඉමිනා කාරණෙන බහූ සුපණ්ණා විනස්සන්ති, තෙසං අම්හෙ ගණ්හන්තානං කිං සීසෙන ගහිතෙන, බාලා නඞ්ගුට්ඨෙ ගහෙත්වා අම්හෙ හෙට්ඨාසීසකෙ කත්වා ගහිතං ගොචරං මුඛෙන ඡඩ්ඩාපෙත්වා ලහුකෙ කත්වා ගන්තුං සක්කොන්තී”ති සො අත්තනො රහස්සකාරණං තස්ස දුස්සීලස්ස කථෙසි.

අථ තස්මිං පක්කන්තෙ සුපණ්ණරාජා ආගන්ත්වා කරම්පියඅචෙලං වන්දිත්වා “කිං, භන්තෙ, පුච්ඡිතං තෙ නාගරාජස්ස ගුය්හකාරණ”න්ති ආහ. සො “ආමාවුසො”ති වත්වා සබ්බං තෙන කථිතනියාමෙනෙව කථෙසි. තං සුත්වා සුපණ්ණො “නාගරාජෙන අයුත්තං කතං, ඤාතීනං නාම නස්සනනියාමො පරස්ස න කථෙතබ්බො, හොතු, අජ්ජෙව මයා සුපණ්ණවාතං කත්වා පඨමං එතමෙව ගහෙතුං වට්ටතී”ති සුපණ්ණවාතං කත්වා පණ්ඩරනාගරාජානං නඞ්ගුට්ඨෙ ගහෙත්වා හෙට්ඨාසීසං කත්වා ගහිතගොචරං ඡඩ්ඩාපෙත්වා උප්පතිත්වා ආකාසං පක්ඛන්දි. පණ්ඩරො ආකාසෙ හෙට්ඨාසීසකං ඔලම්බන්තො “මයාව මම දුක්ඛං ආභත”න්ති පරිදෙවන්තො ආහ –