ඛරාජිනා ජටිලා පඞ්කදන්තාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං කුහකභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. සො හි නිය්යානිකසාසනෙ පබ්බජිත්වාපි චතුපච්චයත්ථාය තිවිධං කුහකවත්ථුං පූරෙසි. අථස්ස අගුණං පකාසෙන්තා භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, අසුකො නාම භික්ඛු එවරූපෙ නිය්යානිකසාසනෙ පබ්බජිත්වා කුහනං නිස්සාය ජීවිකං කප්පෙතී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස කුහකොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තස්ස පුරොහිතො අහොසි පණ්ඩිතො බ්යත්තො. සො එකදිවසං උය්යානකීළං ගතො එකං අභිරූපං ගණිකං දිස්වා පටිබද්ධචිත්තො තාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙසි. සා තං පටිච්ච ගබ්භං පටිලභි. ගබ්භස්ස පතිට්ඨිතභාවං ඤත්වා තං ආහ – “සාමි, ගබ්භො මෙ පතිට්ඨිතො, ජාතකාලෙ නාමං කරොන්තී අස්ස කිං නාමං කරොමී”ති? සො “වණ්ණදාසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තත්තා න සක්කා කුලනාමං කාතු”න්ති චින්තෙත්වා “භද්දෙ, අයං වාතඝාතරුක්ඛො උද්දාලො නාම, ඉධ පටිලද්ධත්තා ‘උද්දාලකො’තිස්ස නාමං කරෙය්යාසී”ති වත්වා අඞ්ගුලිමුද්දිකං අදාසි. “සචෙ ධීතා හොති, ඉමාය නං පොසෙය්යාසි, සචෙ පුත්තො, අථ නං වයප්පත්තං මය්හං දස්සෙය්යාසී”ති ආහ. සා අපරභාගෙ පුත්තං විජායිත්වා “උද්දාලකො”තිස්ස නාමං අකාසි.

සො වයප්පත්තො මාතරං පුච්ඡි – “අම්ම, කො මෙ පිතා”ති? “පුරොහිතො තාතා”ති. “යදි එවං වෙදෙ උග්ගණ්හිස්සාමී”ති මාතු හත්ථතො මුද්දිකඤ්ච ආචරියභාගඤ්ච ගහෙත්වා තක්කසිලං ගන්ත්වා දිසාපාමොක්ඛාචරියස්ස සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගණ්හන්තො එකං තාපසගණං දිස්වා “ඉමෙසං සන්තිකෙ වරසිප්පං භවිස්සති, තං උග්ගණ්හිස්සාමී”ති සිප්පලොභෙන පබ්බජිත්වා තෙසං වත්තපටිවත්තං කත්වා “ආචරියා මං තුම්හාකං ජානනසිප්පං සික්ඛාපෙථා”ති ආහ. තෙ අත්තනො අත්තනො ජානනනියාමෙනෙව තං සික්ඛාපෙසුං. පඤ්චන්නං තාපසසතානං එකොපි තෙන අතිරෙකපඤ්ඤො නාහොසි, ස්වෙව තෙසං පඤ්ඤාය අග්ගො. අථස්ස තෙ සන්නිපතිත්වා ආචරියට්ඨානං අදංසු. අථ නෙ සො ආහ – “මාරිසා, තුම්හෙ නිච්චං වනමූලඵලාහාරා අරඤ්ඤෙව වසථ, මනුස්සපථං කස්මා න ගච්ඡථා”ති? “මාරිස, මනුස්සා නාම මහාදානං දත්වා අනුමොදනං කාරාපෙන්ති, ධම්මිං කථං භණාපෙන්ති, පඤ්හං පුච්ඡන්ති, මයං තෙන භයෙන තත්ථ න ගච්ඡාමා”ති. “මාරිසා, සචෙපි චක්කවත්තිරාජා භවිස්සති, මනං ගහෙත්වා කථනං නාම මය්හං භාරො, තුම්හෙ මා භායථා”ති වත්වා තෙහි සද්ධිං චාරිකං චරමානො අනුපුබ්බෙන බාරාණසිං පත්වා රාජුය්යානෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ සබ්බෙහි සද්ධිං ද්වාරගාමෙ භික්ඛාය චරි, මනුස්සා මහාදානං අදංසු. තාපසා පුනදිවසෙ නගරං පවිසිංසු මනුස්සා මහාදානං අදංසු. උද්දාලකතාපසො දානානුමොදනං කරොති, මඞ්ගලං වදති, පඤ්හං විස්සජ්ජෙති, මනුස්සා පසීදිත්වා බහුපච්චයෙ අදංසු. සකලනගරං “පණ්ඩිතො ගණසත්ථා ධම්මිකතාපසො ආගතො”ති සඞ්ඛුභි, තං රඤ්ඤොපි කථයිංසු.

රාජා “කුහිං වසතී”ති පුච්ඡිත්වා “උය්යානෙ”ති සුත්වා “සාධු අජ්ජ තෙසං දස්සනාය ගමිස්සාමී”ති ආහ. එකො පුරිසො ගන්ත්වා “රාජා කිර වො පස්සිතුං ආගච්ඡිස්සතී”ති උද්දාලකස්ස කථෙසි. සොපි ඉසිගණං ආමන්තෙත්වා “මාරිසා, රාජා කිර ආගමිස්සති, ඉස්සරෙ නාම එකදිවසං ආරාධෙත්වා යාවජීවං අලං හොතී”ති. “කිං පන කාතබ්බං ආචරියා”ති? සො එවමාහ – “තුම්හෙසු එකච්චෙ වග්ගුලිවතං චරන්තු, එකච්චෙ උක්කුටිකප්පධානමනුයුඤ්ජන්තු, එකච්චෙ කණ්ටකාපස්සයිකා භවන්තු, එකච්චෙ පඤ්චාතපං තපන්තු, එකච්චෙ උදකොරොහනකම්මං කරොන්තු, එකච්චෙ තත්ථ තත්ථ මන්තෙ සජ්ඣායන්තූ”ති. තෙ තථා කරිංසු. සයං පන අට්ඨ වා දස වා පණ්ඩිතවාදිනො ගහෙත්වා මනොරමෙ ආධාරකෙ රමණීයං පොත්ථකං ඨපෙත්වා අන්තෙවාසිකපරිවුතො සුපඤ්ඤත්තෙ සාපස්සයෙ ආසනෙ නිසීදි. තස්මිං ඛණෙ රාජා පුරොහිතං ආදාය මහන්තෙන පරිවාරෙන උය්යානං ගන්ත්වා තෙ මිච්ඡාතපං චරන්තෙ දිස්වා “අපායභයම්හා මුත්තා”ති පසීදිත්වා උද්දාලකස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා එකමන්තං නිසින්නො තුට්ඨමානසො පුරොහිතෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ ඛරාජිනාති සඛුරෙහි අජිනචම්මෙහි සමන්නාගතා. පඞ්කදන්තාති දන්තකට්ඨස්ස අඛාදනෙන මලග්ගහිතදන්තා. දුම්මක්ඛරූපාති අනඤ්ජිතක්ඛා අමණ්ඩිතරූපා ලූඛසඞ්ඝාටිධරා. මානුසකෙ පයොගෙති මනුස්සෙහි කත්තබ්බවීරියෙ. ඉදං විදූති ඉදං තපචරණඤ්ච මන්තසජ්ඣායනඤ්ච ජානන්තා. අපායාති කච්චි ආචරිය, ඉමෙ චතූහි අපායෙහි මුත්තාති පුච්ඡති.

තං සුත්වා පුරොහිතො “අයං රාජා අට්ඨානෙ පසන්නො, තුණ්හී භවිතුං න වට්ටතී”ති චින්තෙත්වා දුතියං ගාථමාහ –

තත්ථ බහුස්සුතො චෙති සචෙ මහාරාජ, “අහං බහුස්සුතොම්හී”ති පගුණවෙදොපි දසකුසලකම්මපථධම්මං න චරෙය්ය, තීහි ද්වාරෙහි පාපානෙව කරෙය්ය, තිට්ඨන්තු තයො වෙදා, සහස්සවෙදොපි සමානො තං බාහුසච්චං පටිච්ච අට්ඨසමාපත්තිසඞ්ඛාතං චරණං අප්පත්වා අපායදුක්ඛතො න මුච්චෙය්යාති.