2. චන්දකින්නරීජාතකවණ්ණනා (485)
උපනීයතිදං මඤ්ඤෙති ඉදං සත්ථා කපිලවත්ථුපුරං උපනිස්සාය නිග්රොධාරාමෙ විහරන්තො රාජනිවෙසනෙ රාහුලමාතරං ආරබ්භ කථෙසි. ඉදං පන ජාතකං දූරෙනිදානතො පට්ඨාය කථෙතබ්බං. සා පනෙසා නිදානකථා යාව ලට්ඨිවනෙ උරුවෙලකස්සපසීහනාදා අපණ්ණකජාතකෙ කථිතා, තතො පරං යාව කපිලවත්ථුගමනා වෙස්සන්තරජාතකෙ ආවි භවිස්සති. සත්ථා පන පිතු නිවෙසනෙ නිසීදිත්වා අන්තරභත්තසමයෙ මහාධම්මපාලජාතකං (ජා· 1.10.92 ආදයො) කථෙත්වා කතභත්තකිච්චො “රාහුලමාතු නිවෙසනෙ නිසීදිත්වා තස්සා ගුණං වණ්ණෙන්තො චන්දකින්නරීජාතකං (ජා· 1.14.18 ආදයො) කථෙස්සාමී”ති රාජානං පත්තං ගාහාපෙත්වා ද්වීහි අග්ගසාවකෙහි සද්ධිං රාහුලමාතු නිවෙසනට්ඨානං පායාසි. තදා තස්සා සම්මුඛා චත්තාලීසසහස්සනාටකිත්ථියො වසන්ති තාසු ඛත්තියකඤ්ඤානංයෙව නවුතිඅධිකසහස්සං. සා තථාගතස්ස ආගමනං ඤත්වා “සබ්බා කාසාවානෙව නිවාසෙන්තූ”ති තාසං ආරොචාපෙසි. තා තථා කරිංසු. සත්ථා ආගන්ත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදි. අථ තා සබ්බාපි එකප්පහාරෙනෙව විරවිංසු, මහාපරිදෙවසද්දො අහොසි. රාහුලමාතාපි පරිදෙවිත්වා සොකං විනොදෙත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා රාජගතෙන බහුමානෙන සගාරවෙන නිසීදි. රාජා තස්සා ගුණකථං ආරභි, “භන්තෙ, මම සුණ්හා ‘තුම්හෙහි කාසාවානි නිවත්ථානී’ති සුත්වා කාසාවානෙව නිවාසෙසි, ‘මාලාදීනි පරිච්චත්තානී’ති සුත්වා මාලාදීනි පරිච්චජි, ‘භූමියං සයතී’ති සුත්වා භූමිසයනාව ජාතා, තුම්හාකං පබ්බජිතකාලෙ විධවා හුත්වා අඤ්ඤෙහි රාජූහි පෙසිතං පණ්ණාකාරං න ගණ්හි, එවං තුම්හෙසු අසංහීරචිත්තා එසා”ති නානප්පකාරෙහි තස්සා ගුණකථං කථෙසි. සත්ථා “අනච්ඡරියං, මහාරාජ, යං එසා ඉදානි මම පච්ඡිමෙ අත්තභාවෙ මයි සසිනෙහා අසංහීරචිත්තා අනඤ්ඤනෙය්යා භවෙය්ය. එසා තිරච්ඡානයොනියං නිබ්බත්තාපි මයි අසංහීරචිත්තා අනඤ්ඤනෙය්යා අහොසී”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ මහාසත්තො හිමවන්තපදෙසෙ කින්නරයොනියං නිබ්බත්ති, චන්දා නාමස්ස භරියා. තෙ උභොපි චන්දනාමකෙ රජතපබ්බතෙ වසිංසු. තදා බාරාණසිරාජා අමච්චානං රජ්ජං නිය්යාදෙත්වා ද්වෙ කාසායානි නිවාසෙත්වා සන්නද්ධපඤ්චාවුධො එකකොව හිමවන්තං පාවිසි. සො මිගමංසං ඛාදන්තො එකං ඛුද්දකනදිං අනුසඤ්චරන්තො උද්ධං අභිරුහි. චන්දපබ්බතවාසිනො කින්නරා වස්සාරත්තසමයෙ අනොතරිත්වා පබ්බතෙයෙව වසන්ති, නිදාඝසමයෙ ඔතරන්ති. තදා ච සො චන්දකින්නරො අත්තනො භරියාය සද්ධිං ඔතරිත්වා තෙසු තෙසු ඨානෙසු ගන්ධෙ විලිම්පන්තො පුප්ඵරෙණුං ඛාදන්තො පුප්ඵපටෙ නිවාසෙන්තො පාරුපන්තො ලතාදොලාහි කීළන්තො මධුරස්සරෙන ගායන්තො තං ඛුද්දකනදිං පත්වා එකස්මිං නිවත්තනට්ඨානෙ ඔතරිත්වා උදකෙ පුප්ඵානි විකිරිත්වා උදකකීළං කීළිත්වා පුප්ඵපටෙ නිවාසෙත්වා පාරුපිත්වා රජතපට්ටවණ්ණාය වාලුකාය පුප්ඵාසනං පඤ්ඤපෙත්වා එකං වෙළු දණ්ඩකං ගහෙත්වා සයනෙ නිසීදි . තතො චන්දකින්නරො වෙළුං වාදෙන්තො මධුරසද්දෙන ගායි. චන්දකින්නරී මුදුහත්ථෙ නාමෙත්වා තස්ස අවිදූරෙ ඨිතා නච්චි චෙව ගායි ච. සො රාජා තෙසං සද්දං සුත්වා පදසද්දං අසාවෙන්තො සණිකං ගන්ත්වා පටිච්ඡන්නෙ ඨත්වා තෙ කින්නරෙ දිස්වා කින්නරියා පටිබද්ධචිත්තො හුත්වා “තං කින්නරං විජ්ඣිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙත්වා ඉමාය සද්ධිං සංවාසං කප්පෙස්සාමී”ති ඨත්වා චන්දකින්නරං විජ්ඣි. සො වෙදනාප්පත්තො පරිදෙවමානො චතස්සො ගාථා අභාසි –