7. අකිත්තිජාතකවණ්ණනා (480)
අකිත්තිං දිස්වා සම්මන්තන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං සාවත්ථිවාසිං දානපතිං උපාසකං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර සත්ථාරං නිමන්තෙත්වා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මහාදානං දත්වා පරියොසානදිවසෙ අරියසඞ්ඝස්ස සබ්බපරික්ඛාරෙ අදාසි. අථස්ස සත්ථා පරිසමජ්ඣෙයෙව අනුමොදනං කරොන්තො “උපාසක, මහා තෙ පරිච්චාගො, අහො දුක්කරං තයා කතං, අයඤ්හි දානවංසො නාම පොරාණකපණ්ඩිතානං වංසො, දානං නාම ගිහිනාපි පබ්බජිතෙනාපි දාතබ්බමෙව. පොරාණකපණ්ඩිතා පන පබ්බජිත්වා අරඤ්ඤෙ වසන්තාපි අලොණකං විධූපනං උදකමත්තසිත්තං කාරපණ්ණං ඛාදමානාපි සම්පත්තයාචකානං යාවදත්ථං දත්වා සයං පීතිසුඛෙන යාපයිංසූ”ති වත්වා “භන්තෙ, ඉදං තාව සබ්බපරික්ඛාරදානං මහාජනස්ස පාකටං, තුම්හෙහි වුත්තං අපාකටං, තං නො කථෙථා”ති තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො අසීතිකොටිවිභවස්ස බ්රාහ්මණමහාසාලස්ස කුලෙ නිබ්බත්ති, “අකිත්තී”තිස්ස නාමං කරිංසු. තස්ස පදසා ගමනකාලෙ භගිනීපි ජායි, “යසවතී”තිස්සා නාමං කරිංසු. මහාසත්තො සොළසවස්සකාලෙ තක්කසිලං ගන්ත්වා සබ්බසිප්පානි උග්ගණ්හිත්වා පච්චාගමි. අථස්ස මාතාපිතරො කාලමකංසු. සො තෙසං පෙතකිච්චානි කාරෙත්වා ධනවිලොකනං කරොන්තො “අසුකො නාම එත්තකං ධනං සණ්ඨපෙත්වා අතීතො, අසුකො එත්තක”න්ති වචනං සුත්වා සංවිග්ගමානසො හුත්වා “ඉදං ධනමෙව පඤ්ඤායති, න ධනස්ස සංහාරකා, සබ්බෙ ඉමං ධනං පහායෙව ගතා, අහං පන තං ආදාය ගමිස්සාමී”ති භගිනිං පක්කොසාපෙත්වා “ත්වං ඉමං ධනං පටිපජ්ජාහී”ති ආහ . “තුම්හාකං පන කො අජ්ඣාසයො”ති? “පබ්බජිතුකාමොම්හී”ති. “භාතික, අහං තුම්හෙහි ඡඩ්ඩිතං ඛෙළං න සිරසා සම්පටිච්ඡාමි, න මෙ ඉමිනා අත්ථො, අහම්පි පබ්බජිස්සාමී”ති. සො රාජානං ආපුච්ඡිත්වා භෙරිං චරාපෙසි “ධනෙන අත්ථිකා අකිත්තිපණ්ඩිතස්ස ගෙහං ආගච්ඡන්තූ”ති.
සො සත්තාහං මහාදානං පවත්තෙත්වා ධනෙ අඛීයමානෙ චින්තෙසි “ඉමෙ සඞ්ඛාරා ඛීයන්ති, කිං මෙ ධනකීළාය, අත්ථිකා තං ගණ්හිස්සන්තී”ති නිවෙසනද්වාරං විවරිත්වා “දින්නඤ්ඤෙව හරන්තූ”ති සහිරඤ්ඤසුවණ්ණං ගෙහං පහාය ඤාතිමණ්ඩලස්ස පරිදෙවන්තස්ස භගිනිං ගහෙත්වා බාරාණසිතො නික්ඛමි. යෙන ද්වාරෙන නික්ඛමි, තං අකිත්තිද්වාරං නාම ජාතං, යෙන තිත්ථෙන නදිං ඔතිණ්ණො, තම්පි අකිත්තිතිත්ථං නාම ජාතං. සො ද්වෙ තීණි යොජනානි ගන්ත්වා රමණීයෙ ඨානෙ පණ්ණසාලං කත්වා භගිනියා සද්ධිං පබ්බජි. තස්ස පබ්බජිතකාලතො පට්ඨාය බහුගාමනිගමරාජධානිවාසිනො පබ්බජිංසු. මහාපරිවාරො අහොසි, මහාලාභසක්කාරො නිබ්බත්ති, බුද්ධුප්පාදකාලො විය පවත්ති. අථ මහාසත්තො “අයං ලාභසක්කාරො මහා, පරිවාරොපි මහන්තො, මයා එකකෙනෙව විහරිතුං වට්ටතී”ති චින්තෙත්වා අවෙලාය අන්තමසො භගිනිම්පි අජානාපෙත්වා එකකොව නික්ඛමිත්වා අනුපුබ්බෙන දමිළරට්ඨං පත්වා කාවීරපට්ටනසමීපෙ උය්යානෙ විහරන්තො ඣානාභිඤ්ඤායො නිබ්බත්තෙසි. තත්රාපිස්ස මහාලාභසක්කාරො උප්පජ්ජි. සො තං ජිගුච්ඡිත්වා ඡඩ්ඩෙත්වා ආකාසෙන ගන්ත්වා නාගදීපසමීපෙ කාරදීපෙ ඔතරි. තදා කාරදීපො අහිදීපො නාම අහොසි. සො තත්ථ මහන්තං කාරරුක්ඛං උපනිස්සාය පණ්ණසාලං මාපෙත්වා වාසං කප්පෙසි. තත්ථ තස්ස වසනභාවං න කොචි ජානාති. අථස්ස භගිනී භාතරං ගවෙසමානා අනුපුබ්බෙන දමිළරට්ඨං පත්වා තං අදිස්වා තෙන වසිතට්ඨානෙයෙව වසි, ඣානං පන නිබ්බත්තෙතුං නාසක්ඛි.
මහාසත්තො අප්පිච්ඡතාය කත්ථචි අගන්ත්වා තස්ස රුක්ඛස්ස ඵලකාලෙ ඵලානි ඛාදති, පත්තකාලෙ පත්තානි උදකසිත්තානි ඛාදති. තස්ස සීලතෙජෙන සක්කස්ස පණ්ඩුකම්බලසිලාසනං උණ්හාකාරං දස්සෙසි. සක්කො “කො නු ඛො මං ඨානා චාවෙතුකාමො”ති ආවජ්ජෙන්තො අකිත්තිපණ්ඩිතං දිස්වා “කිමත්ථං එස තාපසො සීලානි රක්ඛති, සක්කත්තං නු ඛො පත්ථෙති, උදාහු අඤ්ඤං, වීමිංසිස්සාමි නං. අයඤ්හි දුක්ඛෙන ජීවිකං කප්පෙසි, උදකසිත්තානි කාරපණ්ණානි ඛාදති, සචෙ සක්කත්තං පත්ථෙති, අත්තනො සිත්තපත්තානි මය්හං දස්සති, නො චෙ, න දස්සතී”ති බ්රාහ්මණවණ්ණෙන තස්ස සන්තිකං අගමාසි. බොධිසත්තො කාරපණ්ණානි සෙදෙත්වා ඔතාරෙත්වා “සීතලභූතානි ඛාදිස්සාමී”ති පණ්ණසාලද්වාරෙ නිසීදි. අථස්ස පුරතො සක්කො භික්ඛාය අට්ඨාසි. මහාසත්තො තං දිස්වා සොමනස්සප්පත්තො හුත්වා “ලාභා වත මෙ, යොහං යාචකං පස්සාමි, අජ්ජ මෙ මනොරථං මත්ථකං පාපෙත්වා දානං දස්සාමී”ති පක්කභාජනෙනෙව ආදාය ගන්ත්වා “ඉදං මෙ දානං සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස පච්චයො හොතූ”ති අත්තනො අසෙසෙත්වාව තස්ස භාජනෙ පක්ඛිපි. බ්රාහ්මණො තං ගහෙත්වා ථොකං ගන්ත්වා අන්තරධායි. මහාසත්තොපි තස්ස දත්වා පුන අපචිත්වා පීතිසුඛෙනෙව වීතිනාමෙත්වා පුනදිවසෙ පචිත්වා තත්ථෙව පණ්ණසාලද්වාරෙ නිසීදි.