දූතෙ තෙ බ්රහ්මෙ පාහෙසින්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අත්තනො පඤ්ඤාපසංසනං ආරබ්භ කථෙසි. ධම්මසභායං භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං “පස්සථ, ආවුසො, දසබලස්ස උපායකොසල්ලං, නන්දස්ස සක්යපුත්තස්ස අච්ඡරාගණං දස්සෙත්වා අරහත්තං අදාසි, චූළපන්ථකස්ස පිලොතිකං දත්වා සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං අදාසි, කම්මාරපුත්තස්ස පදුමං දස්සෙත්වා අරහත්තං අදාසි, එවං නානාඋපායෙහි සත්තෙ විනෙතී”ති . සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඉදානෙව ‘ඉමිනා ඉදං හොතී’ති උපායකුසලො, පුබ්බෙපි උපායකුසලොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ ජනපදො අහිරඤ්ඤො අහොසි. සො හි ජනපදං පීළෙත්වා ධනමෙව සංකඩ්ඪි. තදා බොධිසත්තො කාසිගාමෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලං ගන්ත්වා “පච්ඡා ධම්මෙන භික්ඛං චරිත්වා ආචරියධනං ආහරිස්සාමී”ති වත්වා සිප්පං පට්ඨපෙත්වා නිට්ඨිතසිප්පො අනුයොගං දත්වා “ආචරිය, තුම්හාකං ධනං ආහරිස්සාමී”ති ආපුච්ඡිත්වා නික්ඛම්ම ජනපදෙ චරන්තො ධම්මෙන සමෙන පරියෙසිත්වා සත්ත නික්ඛෙ ලභිත්වා “ආචරියස්ස දස්සාමී”ති ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ ගඞ්ගං ඔතරිතුං නාවං අභිරුහි. තස්ස තත්ථ නාවාය විපරිවත්තමානාය තං සුවණ්ණං උදකෙ පති. සො චින්තෙසි “දුල්ලභං හිරඤ්ඤං, ජනපදෙ පුන ආචරියධනෙ පරියෙසියමානෙ පපඤ්චො භවිස්සති, යංනූනාහං ගඞ්ගාතීරෙයෙව නිරාහාරො නිසීදෙය්යං, තස්ස මෙ නිසින්නභාවං අනුපුබ්බෙන රාජා ජානිස්සති, තතො අමච්චෙ පෙසෙස්සති, අහං තෙහි සද්ධිං න මන්තෙස්සාමි, තතො රාජා සයං ආගමිස්සති, ඉමිනා උපායෙන තස්ස සන්තිකෙ ආචරියධනං ලභිස්සාමී”ති. සො ගඞ්ගාතීරෙ උත්තරිසාටකං පාරුපිත්වා යඤ්ඤසුත්තං බහි ඨපෙත්වා රජතපට්ටවණ්ණෙ වාලුකතලෙ සුවණ්ණපටිමා විය නිසීදි. තං නිරාහාරං නිසින්නං දිස්වා මහාජනො “කස්මා නිසින්නොසී”ති පුච්ඡි, කස්සචි න කථෙසි. පුනදිවසෙ ද්වාරගාමවාසිනො තස්ස තත්ථ නිසින්නභාවං සුත්වා ආගන්ත්වා පුච්ඡිංසු, තෙසම්පි න කථෙසි. තෙ තස්ස කිලමථං දිස්වා පරිදෙවන්තා පක්කමිංසු. තතියදිවසෙ නගරවාසිනො ආගමිංසු, චතුත්ථදිවසෙ නගරතො ඉස්සරජනා, පඤ්චමදිවසෙ රාජපුරිසා. ඡට්ඨදිවසෙ රාජා අමච්චෙ පෙසෙසි, තෙහිපි සද්ධිං න කථෙසි. සත්තමදිවසෙ රාජා භයට්ටිතො හුත්වා තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා පුච්ඡන්තො පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ දුක්ඛං ගුය්හමතං නු තෙති කිං නු ඛො, බ්රාහ්මණ, යං තව දුක්ඛං උප්පන්නං, තං තෙ ගුය්හමෙව මතං, න අඤ්ඤස්ස ආචික්ඛිතබ්බන්ති.

තං සුත්වා මහාසත්තො “මහාරාජ, දුක්ඛං නාම හරිතුං සමත්ථස්සෙව ආචික්ඛිතබ්බං, න අඤ්ඤස්සා”ති වත්වා සත්ත ගාථා අභාසි –

තත්ථ උප්පජ්ජෙති සචෙ තව උප්පජ්ජෙය්ය. මා අක්ඛාහීති මා කථෙහි. දුබ්බිජානතරං තතොති තතො තිරච්ඡානගතවස්සිතතොපි දුබ්බිජානතරං, තස්මා තථතො අජානිත්වා හරිතුං අසමත්ථස්ස අත්තනො දුක්ඛං න කථෙතබ්බමෙවාති. අපි චෙති ගාථා වුත්තත්ථාව. අනානුපුට්ඨොති පුනප්පුනං පුට්ඨො. පවෙදයෙති කථෙති. අකාලරූපෙති අකාලෙ. කාලන්ති අත්තනො ගුය්හස්ස කථනකාලං. තථාවිධස්සාති පණ්ඩිතපුරිසං අත්තනා සද්ධිං එකමනං විදිත්වා තථාවිධස්ස ආචික්ඛෙය්ය. තිබ්බානීති දුක්ඛානි.

සචෙති යදි අත්තනො දුක්ඛං අවිසය්හං අත්තනො වා පරෙසං වා පුරිසකාරෙන අතෙකිච්ඡං ජානෙය්ය. තෙ හීති තෙ එව ලොකපවෙණිකා, අට්ඨලොකධම්මාති අත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – අථ අයං ලොකපවෙණී න මය්හං එව සුඛාගමාය උප්පන්නා, අට්ඨහි ලොකධම්මෙහි පරිමුත්තො නාම නත්ථි, එවං සන්තෙ සුඛමෙව පත්ථෙන්තෙන පරස්ස දුක්ඛාරොපනං නාම න යුත්තං, නෙතං හිරොත්තප්පසම්පන්නෙන කත්තබ්බං, අත්ථි ච මෙ හිරී ඔත්තප්පන්ති සච්චං සංවිජ්ජමානං අත්තනි හිරොත්තප්පං අපෙක්ඛමානොව අඤ්ඤස්ස අනාරොචෙත්වා එකොව තිබ්බානි සහෙය්ය ධීරොති.