මිත්තාමච්චපරිබ්යූළ්හන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මහාභිනික්ඛමනං ආරබ්භ කථෙසි. එකදිවසඤ්හි ධම්මසභායං සන්නිපතිතා භික්ඛූ “ආවුසො, සචෙ දසබලො අගාරං අජ්ඣාවසිස්ස, සකලචක්කවාළගබ්භෙ චක්කවත්තිරාජා අභවිස්ස සත්තරතනසමන්නාගතො චතුරිද්ධීහි සමිද්ධො පරොසහස්සපුත්තපරිවාරො , සො එවරූපං සිරිවිභවං පහාය කාමෙසු දොසං දිස්වා අඩ්ඪරත්තසමයෙ ඡන්නසහායොව කණ්ටකමාරුය්හ නික්ඛමිත්වා අනොමනදීතීරෙ පබ්බජිත්වා ඡබ්බස්සානි දුක්කරකාරිකං කත්වා සම්මාසම්බොධිං පත්තො”ති සත්ථු ගුණකථං කථයිංසු. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඉදානෙව මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛන්තො, පුබ්බෙපි ද්වාදසයොජනිකෙ බාරාණසිනගරෙ රජ්ජං පහාය නික්ඛන්තොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ රම්මනගරෙ සබ්බදත්තො නාම රාජා අහොසි. අයඤ්හි බාරාණසී උදයජාතකෙ (ජා· 1.11.37 ආදයො) සුරුන්ධනනගරං නාම ජාතා, චූළසුතසොමජාතකෙ (ජා· 2.17.195 ආදයො) සුදස්සනං නාම, සොණනන්දජාතකෙ (ජා· 2.20.92 ආදයො) බ්රහ්මවඩ්ඪනං නාම, ඛණ්ඩහාලජාතකෙ (ජා· 2.22.982 ආදයො) පුප්ඵවතී නාම, සඞ්ඛබ්රාහ්මණජාතකෙ (ජා· 1.10.39 ආදයො) මොළිනී නාම, ඉමස්මිං පන යුධඤ්චයජාතකෙ රම්මනගරං නාම අහොසි. එවමස්සා කදාචි නාමං පරිවත්තති. තත්ථ සබ්බදත්තරඤ්ඤො පුත්තසහස්සං අහොසි. යුධඤ්චයස්ස නාම ජෙට්ඨපුත්තස්ස උපරජ්ජං අදාසි. සො දිවසෙ දිවසෙ මහාදානං පවත්තෙසි. එවං ගච්ඡන්තෙ කාලෙ බොධිසත්තො එකදිවසං පාතොව රථවරමාරුය්හ මහන්තෙන සිරිවිභවෙන උය්යානකීළං ගච්ඡන්තො රුක්ඛග්ගතිණග්ගසාඛග්ගමක්කටකසුත්තජාලාදීසු මුත්තාජාලාකාරෙන ලග්ගිතඋස්සවබින්දූනි දිස්වා “සම්ම සාරථි, කිං නාමෙත”න්ති පුච්ඡිත්වා “එතෙ දෙව, හිමසමයෙ පතනකඋස්සවබින්දූනි නාමා”ති සුත්වා දිවසභාගං උය්යානෙ කීළිත්වා සායන්හකාලෙ පච්චාගච්ඡන්තො තෙ අදිස්වාව “සම්ම සාරථි, කහං නු ඛො එතෙ උස්සවබින්දූ, න තෙ ඉදානි පස්සාමී”ති පුච්ඡි. “දෙව, තෙ සූරියෙ උග්ගච්ඡන්තෙ සබ්බෙව භිජ්ජිත්වා පථවියං පතන්තී”ති සුත්වා සංවෙගප්පත්තො හුත්වා “ඉමෙසං සත්තානං ජීවිතසඞ්ඛාරාපි තිණග්ගෙ උස්සවබින්දුසදිසාව, මයා බ්යාධිජරාමරණෙහි අපීළිතෙයෙව මාතාපිතරො ආපුච්ඡිත්වා පබ්බජිතුං වට්ටතී”ති උස්සවබින්දුමෙව ආරම්මණං කත්වා ආදිත්තෙ විය තයො භවෙ පස්සන්තො අත්තනො ගෙහං අගන්ත්වා අලඞ්කතපටියත්තාය විනිච්ඡයසාලාය නිසින්නස්ස පිතු සන්තිකංයෙව ගන්ත්වා පිතරං වන්දිත්වා එකමන්තං ඨිතො පබ්බජ්ජං යාචන්තො පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ පරිබ්යූළ්හන්ති පරිවාරිතං. තං දෙවොති තං මම පබ්බජ්ජං දෙවො අනුජානාතූති අත්ථො.

අථ නං රාජා නිවාරෙන්තො දුතියං ගාථමාහ –

තං සුත්වා කුමාරො තතියං ගාථමාහ –

තත්ථ දීපඤ්චාති තාත නෙව මය්හං කාමෙහි ඌනං අත්ථි, න මං හිංසන්තො කොචි විජ්ජති, අහං පන පරලොකගමනාය අත්තනො පතිට්ඨං කාතුමිච්ඡාමි. කීදිසං? යං ජරා නාභිකීරති න විද්ධංසෙති, තමහං කාතුමිච්ඡාමි, අමතමහානිබ්බානං ගවෙසිස්සාමි, න මෙ කාමෙහි අත්ථො, අනුජානාථ මං, මහාරාජාති වදති.

ඉති පුනප්පුනං කුමාරො පබ්බජ්ජං යාචි, රාජා “මා පබ්බජා”ති වාරෙති. තමත්ථමාවිකරොන්තො සත්ථා උපඩ්ඪං ගාථමාහ –

තත්ථ වා-කාරො සම්පිණ්ඩනත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – “එවං, භික්ඛවෙ, පුත්තො ච පිතරං යාචති, පිතා ච ඔරසං පුත්තං යාචතී”ති.

සෙසං උපඩ්ඪගාථං රාජා ආහ –

තස්සත්ථො – අයං තෙ තාත නිගමවාසිමහාජනො යාචති, නගරජනොපි මා ත්වං පබ්බජාති.

කුමාරො පුනපි පඤ්චමං ගාථමාහ –

තත්ථ වසමන්වගූති මා අහං කාමෙහි සම්මත්තො පමත්තො ජරාය වසගාමී නාම හොමි, වට්ටදුක්ඛං පන ඛෙපෙත්වා යථා ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණප්පටිවිජ්ඣනකො හොමි,. තථා මං ඔලොකෙහීති අධිප්පායො.

එවං වුත්තෙ රාජා අප්පටිභාණො අහොසි. මාතා පනස්ස “පුත්තො තෙ, දෙවි, පිතරං පබ්බජ්ජං අනුජානාපෙතී”ති සුත්වා “කිං තුම්හෙ කථෙථා”ති නිරස්සාසෙන මුඛෙන සුවණ්ණසිවිකාය නිසීදිත්වා සීඝං විනිච්ඡයට්ඨානං ගන්ත්වා යාචමානා ඡට්ඨං ගාථමාහ –

තං සුත්වා කුමාරො සත්තමං ගාථමාහ –