තස්ස නාගස්ස විප්පවාසෙනාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මාතුපොසකභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු සාමජාතකවත්ථුසදිසමෙව. සත්ථා පන භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා “මා භික්ඛවෙ, එතං භික්ඛුං උජ්ඣායිත්ථ, පොරාණකපණ්ඩිතා තිරච්ඡානයොනියං නිබ්බත්තාපි මාතරා වියුත්තා සත්තාහං නිරාහාරතාය සුස්සමානා රාජාරහං භොජනං ලභිත්වාපි ‘මාතරා විනා න භුඤ්ජිස්සාමා’ති මාතරං දිස්වාව ගොචරං ගණ්හිංසූ”ති වත්වා තෙහි යාචිතො අතීතමාහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො හිමවන්තපදෙසෙ හත්ථියොනියං නිබ්බත්තිත්වා සබ්බසෙතො අහොසි අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො ලක්ඛණසම්පන්නො අසීතිහත්ථිසහස්සපරිවාරො. සො ජරාජිණ්ණං මාතරං පොසෙසි, මාතා පනස්ස අන්ධා. සො මධුරමධුරානි ඵලාඵලානි හත්ථීනං දත්වා මාතු සන්තිකං පෙසෙසි. හත්ථී තස්සා අදත්වා අත්තනාව ඛාදන්ති. සො පරිග්ගණ්හන්තො තං පවත්තිං ඤත්වා “යූථං ඡඩ්ඩෙත්වා මාතරමෙව පොසෙස්සාමී”ති රත්තිභාගෙ අඤ්ඤෙසං හත්ථීනං අජානන්තානං මාතරං ගහෙත්වා චණ්ඩොරණපබ්බතපාදං ගන්ත්වා එකං නළිනිං උපනිස්සාය ඨිතාය පබ්බතගුහායං මාතරං ඨපෙත්වා පොසෙසි. අථෙකො බාරාණසිවාසී වනචරකො මග්ගමූළ්හො දිසං වවත්ථපෙතුං අසක්කොන්තො මහන්තෙන සද්දෙන පරිදෙවි. බොධිසත්තො තස්ස සද්දං සුත්වා “අයං පුරිසො අනාථො, න ඛො පන මෙතං පතිරූපං, යං එස මයි ඨිතෙ ඉධ විනස්සෙය්යා”ති තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා තං භයෙන පලායන්තං දිස්වා “අම්භො පුරිස, නත්ථි තෙ මං නිස්සාය භයං, මා පලායි, කස්මා ත්වං පරිදෙවන්තො විචරසී”ති පුච්ඡිත්වා “සාමි, අහං මග්ගමූළ්හො, අජ්ජ මෙ සත්තමො දිවසො”ති වුත්තෙ “භො පුරිස, මා භායි, අහං තං මනුස්සපථෙ ඨපෙස්සාමී”ති තං අත්තනො පිට්ඨියං නිසීදාපෙත්වා අරඤ්ඤා නීහරිත්වා නිවත්ති. සොපි පාපො “නගරං ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙස්සාමී”ති රුක්ඛසඤ්ඤං පබ්බතසඤ්ඤං කරොන්තොව නික්ඛමිත්වා බාරාණසිං අගමාසි.

තස්මිං කාලෙ රඤ්ඤො මඞ්ගලහත්ථී කාලමකාසි. රාජා “සචෙ කෙනචි කත්ථචි ඔපවය්හං කාතුං යුත්තරූපො හත්ථී දිට්ඨො අත්ථි, සො ආචික්ඛතූ”ති භෙරිං චරාපෙසි. සො පුරිසො රාජානං උපසඞ්කමිත්වා “මයා, දෙව, තුම්හාකං ඔපවය්හො භවිතුං යුත්තරූපො සබ්බසෙතො සීලවා හත්ථිරාජා දිට්ඨො, අහං මග්ගං දස්සෙස්සාමි, මයා සද්ධිං හත්ථාචරියෙ පෙසෙත්වා තං ගණ්හාපෙථා”ති ආහ. රාජා “සාධූ”ති “ඉමං මග්ගදෙසකං කත්වා අරඤ්ඤං ගන්ත්වා ඉමිනා වුත්තං හත්ථිනාගං ආනෙථා”ති තෙන සද්ධිං මහන්තෙන පරිවාරෙන හත්ථාචරියං පෙසෙසි. සො තෙන සද්ධිං ගන්ත්වා බොධිසත්තං නළිනිං පවිසිත්වා ගොචරං ගණ්හන්තං පස්සි. බොධිසත්තොපි හත්ථාචරියං දිස්වා “ඉදං භයං න අඤ්ඤතො උප්පන්නං, තස්ස පුරිසස්ස සන්තිකා උප්පන්නං භවිස්සති, අහං ඛො පන මහාබලො හත්ථිසහස්සම්පි විද්ධංසෙතුං සමත්ථො හොමි, කුජ්ඣිත්වා සරට්ඨකං සෙනාවාහනං නාසෙතුං, සචෙ පන කුජ්ඣිස්සාමි, සීලං මෙ භිජ්ජිස්සති, තස්මා අජ්ජ සත්තීහි කොට්ටියමානොපි න කුජ්ඣිස්සාමී”ති අධිට්ඨාය සීසං නාමෙත්වා නිච්චලොව අට්ඨාසි. හත්ථාචරියො පදුමසරං ඔතරිත්වා තස්ස ලක්ඛණසම්පත්තිං දිස්වා “එහි පුත්තා”ති රජතදාමසදිසාය සොණ්ඩාය ගහෙත්වා සත්තමෙ දිවසෙ බාරාණසිං පාපුණි. බොධිසත්තමාතා පන පුත්තෙ අනාගච්ඡන්තෙ “පුත්තො මෙ රාජරාජමහාමත්තාදීහි නීතො භවිස්සති, ඉදානි තස්ස විප්පවාසෙන අයං වනසණ්ඩො වඩ්ඪිස්සතී”ති පරිදෙවමානා ද්වෙ ගාථා අභාසි –

තත්ථ විරූළ්හාති වඩ්ඪිතා නාම, නත්ථෙත්ථ සංසයොති අසංසයවසෙනෙවමාහ. සල්ලකී ච කුටජා චාති ඉන්දසාලරුක්ඛා ච කුටජරුක්ඛා ච. කුරුවින්දකරවීරා භිසසාමා චාති කුරුවින්දරුක්ඛා ච කරවීරනාමකානි මහාතිණානි ච භිසානි ච සාමාකානි චාති අත්ථො. එතෙ ච සබ්බෙ ඉදානි වඩ්ඪිස්සන්තීති පරිදෙවති. නිවාතෙති පබ්බතපාදෙ. පුප්ඵිතාති මම පුත්තෙන සාඛං භඤ්ජිත්වා අඛාදියමානා කණිකාරාපි පුප්ඵිතා භවිස්සන්තීති වුත්තං හොති. කොචිදෙවාති කත්ථචිදෙව ගාමෙ වා නගරෙ වා. සුවණ්ණකායුරාති සුවණ්ණාභරණා රාජරාජමහාමත්තා. භරන්ති පිණ්ඩෙනාති අජ්ජ මාතුපොසකං නාගරාජං රාජාරහස්ස භොජනස්ස සුවඩ්ඪිතෙන පිණ්ඩෙන පොසෙන්ති. යත්ථාති යස්මිං නාගරාජෙ රාජා නිසීදිත්වා. කවචමභිහෙස්සතීති සඞ්ගාමං පවිසිත්වා පච්චාමිත්තානං කවචං අභිහනිස්සති භින්දිස්සති. ඉදං වුත්තං හොති – “යත්ථ මම පුත්තෙ නිසින්නො රාජා වා රාජකුමාරො වා අඡම්භිතො හුත්වා සපත්තානං කවචං හනිස්සති, තං මෙ පුත්තං නාගරාජානං සුවණ්ණාභරණා අජ්ජ පිණ්ඩෙන භරන්තී”ති.