මිත්තො හවෙ සත්තපදෙන හොතීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං අනාථපිණ්ඩිකස්ස මිත්තං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර අනාථපිණ්ඩිකෙන සද්ධිං සහපංසුකීළිකො එකාචරියස්සෙව සන්තිකෙ උග්ගහිතසිප්පො නාමෙන කාළකණ්ණී නාම. සො ගච්ඡන්තෙ කාලෙ දුග්ගතො හුත්වා ජීවිතුං අසක්කොන්තො සෙට්ඨිස්ස සන්තිකං අගමාසි. සො තං සමස්සාසෙත්වා පරිබ්බයං දත්වා අත්තනො කුටුම්බං පටිච්ඡාපෙසි. සො සෙට්ඨිනො උපකාරකො හුත්වා සබ්බකිච්චානි කරොති. තං සෙට්ඨිස්ස සන්තිකං ආගතකාලෙ “තිට්ඨ, කාළකණ්ණි, නිසීද, කාළකණ්ණි, භුඤ්ජ කාළකණ්ණී”ති වදන්ති. අථෙකදිවසං සෙට්ඨිනො මිත්තාමච්චා සෙට්ඨිං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහංසු “මහාසෙට්ඨි, මා එතං තව සන්තිකෙ කරි, ‘තිට්ඨ, කාළකණ්ණි, නිසීද කාළකණ්ණි, භුඤ්ජ කාළකණ්ණී’ති හි ඉමිනා සද්දෙන යක්ඛොපි පලායෙය්ය, න චෙස තයා සමානො, දුග්ගතො දුරූපෙතො, කිං තෙ ඉමිනා”ති. අනාථපිණ්ඩිකො “නාමං නාම වොහාරමත්තං, න තං පණ්ඩිතා පමාණං කරොන්ති, සුතමඞ්ගලිකෙන නාම භවිතුං න වට්ටති, න සක්කා මයා නාමමත්තං නිස්සාය සහපංසුකීළිකං සහායං පරිච්චජිතු”න්ති තෙසං වචනං අනාදාය එකදිවසං අත්තනො භොගගාමං ගච්ඡන්තො තං ගෙහරක්ඛකං කත්වා අගමාසි.

චොරා “සෙට්ඨි කිර භොගගාමං ගතො, ගෙහමස්ස විලුම්පිස්සාමා”ති නානාවුධහත්ථා රත්තිභාගෙ ආගන්ත්වා ගෙහං පරිවාරෙසුං. ඉතරොපි චොරානඤ්ඤෙව ආගමනං ආසඞ්කමානො අනිද්දායන්තොව නිසීදි. සො චොරානං ආගතභාවං ඤත්වා මනුස්සෙ පබොධෙතුං “ත්වං සඞ්ඛං ධම, ත්වං මුදිඞ්ගං වාදෙහී”ති මහාසමජ්ජං කරොන්තො විය සකලනිවෙසනං එකසද්දං කාරෙසි. චොරා “සුඤ්ඤං ගෙහන්ති දුස්සුතං අම්හෙහි, අත්ථෙව ඉධ මහාසෙට්ඨී”ති පාසාණමුග්ගරාදීනි තත්ථෙව ඡඩ්ඩෙත්වා පලායිංසු.

පුනදිවසෙ මනුස්සා තත්ථ තත්ථ ඡඩ්ඩිතෙ පාසාණමුග්ගරාදයො දිස්වා සංවෙගප්පත්තා හුත්වා “සචෙ අජ්ජ එවරූපො බුද්ධිසම්පන්නො ඝරවිචාරකො නාභවිස්ස, චොරෙහි යථාරුචියා පවිසිත්වා සබ්බං ගෙහං විලුත්තං අස්ස, ඉමං දළ්හමිත්තං නිස්සාය සෙට්ඨිනො වුඩ්ඪි ජාතා”ති තං පසංසිත්වා සෙට්ඨිස්ස භොගගාමතො ආගතකාලෙ සබ්බං තං පවත්තිං ආරොචයිංසු. අථ නෙ සෙට්ඨි අවොච “තුම්හෙ එවරූපං මම ගෙහරක්ඛකං මිත්තං නික්කඩ්ඪාපෙථ, සචායං තුම්හාකං වචනෙන මයා නික්කඩ්ඪිතො අස්ස, අජ්ජ මෙ කුටුම්බං කිඤ්චි නාභවිස්ස, නාමං නාම අප්පමාණං, හිතචිත්තමෙව පමාණ”න්ති තස්ස උත්තරිතරං පරිබ්බයං දත්වා “අත්ථි දානි මෙ ඉදං කථාපාභත”න්ති සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා ආදිතො පට්ඨාය සබ්බං තං පවත්තිං ආරොචෙසි. සත්ථා “න ඛො, ගහපති, ඉදානෙව කාළකණ්ණිමිත්තො අත්තනො මිත්තස්ස ඝරෙ කුටුම්බං රක්ඛති, පුබ්බෙපි රක්ඛියෙවා”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො මහායසො සෙට්ඨි අහොසි. තස්ස කාළකණ්ණී නාම මිත්තොති සබ්බං පච්චුප්පන්නවත්ථුසදිසමෙව. බොධිසත්තො භොගගාමතො ආගතො තං පවත්තිං සුත්වා “සචෙ මයා තුම්හාකං වචනෙන එවරූපො මිත්තො නික්කඩ්ඪිතො අස්ස, අජ්ජ මෙ කුටුම්බං කිඤ්චි නාභවිස්සා”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ හවෙති නිපාතමත්තං. මෙත්තායතීති මිත්තො, මෙත්තං පච්චුපට්ඨාපෙති, සිනෙහං කරොතීති අත්ථො. සො පනෙස සත්තපදෙන හොති, එකතො සත්තපදවීතිහාරගමනමත්තෙන හොතීති අත්ථො. සහායො පන ද්වාදසකෙන හොතීති සබ්බකිච්චානි එකතො කරණවසෙන සබ්බිරියාපථෙසු සහ ගච්ඡතීති සහායො. සො පනෙස ද්වාදසකෙන හොති, ද්වාදසාහං එකතො නිවාසෙන හොතීති අත්ථො. මාසඩ්ඪමාසෙන චාති මාසෙන වා අඩ්ඪමාසෙන වා. ඤාති හොතීති ඤාතිසමො හොති. තතුත්තරින්ති තතො උත්තරිං එකතො වාසෙන අත්තසමොපි හොතියෙව. ජහෙය්යන්ති “එවරූපං සහායං කථං ජහෙය්ය”න්ති මිත්තස්ස ගුණං කථෙසි. තතො පට්ඨාය පුන කොචි තස්ස අන්තරෙ වත්තා නාම නාහොසීති.