5. පඤ්චාවුධජාතකවණ්ණනා (55)
යො අලීනෙන චිත්තෙනාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං ඔස්සට්ඨවීරියං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. තඤ්හි භික්ඛුං සත්ථා ආමන්තෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං භික්ඛු ඔස්සට්ඨවීරියොසී”ති පුච්ඡිත්වා “සච්චං, භගවා”ති වුත්තෙ “භික්ඛු පුබ්බෙ පණ්ඩිතා වීරියං කාතුං යුත්තට්ඨානෙ වීරියං කත්වා රජ්ජසම්පත්තිං පාපුණිංසූ”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තස්ස රඤ්ඤො අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්ති. තස්ස නාමග්ගහණදිවසෙ අට්ඨසතෙ බ්රාහ්මණෙ සබ්බකාමෙහි සන්තප්පෙත්වා ලක්ඛණානි පුච්ඡිංසු. ලක්ඛණකුසලා බ්රාහ්මණා ලක්ඛණසම්පත්තිං දිස්වා “පුඤ්ඤසම්පන්නො, මහාරාජ, කුමාරො තුම්හාකං අච්චයෙන රජ්ජං පාපුණිස්සති, පඤ්චාවුධකම්මෙ පඤ්ඤාතො පාකටො ජම්බුදීපෙ අග්ගපුරිසො භවිස්සතී”ති බ්යාකරිංසු. රාජා බ්රාහ්මණානං වචනං සුත්වා කුමාරස්ස නාමං ගණ්හන්තො “පඤ්චාවුධකුමාරො”ති නාමං අකාසි. අථ නං විඤ්ඤුතං පත්වා සොළසවස්සුද්දෙසෙ ඨිතං රාජා ආමන්තෙත්වා “තාත, සිප්පං උග්ගණ්හාහී”ති ආහ. “කස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හාමි, දෙවා”ති? “ගච්ඡ, තාත, ගන්ධාරරට්ඨෙ තක්කසිලනගරෙ දිසාපාමොක්ඛස්ස ආචරියස්ස සන්තිකෙ උග්ගණ්හ, ඉදඤ්චස්ස ආචරියභාගං දජ්ජෙය්යාසී”ති සහස්සං දත්වා උය්යොජෙසි. සො තත්ථ ගන්ත්වා සිප්පං සික්ඛිත්වා ආචරියෙන දින්නං පඤ්චාවුධං ගහෙත්වා ආචරියං වන්දිත්වා තක්කසිලනගරතො නික්ඛමිත්වා සන්නද්ධපඤ්චාවුධො බාරාණසිමග්ගං පටිපජ්ජි.
සො අන්තරාමග්ගෙ සිලෙසලොමයක්ඛෙන නාම අධිට්ඨිතං එකං අටවිං පාපුණි. අථ නං අටවිමුඛෙ මනුස්සා දිස්වා “භො මාණව, මා ඉමං අටවිං පවිස, සිලෙසලොමයක්ඛො නාමෙත්ථ අත්ථි, සො දිට්ඨදිට්ඨෙ මනුස්සෙ ජීවිතක්ඛයං පාපෙතී”ති වාරයිංසු. බොධිසත්තො අත්තානං තක්කෙන්තො අසම්භීතකෙසරසීහො විය අටවිං පාවිසියෙව. තස්මිං අටවිමජ්ඣං සම්පත්තෙ සො යක්ඛො තාලමත්තො හුත්වා කූටාගාරමත්තං සීසං පත්තප්පමාණානි අක්ඛීනි, දකලිමකුළමත්තා ද්වෙ දාඨා ච මාපෙත්වා සෙතමුඛො කබරකුච්ඡි නීලහත්ථපාදො හුත්වා බොධිසත්තස්ස අත්තානං දස්සෙත්වා “කහං යාසි, තිට්ඨ භක්ඛොසි මෙ”ති ආහ. අථ නං බොධිසත්තො “යක්ඛ, අහං අත්තානං තක්කෙත්වා ඉධ පවිට්ඨො, ත්වං අප්පමත්තො හුත්වා මං උපගච්ඡෙය්යාසි. විසපීතෙන හි සරෙන තං විජ්ඣිත්වා එත්ථෙව පාතෙස්සාමී”ති සන්තජ්ජෙත්වා හලාහලවිසපීතං සරං සන්නය්හිත්වා මුඤ්චි, සො යක්ඛස්ස ලොමෙසුයෙව අල්ලීයි. තතො අඤ්ඤං, තතො අඤ්ඤන්ති එවං පඤ්ඤාස සරෙ මුඤ්චි, සබ්බෙ තස්ස ලොමෙසුයෙව අල්ලීයිංසු. යක්ඛො සබ්බෙපි තෙ සරෙ ඵොටෙත්වා අත්තනො පාදමූලෙයෙව පාතෙත්වා බොධිසත්තං උපසඞ්කමි.
බොධිසත්තො පුනපි තං තජ්ජෙත්වා ඛග්ගං කඩ්ඪිත්වා පහරි, තෙත්තිංසඞ්ගුලායතො ඛග්ගො ලොමෙසුයෙව අල්ලීයි. අථ නං කණයෙන පහරි, සොපි ලොමෙසුයෙව අල්ලීයි. තස්ස අල්ලීනභාවං ඤත්වා මුග්ගරෙන පහරි, සොපි ලොමෙසුයෙව අල්ලීයි. තස්ස අල්ලීනභාවං ඤත්වා කුන්තෙන පහරි, සොපි ලොමෙසුයෙව අල්ලීයි. තස්ස අල්ලීනභාවං ඤත්වා “භො යක්ඛන, තෙ අහං ‘පඤ්චාවුධකුමාරො නාමා’ති සුතපුබ්බො, අහං තයා අධිට්ඨිතං අටවිං පවිසන්තො න ධනුආදීනි තක්කෙත්වා පවිට්ඨො, අත්තානංයෙව පන තක්කෙත්වා පවිට්ඨො, අජ්ජ තං පොථෙත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණං කරිස්සාමී”ති උන්නාදෙන්තො අත්තානං තක්කෙත්වා දක්ඛිණහත්ථෙන යක්ඛං පහරි, හත්ථො ලොමෙසුයෙව අල්ලීයි. වාමහත්ථෙන පහරි, සොපි අල්ලීයි. දක්ඛිණපාදෙන පහරි, සොපි අල්ලීයි. වාමපාදෙන පහරි, සොපි අල්ලීයි. “සීසෙන තං පොථෙත්වා චුණ්ණවිචුණ්ණං කරිස්සාමී”ති සීසෙන පහරි, තම්පි ලොමෙසුයෙව අල්ලීයි. සො පඤ්චොඩ්ඩිතො පඤ්චසු ඨානෙසු බද්ධො ඔලම්බන්තොපි නිබ්භයො නිස්සාරජ්ජොව අහොසි.
යක්ඛො චින්තෙසි “අයං එකො පුරිසසීහො පුරිසාජානීයො, න පුරිසමත්තොව, මාදිසෙන නාමස්ස යක්ඛෙන ගහිතස්ස සන්තාසමත්තම්පි න භවිස්සති, මයා ඉමං මග්ගං හනන්තෙන එකොපි එවරූපො පුරිසො න දිට්ඨපුබ්බො, කස්මා නු ඛො එස න භායතී”ති. සො තං ඛාදිතුං අවිසහන්තො “කස්මා නු ඛො, ත්වං මාණව, මරණභයං න භායසී”ති පුච්ඡි. “කිංකාරණා, යක්ඛ, භායිස්සාමි. එකස්මිඤ්හි අත්තභාවෙ එකං මරණං නියතමෙව, අපිච මය්හං කුච්ඡිම්හි වජිරාවුධං අත්ථි. සචෙ මං ඛාදිස්සසි, තං ආවුධං ජීරාපෙතුං න සක්ඛිස්සසි, තං තෙ අන්තානි ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙස්සති. ඉති උභොපි නස්සිස්සාම, ඉමිනා කාරණෙනාහං න භායාමී”ති. ඉදං කිර බොධිසත්තො අත්තනො අබ්භන්තරෙ ඤාණාවුධං සන්ධාය කථෙසි. තං සුත්වා යක්ඛො චින්තෙසි “අයං මාණවො සච්චමෙව භණති, ඉමස්ස පුරිසසීහස්ස සරීරතො මුග්ගබීජමත්තම්පි මංසඛණ්ඩං මය්හං කුච්ඡි ජීරෙතුං න සක්ඛිස්සති, විස්සජ්ජෙස්සාමි න”න්ති මරණභයතජ්ජිතො බොධිසත්තං විස්සජ්ජෙත්වා “මාණව, පුරිසසීහො ත්වං, න තෙ අහං මංසං ඛාදිස්සාමි, ත්වං අජ්ජ රාහුමුඛා මුත්තචන්දො විය මම හත්ථතො මුච්චිත්වා ඤාතිසුහජ්ජමණ්ඩලං තොසෙන්තො යාහී”ති ආහ.