නායං රුක්ඛො දුරාරුහාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං ඵලකුසලං උපාසකං ආරබ්භ කථෙසි. එකො කිර සාවත්ථිවාසී කුටුම්බිකො බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා අත්තනො ආරාමෙ නිසීදාපෙත්වා යාගුඛජ්ජකං දත්වා උය්යානපාලං ආණාපෙසි “භික්ඛූහි සද්ධිං උය්යානෙ විචරිත්වා අය්යානං අම්බාදීනි නානාඵලානි දෙහී”ති. සො “සාධූ”ති පටිස්සුණිත්වා භික්ඛූසඞ්ඝමාදාය උය්යානෙ විචරන්තො රුක්ඛං උල්ලොකෙත්වාව “එතං ඵලං ආමං, එතං න සුපක්කං, එතං සුපක්ක”න්ති ජානාති. යං සො වදති, තං තථෙව හොති. භික්ඛූ ගන්ත්වා තථාගතස්ස ආරොචෙසුං “භන්තෙ, අයං උය්යානපාලො ඵලකුසලො භූමියං ඨිතොව රුක්ඛං උල්ලොකෙත්වා ‘එතං ඵලං ආමං, එතං න සුපක්කං, එතං සුපක්ක’න්ති ජානාති. යං සො වදති, තං තථෙව හොතී”ති. සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, අයමෙව උය්යානපාලො ඵලකුසලො, පුබ්බෙ පණ්ඩිතාපි ඵලකුසලායෙව අහෙසු”න්ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො සත්ථවාහකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො පඤ්චහි සකටසතෙහි වණිජ්ජං කරොන්තො එකස්මිං කාලෙ මහාවත්තනිඅටවිං පත්වා අටවිමුඛෙ ඨත්වා සබ්බෙ මනුස්සෙ සන්නිපාතාපෙත්වා “ඉමිස්සා අටවියා විසරුක්ඛා නාම හොන්ති, විසපත්තානි, විසපුප්ඵානි, විසඵලානි, විසමධූනි හොන්තියෙව, පුබ්බෙ තුම්හෙහි අපරිභුත්තං, යං කිඤ්චි පත්තං වා පුප්ඵං වා ඵලං වා පල්ලවං වා මං අපරිපුච්ඡිත්වා මා ඛාදථා”ති ආහ. තෙ “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා අටවිං ඔතරිංසු. අටවිමුඛෙ ච එකස්මිං ගාමද්වාරෙ කිංඵලරුක්ඛො නාම අත්ථි, තස්ස ඛන්ධසාඛාපලාසපුප්ඵඵලානි සබ්බානි අම්බසදිසානෙව හොන්ති. න කෙවලං වණ්ණසණ්ඨානතොව, ගන්ධරසෙහිපිස්ස ආමපක්කානි ඵලානි අම්බඵලසදිසානෙව, ඛාදිතානි පන හලාහලවිසං විය තඞ්ඛණඤ්ඤෙව ජීවිතක්ඛයං පාපෙන්ති. පුරතො ගච්ඡන්තා එකච්චෙ ලොලපුරිසා “අම්බුරුක්ඛො අය”න්ති සඤ්ඤාය ඵලානි ඛාදිංසු, එකච්චෙ “සත්ථවාහං පුච්ඡිත්වාව ඛාදිස්සාමා”ති හත්ථෙන ගහෙත්වා අට්ඨංසු. තෙ සත්ථවාහෙ ආගතෙ “අය්ය, ඉමානි අම්බඵලානි ඛාදාමා”ති පුච්ඡිංසු. බොධිසත්තො “නායං අම්බරුක්ඛො”ති ඤත්වා “කිං ඵලරුක්ඛො නාමෙස, නායං අම්බරුක්ඛො, මා ඛාදිත්ථා”ති වාරෙත්වා යෙ ඛාදිංසු. තෙපි වමාපෙත්වා චතුමධුරං පායෙත්වා නිරොගෙ අකාසි.

පුබ්බෙ පන ඉමස්මිං රුක්ඛමූලෙ මනුස්සා නිවාසං කප්පෙත්වා “අම්බඵලානී”ති සඤ්ඤාය ඉමානි විසඵලානි ඛාදිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපුණන්ති. පුනදිවසෙ ගාමවාසිනො නික්ඛමිත්වා මතමනුස්සෙ දිස්වා පාදෙ ගණ්හිත්වා පටිච්ඡන්නට්ඨානෙ ඡඩ්ඩෙත්වා සකටෙහි සද්ධිංයෙව සබ්බං තෙසං සන්තකං ගහෙත්වා ගච්ඡන්ති. තෙ තං දිවසම්පි අරුණුග්ගමනකාලෙයෙව “මය්හං බලිබද්දො භවිස්සති, මය්හං සකටං, මය්හං භණ්ඩ”න්ති වෙගෙන තං රුක්ඛමූලං ගන්ත්වා මනුස්සෙ නිරොගෙ දිස්වා “කථං තුම්හෙ ඉමං රුක්ඛං ‘නායං අම්බරුක්ඛො’ති ජානිත්ථා”ති පුච්ඡිංසු. තෙ “මයං න ජානාම, සත්ථවාහජෙට්ඨකො නො ජානාතී”ති ආහංසු. මනුස්සා බොධිසත්තං පුච්ඡිංසු “පණ්ඩිත, කින්ති කත්වා ත්වං ඉමස්ස රුක්ඛස්ස අනම්බරුක්ඛභාවං අඤ්ඤාසී”ති? සො “ද්වීහි කාරණෙහි අඤ්ඤාසි”න්ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –