8. බකජාතකවණ්ණනා (38)
නාච්චන්තං නිකතිප්පඤ්ඤොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො චීවරවඩ්ඪකං භික්ඛු ආරබ්භ කථෙසි. එකො කිර ජෙතවනවාසිකො භික්ඛු යංකිඤ්චි චීවරෙ කත්තබ්බං ඡෙදනඝට්ටනවිචාරණසිබ්බනාදිකං කම්මං, තත්ථ සුකුසලො. සො තාය කුසලතාය චීවරං වඩ්ඪෙති, තස්මා “චීවරවඩ්ඪකො” ත්වෙව පඤ්ඤායිත්ථ. කිං පනෙස කරොතීති? ජිණ්ණපිලොතිකාසු හත්ථකම්මං දස්සෙත්වා සුඵස්සිකං මනාපං චීවරං කත්වා රජනපරියොසානෙ පිට්ඨොදකෙන රජිත්වා සඞ්ඛෙන ඝංසිත්වා උජ්ජලං මනුඤ්ඤං කත්වා නික්ඛිපති. චීවරකම්මං කාතුං අජානන්තා භික්ඛූ අහතෙ සාටකෙ ගහෙත්වා තස්ස සන්තිකං ආගන්ත්වා “මයං චීවරං කාතුං න ජානාම, චීවරං නො කත්වා දෙථා”ති වදන්ති. සො “චීවරං ආවුසො කරියමානං චිරෙන නිට්ඨාති, මයා කතචීවරමෙව අත්ථි, ඉමෙ සාටකෙ ඨපෙත්වා තං ගණ්හිත්වා ගච්ඡථා”ති නීහරිත්වා දස්සෙති. තෙ තස්ස වණ්ණසම්පත්තිමෙව දිස්වා අන්තරං අජානන්තා “ථිර”න්ති සඤ්ඤාය අහතසාටකෙ චීවරවඩ්ඪකස්ස දත්වා තං ගණ්හිත්වා ගච්ඡන්ති. තං තෙහි ථොකං කිලිට්ඨකාලෙ උණ්හොදකෙන ධොවියමානං අත්තනො පකතිං දස්සෙති, තත්ථ තත්ථ ජිණ්ණට්ඨානං පඤ්ඤායති, තෙ විප්පටිසාරිනො හොන්ති. එවං ආගතාගතෙ පිලොතිකාහි වඤ්චෙන්තො සො භික්ඛු සබ්බත්ථ පාකටො ජාතො.
යථා චෙස ජෙතවනෙ, තථා අඤ්ඤතරස්මිං ගාමකෙපි එකො චීවරවඩ්ඪකො ලොකං වඤ්චෙති. තස්ස සම්භත්තා භික්ඛූ “භන්තෙ, ජෙතවනෙ කිර එකො චීවරවඩ්ඪකො එවං ලොකං වඤ්චෙතී”ති ආරොචෙසුං. අථස්ස එතදහොසි “හන්දාහං, තං නගරවාසිකං වඤ්චෙමී”ති පිලොතිකචීවරං අතිමනාපං කත්වා සුරත්තං රජිත්වා තං පාරුපිත්වා ජෙතවනං අගමාසි. ඉතරො තං දිස්වාව ලොභං උප්පාදෙත්වා “භන්තෙ, ඉමං චීවරං තුම්හෙහි කත”න්ති පුච්ඡි. “ආමාවුසො”ති. “භන්තෙ, ඉමං චීවරං මය්හං දෙථ, තුම්හෙ අඤ්ඤං ලභිස්සථා”ති? “ආවුසො, මයං ගාමවාසිකා දුල්ලභපච්චයා, ඉමාහං තුය්හං දත්වා අත්තනා කිං පාරුපිස්සාමී”ති? “භන්තෙ, මම සන්තිකෙ අහතසාටකා අත්ථි, තෙ ගහෙත්වා තුම්හාකං චීවරං කරොථා”ති. “ආවුසො, මයා එත්ථ හත්ථකම්මං දස්සිතං, තයි පන එවං වදන්තෙ කිං සක්කා කාතුං, ගණ්හාහි න”න්ති තස්ස පිලොතිකචීවරං දත්වා අහතසාටකෙ ආදාය තං වඤ්චෙත්වා පක්කාමි. ජෙතවනවාසිකොපි තං චීවරං පාරුපිත්වා කතිපාහච්චයෙන උණ්හොදකෙන ධොවන්තො ජිණ්ණපිලොතිකභාවං දිස්වා ලජ්ජිතො “ගාමවාසිචීවරවඩ්ඪකෙන කිර ජෙතවනවාසිකො වඤ්චිතො”ති තස්ස වඤ්චිතභාවො සඞ්ඝමජ්ඣෙ පාකටො ජාතො.
අථෙකදිවසං භික්ඛූ ධම්මසභායං තං කථං කථෙන්තා නිසීදිංසු. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡි. තෙ තමත්ථං ආරොචෙසුං. සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, ජෙතවනවාසී චීවරවඩ්ඪකො ඉදානෙව අඤ්ඤෙ වඤ්චෙති, පුබ්බෙපි වඤ්චෙසියෙව. න ගාමවාසිකෙනාපි ඉදානෙව එස ජෙතවනවාසී චීවරවඩ්ඪකො වඤ්චිතො, පුබ්බෙපි වඤ්චිතොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ එකස්මිං අරඤ්ඤායතනෙ බොධිසත්තො අඤ්ඤතරං පදුමසරං නිස්සාය ඨිතෙ වරණරුක්ඛෙ රුක්ඛදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. තදා අඤ්ඤතරස්මිං නාතිමහන්තෙ සරෙ නිදාඝසමයෙ උදකං මන්දං අහොසි, බහූ චෙත්ථ මච්ඡා හොන්ති. අථෙකො බකො තෙ මච්ඡෙ දිස්වා “එකෙන උපායෙන ඉමෙ මච්ඡෙ වඤ්චෙත්වා ඛාදිස්සාමී”ති ගන්ත්වා උදකපරියන්තෙ චින්තෙන්තො නිසීදි. අථ නං මච්ඡා දිස්වා “කිං, අය්ය, චින්තෙන්තො නිසින්නොසී”ති පුච්ඡිංසු. “තුම්හාකං චින්තෙන්තො නිසින්නොම්හී”ති. “කිං අම්හාකං චින්තෙසි, අය්යා”ති? “‘ඉමස්මිං සරෙ උදකං පරිත්තං, ගොචරො මන්දො, නිදාඝො ච මහන්තො, ඉදානිමෙ මච්ඡා කිං නාම කරිස්සන්තී’ති තුම්හාකං චින්තෙන්තො නිසින්නොම්හී”ති. “අථ කිං කරොම, අය්යා”ති? “තුම්හෙ සචෙ මය්හං වචනං කරෙය්යාථ , අහං වො එකෙකං මුඛතුණ්ඩකෙන ගහෙත්වා එකං පඤ්චවණ්ණපදුමසඤ්ඡන්නං මහාසරං නෙත්වා විස්සජ්ජෙය්ය”න්ති. “අය්ය, පඨමකප්පිකතො පට්ඨාය මච්ඡානං චින්තනකබකො නාම නත්ථි, ත්වං අම්හෙසු එකෙකං ඛාදිතුකාමොසී”ති. “නාහං තුම්හෙ මය්හං සද්දහන්තෙ ඛාදිස්සාමි”. “සචෙ පන සරස්ස අත්ථිභාවං මය්හං න සද්දහථ, එකං මච්ඡං මයා සද්ධිං සරං පස්සිතුං පෙසෙථා”ති. මච්ඡා තස්ස සද්දහිත්වා “අයං ජලෙපි ථලෙපි සමත්ථො”ති එකං කාළමහාමච්ඡං අදංසු “ඉමං ගහෙත්වා ගච්ඡථා”ති. සො තං ගහෙත්වා නෙත්වා සරෙ විස්සජ්ජෙත්වා සබ්බං සරං දස්සෙත්වා පුන ආනෙත්වා තෙසං මච්ඡානං සන්තිකෙ විස්සජ්ජෙසි. සො තෙසං මච්ඡානං සරස්ස සම්පත්තිං වණ්ණෙසි. තෙ තස්ස කථං සුත්වා ගන්තුකාමා හුත්වා “සාධු, අය්ය, අම්හෙ ගණ්හිත්වා ගච්ඡාහී”ති ආහංසු.