4. නඞ්ගුට්ඨජාතකවණ්ණනා (144)
බහුම්පෙතං අසබ්භි ජාතවෙදාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ආජීවකානං මිච්ඡාතපං ආරබ්භ කථෙසි. තදා කිර ආජීවකා ජෙතවනපිට්ඨියං නානප්පකාරං මිච්ඡාතපං චරන්ති. සම්බහුලා භික්ඛූ තෙසං උක්කුටිකප්පධානවග්ගුලිවතකණ්ටකාපස්සයපඤ්චාතපතපනාදිභෙදං මිච්ඡාතපං දිස්වා භගවන්තං පුච්ඡිංසු “අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, ඉමං මිච්ඡාතපං නිස්සාය කුසලං වා වුඩ්ඪි වා”ති. සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, එවරූපං මිච්ඡාතපං නිස්සාය කුසලං වා වුඩ්ඪි වා අත්ථි, පුබ්බෙ පණ්ඩිතා ‘එවරූපං තපං නිස්සාය කුසලං වා වුඩ්ඪි වා භවිස්සතී’ති සඤ්ඤාය ජාතග්ගිං ගහෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා අග්ගිජුහනාදිවසෙන කිඤ්චි වුඩ්ඪිං අපස්සන්තා අග්ගිං උදකෙන නිබ්බාපෙත්වා කසිණපරිකම්මං කත්වා අභිඤ්ඤා ච සමාපත්තියො ච නිබ්බත්තෙත්වා බ්රහ්මලොකපරායණා අහෙසු”න්ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො උදිච්චබ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්ති. තස්ස ජාතදිවසෙ මාතාපිතරො ජාතග්ගිං ගහෙත්වා ඨපෙසුං. අථ නං සොළසවස්සකාලෙ එතදවොචුං “මයං තෙ, පුත්ත, ජාතදිවසෙ අග්ගිං ගණ්හිම්හ. සචෙසි අගාරං අජ්ඣාවසිතුකාමො, තයො වෙදෙ උග්ගණ්හ. අථ බ්රහ්මලොකං ගන්තුකාමො, අග්ගිං ගහෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා අග්ගිං පරිචරන්තො මහාබ්රහ්මානං ආරාධෙත්වා බ්රහ්මලොකපරායණො හොහී”ති. සො “න මය්හං අගාරෙන අත්ථො”ති අග්ගිං ගහෙත්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා අස්සමපදං මාපෙත්වා අග්ගිං පරිචරන්තො අරඤ්ඤෙ විහාසි. සො එකදිවසං පච්චන්තගාමකෙ ගොදක්ඛිණං ලභිත්වා තං ගොණං අස්සමපදං නෙත්වා චින්තෙසි “අග්ගිභගවන්තං ගොමංසං ඛාදාපෙස්සාමී”ති. අථස්ස එතදහොසි “ඉධ ලොණං නත්ථි, අග්ගිභගවා අලොණං ඛාදිතුං න සක්ඛිස්සති, ගාමතො ලොණං ආහරිත්වා අග්ගිභගවන්තං සලොණකං ඛාදාපෙස්සාමී”ති. සො තං තත්ථෙව බන්ධිත්වා ලොණත්ථාය ගාමකං අගමාසි. තස්මිං ගතෙ සම්බහුලා ලුද්දකා තං ඨානං ආගතා. ගොණං දිස්වා වධිත්වා මංසං පචිත්වා ඛාදිත්වා නඞ්ගුට්ඨඤ්ච ජඞ්ඝඤ්ච චම්මඤ්ච තත්ථෙව ඡඩ්ඩෙත්වා අවසෙසමංසං ආදාය අගමංසු.
බ්රාහ්මණො ආගන්ත්වා නඞ්ගුට්ඨාදිමත්තමෙව දිස්වා චින්තෙසි “අයං අග්ගිභගවා අත්තනො සන්තකම්පි රක්ඛිතුං න සක්කොති, මං පන කදා රක්ඛිස්සති. ඉමිනා අග්ගිපරිචරණෙන නිරත්ථකෙන භවිතබ්බං, නත්ථි ඉතොනිදානං කුසලං වා වුඩ්ඪි වා”ති. සො අග්ගිපරිචරියාය විගතච්ඡන්දො “හම්භො අග්ගිභගවා, ත්වං අත්තනොපි සන්තකං රක්ඛිතුං අසක්කොන්තො මං කදා රක්ඛිස්සසි, මංසං නත්ථි, එත්තකෙනපි තුස්සාහී”ති නඞ්ගුට්ඨාදීනි අග්ගිම්හි පක්ඛිපන්තො ඉමං ගාථමාහ –
“බහුම්පෙතං අසබ්භි ජාතවෙද, යං තං වාලධිනාභිපූජයාම;
මංසාරහස්ස නත්ථජ්ජ මංසං, නඞ්ගුට්ඨම්පි භවං පටිග්ගහාතූ”ති.
තත්ථ බහුම්පෙතන්ති එත්තකම්පි බහුං. අසබ්භීති අසප්පුරිස අසාධුජාතික. ජාතවෙදාති අග්ගිං ආලපති. අග්ගි හි ජාතමත්තොව වෙදියති පඤ්ඤායති පාකටො හොති, තස්මා “ජාතවෙදො”ති වුච්චති. යං තං වාලධිනාභිපූජයාමාති යං අජ්ජ මයං අත්තනොපි සන්තකං රක්ඛිතුං අසමත්ථං භගවන්තං වාලධිනා අභිපූජයාම, එතම්පි තව බහුමෙවාති දස්සෙති. මංසාරහස්සාති මංසං අරහස්ස තුය්හං නත්ථි අජ්ජ මංසං. නඞ්ගුට්ඨම්පි භවං පටිග්ගහාතූති අත්තනො සන්තකං රක්ඛිතුං අසක්කොන්තො භවං ඉමං සජඞ්ඝචම්මං නඞ්ගුට්ඨම්පි පටිග්ගණ්හාතූති.
එවං වත්වා මහාසත්තො අග්ගිං උදකෙන නිබ්බාපෙත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අභිඤ්ඤා ච සමාපත්තියො ච නිබ්බත්තෙත්වා බ්රහ්මලොකපරායණො අහොසි.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “නිබ්බුතග්ගිතාපසො අහමෙව තෙන සමයෙනා”ති.
නඞ්ගුට්ඨජාතකවණ්ණනා චතුත්ථා.
5. රාධජාතකවණ්ණනා (145)
න ත්වං රාධ විජානාසීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පුරාණදුතියිකාපලොභනං ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු ඉන්ද්රියජාතකෙ ආවි භවිස්සති. සත්ථා පන තං භික්ඛුං ආමන්තෙත්වා “භික්ඛු මාතුගාමො නාම අරක්ඛියො, ආරක්ඛං ඨපෙත්වා රක්ඛන්තාපි රක්ඛිතුං න සක්කොන්ති. ත්වම්පි පුබ්බෙ එතං ආරක්ඛං ඨපෙත්වා රක්ඛන්තොපි රක්ඛිතුං නාසක්ඛි, ඉදානි කථං රක්ඛිස්සසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො සුකයොනියං නිබ්බත්ති. කාසිරට්ඨෙ එකො බ්රාහ්මණො බොධිසත්තඤ්ච කනිට්ඨභාතරඤ්චස්ස පුත්තට්ඨානෙ ඨපෙත්වා පොසෙසි. තෙසු බොධිසත්තස්ස “පොට්ඨපාදො”ති නාමං අහොසි, ඉතරස්ස “රාධො”ති. තස්ස පන බ්රාහ්මණස්ස භරියා අනාචාරා හොති දුස්සීලා. සො වොහාරත්ථාය ගච්ඡන්තො උභොපි භාතරො ආහ – “තාතා, සචෙ වො මාතා බ්රාහ්මණී අනාචාරං ආචරති, වාරෙය්යාථ න”න්ති. බොධිසත්තො ආහ “සාධු, තාත, වාරෙතුං සක්කොන්තා වාරෙය්යාම, අසක්කොන්තා තුණ්හී භවිස්සාමා”ති. එවං බ්රාහ්මණො බ්රාහ්මණිං සුකානං නිය්යාදෙත්වා වොහාරත්ථාය ගතො.