න ත්වං රාධ විජානාසීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පුරාණදුතියිකාපලොභනං ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු ඉන්ද්රියජාතකෙ ආවි භවිස්සති. සත්ථා පන තං භික්ඛුං ආමන්තෙත්වා “භික්ඛු මාතුගාමො නාම අරක්ඛියො, ආරක්ඛං ඨපෙත්වා රක්ඛන්තාපි රක්ඛිතුං න සක්කොන්ති. ත්වම්පි පුබ්බෙ එතං ආරක්ඛං ඨපෙත්වා රක්ඛන්තොපි රක්ඛිතුං නාසක්ඛි, ඉදානි කථං රක්ඛිස්සසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො සුකයොනියං නිබ්බත්ති. කාසිරට්ඨෙ එකො බ්රාහ්මණො බොධිසත්තඤ්ච කනිට්ඨභාතරඤ්චස්ස පුත්තට්ඨානෙ ඨපෙත්වා පොසෙසි. තෙසු බොධිසත්තස්ස “පොට්ඨපාදො”ති නාමං අහොසි, ඉතරස්ස “රාධො”ති. තස්ස පන බ්රාහ්මණස්ස භරියා අනාචාරා හොති දුස්සීලා. සො වොහාරත්ථාය ගච්ඡන්තො උභොපි භාතරො ආහ – “තාතා, සචෙ වො මාතා බ්රාහ්මණී අනාචාරං ආචරති, වාරෙය්යාථ න”න්ති. බොධිසත්තො ආහ “සාධු, තාත, වාරෙතුං සක්කොන්තා වාරෙය්යාම, අසක්කොන්තා තුණ්හී භවිස්සාමා”ති. එවං බ්රාහ්මණො බ්රාහ්මණිං සුකානං නිය්යාදෙත්වා වොහාරත්ථාය ගතො.

තස්ස පන ගතදිවසතො පට්ඨාය බ්රාහ්මණී අතිචරිතුං ආරද්ධා, පවිසන්තානඤ්ච නික්ඛමන්තානඤ්ච අන්තො නත්ථි, තස්සා කිරියං දිස්වා රාධො බොධිසත්තං ආහ – “භාතික, අම්හාකං පිතා ‘සචෙ වො මාතා අනාචාරං ආචරති, වාරෙය්යාථා’ති වත්වා ගතො, ඉදානි චෙසා අනාචාරං ආචරති, වාරෙම න”න්ති. බොධිසත්තො “තාත, ත්වං අත්තනො අබ්යත්තතාය බාලභාවෙන එවං වදෙසි, මාතුගාමං නාම උක්ඛිපිත්වා චරන්තාපි රක්ඛිතුං න සක්කොන්ති. යං කම්මං කාතුං න සක්කා, න තං කාතුං වට්ටතී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ න ත්වං රාධ විජානාසි, අඩ්ඪරත්තෙ අනාගතෙති තාත රාධ, ත්වං න ජානාසි, අඩ්ඪරත්තෙ අනාගතෙ පඨමයාමෙයෙව එත්තකා ජනා ආගතා, ඉදානි කො ජානාති, කිත්තකාපි ආගමිස්සන්ති. අබ්යයතං විලපසීති ත්වං අබ්යත්තවිලාපං විලපසි. විරත්තා කොසියායනෙති මාතා නො කොසියායනී බ්රාහ්මණී විරත්තා අම්හාකං පිතරි නිප්පෙමා ජාතා. සචස්සා තස්මිං සිනෙහො වා පෙමං වා භවෙය්ය, න එවරූපං අනාචාරං කරෙය්යාති ඉමමත්ථං එතෙහි බ්යඤ්ජනෙහි පකාසෙසි.

එවං පකාසෙත්වා ච පන බ්රාහ්මණියා සද්ධිං රාධස්ස වත්තුං න අදාසි. සාපි යාව බ්රාහ්මණස්ස අනාගමනා යථාරුචියා විචරි. බ්රාහ්මණො ආගන්ත්වා පොට්ඨපාදං පුච්ඡි – “තාත, කීදිසී වො මාතා”ති. බොධිසත්තො බ්රාහ්මණස්ස සබ්බං යථාභූතං කථෙත්වා “කිං තෙ, තාත, එවරූපාය දුස්සීලායා”ති වත්වා “තාත, අම්හෙහි මාතුයා දොසස්ස කථිතකාලතො පට්ඨාය න සක්කා ඉධ වසිතු”න්ති බ්රාහ්මණස්ස පාදෙ වන්දිත්වා සද්ධිං රාධෙන උප්පතිත්වා අරඤ්ඤං අගමාසි.

සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා සච්චානි පකාසෙසි, සච්චපරියොසානෙ උක්කණ්ඨිතභික්ඛු සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. “තදා බ්රාහ්මණො ච බ්රාහ්මණී ච එතෙයෙව ද්වෙ ජනා අහෙසුං, රාධො ආනන්දො, පොට්ඨපාදො පන අහමෙව අහොසි”න්ති.

අපි නු හනුකා සන්තාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො සම්බහුලෙ මහල්ලකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ කථෙසි. තෙ කිර ගිහිකාලෙ සාවත්ථියං කුටුම්බිකා අඩ්ඪා මහද්ධනා අඤ්ඤමඤ්ඤසහායකා එකතො හුත්වා පුඤ්ඤානි කරොන්තා සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා “මයං මහල්ලකා, කිං නො ඝරාවාසෙන, සත්ථු සන්තිකෙ රමණීයෙ බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සාමා”ති සබ්බං සාපතෙය්යං පුත්තධීතාදීනං දත්වා අස්සුමුඛං ඤාතිසඞ්ඝං පහාය සත්ථාරං පබ්බජ්ජං යාචිත්වා පබ්බජිංසු. පබ්බජිත්වා පන පබ්බජ්ජානුරූපං සමණධම්මං න කරිංසු, මහල්ලකභාවෙන ධම්මම්පි න පරියාපුණිංසු, ගිහිකාලෙ විය පබ්බජිතකාලෙපි විහාරපරියන්තෙ පණ්ණසාලං කාරෙත්වා එකතොව වසිංසු. පිණ්ඩාය චරන්තාපි අඤ්ඤත්ථ අගන්ත්වා යෙභුය්යෙන අත්තනො පුත්තදාරස්සෙව ගෙහං ගන්ත්වා භුඤ්ජිංසු. තෙසු එකස්ස පුරාණදුතියිකා සබ්බෙසම්පි මහල්ලකත්ථෙරානං උපකාරා අහොසි, තස්මා සෙසාපි අත්තනා ලද්ධං ආහාරං ගහෙත්වා තස්සායෙව ගෙහෙ නිසීදිත්වා භුඤ්ජන්ති. සාපි තෙසං යථාසන්නිහිතං සූපබ්යඤ්ජනං දෙති. සා අඤ්ඤතරෙන රොගෙන ඵුට්ඨා කාලමකාසි. අථ තෙ මහල්ලකත්ථෙරා විහාරං ගන්ත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං ගීවාසු ගහෙත්වා “මධුරහත්ථරසා උපාසිකා කාලකතා”ති විහාරපච්චන්තෙ රොදන්තා විචරිංසු. තෙසං සද්දං සුත්වා ඉතො චිතො ච භික්ඛූ සන්නිපතිත්වා “ආවුසො, කස්මා රොදථා”ති පුච්ඡිංසු. තෙ “අම්හාකං සහායස්ස පුරාණදුතියිකා මධුරහත්ථරසා කාලකතා අම්හාකං අතිවිය උපකාරා, ‘ඉදානි කුතො තථාරූපිං ලභිස්සාමා’ති ඉමිනා කාරණෙන රොදිම්හා”ති ආහංසු.