3. විරොචජාතකවණ්ණනා (143)
ලසී ච තෙ නිප්ඵලිතාති ඉදං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො දෙවදත්තස්ස ගයාසීසෙ සුගතාලයස්ස දස්සිතභාවං ආරබ්භ කථෙසි. දෙවදත්තො හි පරිහීනජ්ඣානො ලාභසක්කාරපරිහීනො “අත්ථෙකො උපායො”ති චින්තෙත්වා සත්ථාරං පඤ්ච වත්ථූනි යාචිත්වා අලභමානො ද්වින්නං අග්ගසාවකානං සද්ධිවිහාරිකෙ අධුනා පබ්බජිතෙ ධම්මවිනයම්හි අකොවිදෙ පඤ්චසතෙ භික්ඛූ ගහෙත්වා ගයාසීසං ගන්ත්වා සඞ්ඝං භින්දිත්වා එකසීමායං ආවෙණිකං සඞ්ඝකම්මං අකාසි. සත්ථා තෙසං භික්ඛූනං ඤාණපරිපාකකාලං ඤත්වා ද්වෙ අග්ගසාවකෙ පෙසෙසි. තෙ දිස්වා දෙවදත්තො තුට්ඨමානසො රත්තිං ධම්මං දෙසයමානො “බුද්ධලීලං කරිස්සාමී”ති සුගතාලයං දස්සෙන්තො “විගතථිනමිද්ධො ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුසඞ්ඝො, පටිභාතු තං භික්ඛූනං ධම්මීකථා, පිට්ඨි මෙ ආගිලායති, තමහං ආයමිස්සාමී”ති වත්වා නිද්දං උපගතො . ද්වෙ අග්ගසාවකා තෙසං භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙත්වා මග්ගඵලෙහි පබොධෙත්වා සබ්බෙ ආදාය වෙළුවනමෙව පච්චාගමිංසු.
කොකාලිකො විහාරං තුච්ඡං දිස්වා දෙවදත්තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා “ආවුසො දෙවදත්ත, පරිසං තෙ භින්දිත්වා ද්වෙ අග්ගසාවකා විහාරං තුච්ඡං කත්වා ගතා, ත්වං පන නිද්දායසියෙවා”ති වත්වා උත්තරාසඞ්ගමස්ස අපනෙත්වා භිත්තියං පිට්ඨිකණ්ටකං ඵුසන්තො විය පණ්හියා නං හදයෙ පහරි. තාවදෙවස්ස මුඛතො ලොහිතං උග්ගඤ්ඡි. සො තතො පට්ඨාය ගිලානො අහොසි. සත්ථා ථෙරං පුච්ඡි “සාරිපුත්ත, තුම්හාකං ගතකාලෙ දෙවදත්තො කිං අකාසී”ති? භන්තෙ, දෙවදත්තො අම්හෙ දිස්වා “බුද්ධලීලං කරිස්සාමී”ති සුගතාලයං දස්සෙත්වා මහාවිනාසං පත්තොති. සත්ථා “න ඛො සාරිපුත්ත, දෙවදත්තො ඉදානෙව මම අනුකරොන්තො විනාසං පත්තො, පුබ්බෙපි පත්තොයෙවා”ති වත්වා ථෙරෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කෙසරසීහො හුත්වා හිමවන්තප්පදෙසෙ කඤ්චනගුහායං වාසං කප්පෙසි. සො එකදිවසං කඤ්චනගුහාය නික්ඛමිත්වා විජම්භිත්වා චතුද්දිසං ඔලොකෙත්වා සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කන්තො මහාමහිංසං වධිත්වා වරමංසං ඛාදිත්වා එකං සරං ඔතරිත්වා මණිවණ්ණස්ස උදකස්ස කුච්ඡිං පූරෙත්වා ගුහං සන්ධාය පායාසි. අථෙකො සිඞ්ගාලො ගොචරප්පසුතො සහසාව සීහං දිස්වා පලායිතුං අසක්කොන්තො සීහස්ස පුරතො පාදෙසු පතිත්වා නිපජ්ජි. “කිං, ජම්බුකා”ති ච වුත්තෙ “අහං තෙ, සාමි, පාදෙ උපට්ඨාතුකාමො”ති ආහ. සීහො “සාධු එහි, මං උපට්ඨහ, වරමංසානි තං ඛාදාපෙස්සාමී”ති වත්වා සිඞ්ගාලං ආදාය කඤ්චනගුහං අගමාසි. සිඞ්ගාලො තතො පට්ඨාය සීහවිඝාසං ඛාදති. සො කතිපාහච්චයෙනෙව ථූලසරීරො අහොසි.
අථ නං එකදිවසං ගුහාය නිපන්නකොව සීහො ආහ “ගච්ඡ ජම්බුක, පබ්බතසිඛරෙ ඨත්වා පබ්බතපාදෙ සඤ්චරන්තෙසු හත්ථිඅස්සමහිංසාදීසු යස්ස මංසං ඛාදිතුකාමොසි, තං ඔලොකෙත්වා ආගන්ත්වා ‘අසුකමංසං ඛාදිතුකාමොම්හී’ති වත්වා මං වන්දිත්වා ‘විරොච, සාමී’ති වදාහි, අහං තං වධිත්වා මධුරමංසං ඛාදිත්වා තුය්හම්පි දස්සාමී”ති. සිඞ්ගාලො පබ්බතසිඛරං අභිරුහිත්වා නානප්පකාරෙ මිගෙ ඔලොකෙත්වා යස්සෙව මංසං ඛාදිතුකාමො හොති, කඤ්චනගුහං පවිසිත්වා තමෙව සීහස්ස ආරොචෙත්වා පාදෙසු පතිත්වා “විරොච, සාමී”ති වදති. සීහො වෙගෙන පක්ඛන්දිත්වා සචෙපි මත්තවරවාරණො හොති, තත්ථෙව නං ජීවිතක්ඛයං පාපෙත්වා සයම්පි වරමංසං ඛාදති, සිඞ්ගාලස්සපි දෙති. සිඞ්ගාලො කුච්ඡිපූරං මංසං ඛාදිත්වා ගුහං පවිසිත්වා නිද්දායති. සො ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තෙ කාලෙ මානං වඩ්ඪෙසි “අහම්පි චතුප්පදොව, කිංකාරණා දිවසෙ දිවසෙ පරෙහි පොසියමානො විහරාමි, ඉතො පට්ඨාය අහම්පි හත්ථිආදයො හනිත්වා මංසං ඛාදිස්සාමි, සීහොපි මිගරාජා ‘විරොච, සාමී’ති වුත්තමෙව පදං නිස්සාය වරවාරණෙ වධෙති, අහම්පි සීහෙන ‘විරොච, ජම්බුකා’ති මං වදාපෙත්වා එකං වරවාරණං වධිත්වා මංසං ඛාදිස්සාමී”ති.
සො සීහං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච “සාමි, මයා දීඝරත්තං තුම්හෙහි වධිතවරවාරණානං මංසං ඛාදිතං, අහම්පි එකං වරවාරණං මාරෙත්වා මංසං ඛාදිතුකාමො, තස්මා තුම්හෙහි නිපන්නට්ඨානෙ කඤ්චනගුහායං නිපජ්ජිස්සාමි, තුම්හෙ පබ්බතපාදෙ විචරන්තං වරවාරණං ඔලොකෙත්වා මම සන්තිකං ආගන්ත්වා ‘විරොච, ජම්බුකා’ති වදෙථ, එත්තකමත්තස්මිං මච්ඡෙරං මා කරිත්ථා”ති. අථ නං සීහො ආහ “න, ත්වං ජම්බුක, වාරණෙ වධිතුං සමත්ථෙ සීහකුලෙ උප්පන්නො, වාරණං වධිත්වා මංසං ඛාදනසමත්ථො සිඞ්ගාලො නාම ලොකෙ නත්ථි, මා තෙ එතං රුච්චි, මයා වධිතවරවාරණානඤ්ඤෙව මංසං ඛාදිත්වා වසා”ති. සො එවං වුත්තෙපි විරමිතුං න ඉච්ඡි, පුනප්පුනං යාචියෙව. සීහො තං වාරෙතුං අසක්කොන්තො සම්පටිච්ඡිත්වා “තෙන හි මම වසනට්ඨානං පවිසිත්වා නිපජ්ජා”ති ජම්බුකං කඤ්චනගුහායං නිපජ්ජාපෙත්වා සයං පබ්බතපාදෙ මත්තවරවාරණං ඔලොකෙත්වා ගුහාද්වාරං ගන්ත්වා “විරොච, ජම්බුකා”ති ආහ. සිඞ්ගාලො කඤ්චනගුහාය නික්ඛමිත්වා විජම්භිත්වා චතුද්දිසං ඔලොකෙත්වා තික්ඛත්තුං වස්සිත්වා “මත්තවරවාරණස්ස කුම්භෙ පතිස්සාමී”ති පක්ඛන්දිත්වා විරජ්ඣිත්වා පාදමූලෙ පති. වාරණො දක්ඛිණපාදං උක්ඛිපිත්වා තස්ස සීසං අක්කමි, සීසට්ඨීනි චුණ්ණවිචුණ්ණානි අහෙසුං. අථස්ස සරීරං වාරණො පාදෙන සඞ්ඝරිත්වා රාසිං කත්වා උපරි ලණ්ඩං පාතෙත්වා කොඤ්චනාදං නදන්තො අරඤ්ඤං පාවිසි.