බහුචින්තී අප්පචින්තීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ද්වෙ මහල්ලකත්ථෙරෙ ආරබ්භ කථෙසි. තෙ කිර ජනපදෙ එකස්මිං අරඤ්ඤාවාසෙ වස්සං වසිත්වා “සත්ථු දස්සනත්ථාය ගච්ඡිස්සාමා”ති පාථෙය්යං සජ්ජෙත්වා “අජ්ජ ගච්ඡාම, ස්වෙ ගච්ඡාමා”ති මාසං අතික්කාමෙත්වා පුන පාථෙය්යං සජ්ජෙත්වා තථෙව මාසං, පුන මාසන්ති එවං අත්තනො කුසීතභාවෙන චෙව නිවාසට්ඨානෙ ච අපෙක්ඛාය තයො මාසෙ අතික්කාමෙත්වා තතො නික්ඛම්ම ජෙතවනං ගන්ත්වා සභාගට්ඨානෙ පත්තචීවරං පටිසාමෙත්වා සත්ථාරං පස්සිංසු. අථ නෙ භික්ඛූ පුච්ඡිංසු “චිරං වො, ආවුසො, බුද්ධුපට්ඨානං අකරොන්තානං, කස්මා එවං චිරායිත්ථා”ති? තෙ තමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ නෙසං සො ආලසියකුසීතභාවො භික්ඛුසඞ්ඝෙ පාකටො ජාතො. ධම්මසභායම්පි තෙසං භික්ඛූනමෙව ආලසියභාවං නිස්සාය කථං සමුට්ඨාපෙසුං. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ තෙ පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අලසා කුසීතා”ති පුච්ඡිත්වා “සච්චං, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙවෙතෙ අලසා, පුබ්බෙපි අලසා චෙව නිවාසට්ඨානෙ ච සාලයා සාපෙක්ඛා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බාරාණසිනදියං තයො මච්ඡා අහෙසුං, බහුචින්තී, අප්පචින්තී, මිතචින්තීති තෙසං නාමානි. තෙ අරඤ්ඤතො මනුස්සපථං ආගමිංසු. තත්ථ මිතචින්තී ඉතරෙ ද්වෙ එවමාහ “අයං මනුස්සපථො නාම සාසඞ්කො සප්පටිභයො, කෙවට්ටා නානප්පකාරානි ජාලකුමිනාදීනි ඛිපිත්වා මච්ඡෙ ගණ්හන්ති, මයං අරඤ්ඤමෙව ගච්ඡාමා”ති. ඉතරෙ ද්වෙ ජනා අලසතාය චෙව ආමිසගිද්ධතාය ච “අජ්ජ ගච්ඡාම, ස්වෙ ගච්ඡාමා”ති තයො මාසෙ අතික්කාමෙසුං. අථ කෙවට්ටා නදියං ජාලං ඛිපිංසු. බහුචින්තී ච අප්පචින්තී ච ගොචරං ගණ්හන්තා පුරතො ගච්ඡන්ති. තෙ අත්තනො අන්ධබාලතාය ජාලගන්ධං අසල්ලක්ඛෙත්වා ජාලකුච්ඡිමෙව පවිසිංසු. මිතචින්තී පච්ඡතො ආගච්ඡන්තො ජාලගන්ධං සල්ලක්ඛෙත්වා තෙසඤ්ච ජාලකුච්ඡිං පවිට්ඨභාවං ඤත්වා “ඉමෙසං කුසීතානං අන්ධබාලානං ජීවිතදානං දස්සාමී”ති චින්තෙත්වා බහිපස්සෙන ජාලකුච්ඡිට්ඨානං ගන්ත්වා ජාලකුච්ඡිං ඵාලෙත්වා නික්ඛන්තසදිසො හුත්වා උදකං ආලුළෙන්තො ජාලස්ස පුරතො පතිත්වා පුන ජාලකුච්ඡිං පවිසිත්වා පච්ඡිමභාගෙන ඵාලෙත්වා නික්ඛන්තසදිසො උදකං ආලුළෙන්තො පච්ඡිමභාගෙ පති. කෙවට්ටා “මච්ඡා ජාලං ඵාලෙත්වා ගතා”ති මඤ්ඤමානා ජාලකොටියං ගහෙත්වා උක්ඛිපිංසු. තෙ ද්වෙපි මච්ඡා ජාලතො මුච්චිත්වා උදකෙ පතිංසු. ඉති තෙහි මිතචින්තිං නිස්සාය ජීවිතං ලද්ධං.

සත්ථා ඉමං අතීතං ආහරිත්වා අභිසම්බුද්ධො හුත්වා ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ බහුචින්තීති බහුචින්තනතාය විතක්කබහුලතාය එවංලද්ධනාමො. ඉතරෙසුපි ද්වීසු අයමෙව නයො. උභො තත්ථ සමාගතාති මිතචින්තිං නිස්සාය ලද්ධජීවිතා තත්ථ උදකෙ පුන උභොපි ජනා මිතචින්තිනා සද්ධිං සමාගතාති අත්ථො.

එවං සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා සච්චානි පකාසෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි, සච්චපරියොසානෙ මහල්ලකා භික්ඛූ සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහිංසු. තදා බහුචින්තී ච අප්පචින්තී ච ඉමෙ ද්වෙ අහෙසුං, මිතචින්තී පන අහමෙව අහොසින්ති.

යායඤ්ඤෙ මනුසාසතීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං අනුසාසිකං භික්ඛුනිං ආරබ්භ කථෙසි. සා කිර සාවත්ථිවාසිනී එකා කුලධීතා පබ්බජිත්වා උපසම්පන්නකාලතො පට්ඨාය සමණධම්මෙ අනනුයුත්තා ආමිසගිද්ධා හුත්වා යත්ථ අඤ්ඤා භික්ඛුනියො න ගච්ඡන්ති, තාදිසෙ නගරස්ස එකදෙසෙ පිණ්ඩාය චරති. අථස්සා මනුස්සා පණීතපිණ්ඩපාතං දෙන්ති. සා රසතණ්හාය බජ්ඣිත්වා “සචෙ ඉමස්මිං පදෙසෙ අඤ්ඤාපි භික්ඛුනියො පිණ්ඩාය චරිස්සන්ති, මය්හං ලාභො පරිහායිස්සති. යථා එතං පදෙසං අඤ්ඤා නාගච්ඡන්ති, එවං මයා කාතුං වට්ටතී”ති චින්තෙත්වා භික්ඛුනූපස්සයං ගන්ත්වා “අය්යෙ, අසුකට්ඨානෙ චණ්ඩො හත්ථී, චණ්ඩො අස්සො, චණ්ඩො මෙණ්ඩො, චණ්ඩො කුක්කුරො චරති, සපරිස්සයට්ඨානං, මා තත්ථ පිණ්ඩාය චරිත්ථා”ති භික්ඛුනියො අනුසාසති. තස්සා වචනං සුත්වා එකා භික්ඛුනීපි තං පදෙසං ගීවං පරිවත්තෙත්වා න ඔලොකෙසි. තස්සා එකස්මිං දිවසෙ තස්මිං පදෙසෙ පිණ්ඩාය චරන්තියා වෙගෙනෙකං ගෙහං පවිසන්තියා චණ්ඩො මෙණ්ඩකො පහරිත්වා ඌරුට්ඨිකං භින්දි. මනුස්සා වෙගෙන උපධාවිත්වා ද්විධා භින්නං ඌරුට්ඨිකං එකතො බන්ධිත්වා තං භික්ඛුනිං මඤ්චෙනාදාය භික්ඛුනූපස්සයං නයිංසු. භික්ඛුනියො “අයං අඤ්ඤා භික්ඛුනියො අනුසාසිත්වා සයං තස්මිං පදෙසෙ චරන්තී ඌරුට්ඨිකං භින්දාපෙත්වා ආගතා”ති පරිහාසං අකංසු. තම්පි තාය කතකාරණං න චිරස්සෙව භික්ඛුසඞ්ඝෙ පාකටං අහොසි.

අථෙකදිවසං ධම්මසභායං භික්ඛූ “ආවුසො, අසුකා අනුසාසිකා භික්ඛුනී අඤ්ඤං අනුසාසිත්වා සයං තස්මිං පදෙසෙ චරමානා චණ්ඩෙන මෙණ්ඩකෙන ඌරුං භින්දාපෙසී”ති තස්සා අගුණකථං කථෙසුං. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙසා අඤ්ඤෙ අනුසාසතියෙව, සයං පන න වත්තති, නිච්චකාලං දුක්ඛමෙව අනුභොතී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.