ලිත්තං පරමෙන තෙජසාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අපච්චවෙක්ඛිතපරිභොගං ආරබ්භ කථෙසි. තස්මිං කිර කාලෙ භික්ඛූ චීවරාදීනි ලභිත්වා යෙභුය්යෙන අපච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජන්ති. තෙ චත්තාරො පච්චයෙ අපච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජමානා යෙභුය්යෙන නිරයතිරච්ඡානයොනිතො න මුච්චන්ති. සත්ථා තං කාරණං ඤත්වා භික්ඛූනං අනෙකපරියායෙන ධම්මිං කථං කථෙත්වා අපච්චවෙක්ඛිතපරිභොගෙ ආදීනවං දස්සෙත්වා “භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා නාම චත්තාරො පච්චයෙ ලභිත්වා අපච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං න වට්ටති, තස්මා ඉතො පට්ඨාය චත්තාරො පච්චයෙ පච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජෙය්යාථා”ති පච්චවෙක්ඛනවිධිං දස්සෙන්තො “ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසඞ්ඛා යොනිසො චීවරං පටිසෙවති සීතස්ස පටිඝාතායා”තිආදිනා (ම· නි· 1.23; අ· නි· 6.58) නයෙන තන්තිං ඨපෙත්වා “භික්ඛවෙ, චත්තාරො පච්චයෙ එවං පච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජිතුං වට්ටති, අපච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභොගො නාම හලාහලවිසපරිභොගසදිසො. පොරාණකා හි අපච්චවෙක්ඛිත්වා දොසං අජානිත්වා විසං පරිභුඤ්ජිත්වා විපාකන්තෙ මහාදුක්ඛං අනුභවිංසූ”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො අඤ්ඤතරස්මිං මහාභොගකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො අක්ඛධුත්තො අහොසි. අථාපරො කූටක්ඛධුත්තො බොධිසත්තෙන සද්ධිං කීළන්තො අත්තනො ජයෙ වත්තමානෙ කෙළිමණ්ඩලං න භින්දති, පරාජයකාලෙ පන අක්ඛං මුඛෙ පක්ඛිපිත්වා “අක්ඛො නට්ඨො”ති කෙළිමණ්ඩලං භින්දිත්වා පක්කමති. බොධිසත්තො තස්ස තං කාරණං ඤත්වා “හොතු, ජානිස්සාමෙත්ථ පතිරූපකාරණ”න්ති අක්ඛෙ ආදාය අත්තනො ඝරෙ හලාහලවිසෙන රඤ්ජිත්වා පුනප්පුනං සුක්ඛාපෙත්වා තෙ ආදාය තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා “එහි, සම්ම, අක්ඛෙහි කීළාමා”ති ආහ. සො “සාධු, සම්මා”ති කෙළිමණ්ඩලං සජ්ජෙත්වා තෙන සද්ධිං කීළන්තො අත්තනො පරාජයකාලෙ එකං අක්ඛං මුඛෙ පක්ඛිපි. අථ නං බොධිසත්තො තථා කරොන්තං දිස්වා “ගිලාහි තාව, පච්ඡා ඉදං නාමෙතන්ති ජානිස්සසී”ති චොදෙතුං ඉමං ගාථමාහ –

තත්ථ ලිත්තන්ති මක්ඛිතං රඤ්ජිතං. පරමෙන තෙජසාති උත්තමතෙජසම්පන්නෙන හලාහලවිසෙන. ගිලන්ති ගිලන්තො. අක්ඛන්ති ගුළකං. න බුජ්ඣතීති “අයං මෙ ගිලතො ඉදං නාම කරිස්සතී”ති න ජානාති. ගිල රෙති ගිලාහි අරෙ. ගිලාති පුනපි චොදෙන්තො වදති. පච්ඡා තෙ කටුකං භවිස්සතීති ඉමස්මිං තෙ අක්ඛෙ ගිලිතෙ පච්ඡා එතං විසං තිඛිණං භවිස්සතීති අත්ථො.

සො බොධිසත්තස්ස කථෙන්තස්සෙව විසවෙගෙන මුච්ඡිතො අක්ඛීනි පරිවත්තෙත්වා ඛන්ධං නාමෙත්වා පති. බොධිසත්තො “ඉදානිස්ස ජීවිතදානං දාතුං වට්ටතී”ති ඔසධපරිභාවිතං වමනයොගං දත්වා වමෙත්වා සප්පිඵාණිතමධුසක්කරාදයො ඛාදාපෙත්වා අරොගං කත්වා “පුන එවරූපං මා අකාසී”ති ඔවදිත්වා දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා යථාකම්මං ගතො.

සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා “භික්ඛවෙ, අපච්චවෙක්ඛිතපරිභොගො නාම අපච්චවෙක්ඛිත්වා කතවිසපරිභොගසදිසො හොතී”ති වත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා පණ්ඩිතධුත්තො අහමෙව අහොසිං, කූටධුත්තො පනෙත්ථ න කථීයති, යථා ච එත්ථ, එවං සබ්බත්ථ. යො පන ඉමස්මිං කාලෙ න පඤ්ඤායති, සො න කථීයතෙවා”ති.

උක්කට්ඨෙ සූරමිච්ඡන්තීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ආයස්මන්තං ආනන්දත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි. එකස්මිඤ්හි සමයෙ කොසලරඤ්ඤො ඉත්ථියො චින්තයිංසු “බුද්ධුප්පාදො නාම දුල්ලභො, තථා මනුස්සපටිලාභො, පරිපුණ්ණායතනතා ච. මයඤ්ච ඉමං දුල්ලභං ඛණසමවායං ලභිත්වාපි අත්තනො රුචියා විහාරං ගන්ත්වා ධම්මං වා සොතුං බුද්ධපූජං වා කාතුං දානං වා දාතුං න ලභාම, මඤ්ජූසාය පක්ඛිත්තා විය වසාම, රඤ්ඤො කථෙත්වා අම්හාකං ධම්මං දෙසෙතුං අනුච්ඡවිකං එකං භික්ඛුං පක්කොසාපෙත්වා තස්ස සන්තිකෙ ධම්මං සොස්සාම, තතො යං සක්ඛිස්සාම, තං උග්ගණ්හිස්සාම, දානාදීනි ච පුඤ්ඤානි කරිස්සාම. එවං නො අයං ඛණපටිලාභො සඵලො භවිස්සතී”ති. තා සබ්බාපි රාජානං උපසඞ්කමිත්වා අත්තනා චින්තිතකාරණං කථයිංසු. රාජා “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡි.

අථෙකදිවසං රාජා උය්යානකීළං කීළිතුකාමො උය්යානපාලං පක්කොසාපෙත්වා “උය්යානං සොධෙහී”ති ආහ. උය්යානපාලො උය්යානං සොධෙන්තො සත්ථාරං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසින්නං දිස්වා රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා “සුද්ධං, දෙව, උය්යානං, අපිචෙත්ථ අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ භගවා නිසින්නො”ති ආහ. රාජා “සාධු, සම්ම, සත්ථු සන්තිකෙ ධම්මම්පි සොස්සාමා”ති අලඞ්කතරථං අභිරුහිත්වා උය්යානං ගන්ත්වා සත්ථු සන්තිකං අගමාසි.