9. මඝදෙවජාතකවණ්ණනා (9)
උත්තමඞ්ගරුහා මය්හන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මහාභිනික්ඛමනං ආරබ්භ කථෙසි. තං හෙට්ඨා නිදානකථායං කථිතමෙව. තස්මිං පන කාලෙ භික්ඛූ දසබලස්ස නෙක්ඛම්මං වණ්ණයන්තා නිසීදිංසු. අථ සත්ථා ධම්මසභං ආගන්ත්වා බුද්ධාසනෙ නිසින්නො භික්ඛූ ආමන්තෙසි “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති. “භන්තෙ, න අඤ්ඤාය කථාය, තුම්හාකංයෙව පන නෙක්ඛම්මං වණ්ණයමානා නිසින්නාම්හා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, තථාගතො එතරහියෙව නෙක්ඛම්මං නික්ඛන්තො, පුබ්බෙපි නික්ඛන්තොයෙවා”ති ආහ. භික්ඛූ තස්සත්ථස්සාවිභාවත්ථං භගවන්තං යාචිංසු, භගවා භවන්තරෙන පටිච්ඡන්නං කාරණං පාකටං අකාසි.
අතීතෙ විදෙහරට්ඨෙ මිථිලායං මඝදෙවො නාම රාජා අහොසි ධම්මිකො ධම්මරාජා. සො චතුරාසීති වස්සසහස්සානි කුමාරකීළං කීළි, තථා ඔපරජ්ජං, තථා මහාරජ්ජං කත්වා දීඝමද්ධානං ඛෙපෙත්වා එකදිවසං කප්පකං ආමන්තෙසි “යදා මෙ, සම්ම කප්පක, සිරස්මිං පලිතානි පස්සෙය්යාසි, අථ මෙ ආරොචෙය්යාසී”ති. කප්පකොපි දීඝමද්ධානං ඛෙපෙත්වා එකදිවසං රඤ්ඤො අඤ්ජනවණ්ණානං කෙසානං අන්තරෙ එකමෙව පලිතං දිස්වා “දෙව, එකං තෙ පලිතං දිස්සතී”ති ආරොචෙසි. “තෙන හි මෙ, සම්ම, තං පලිතං උද්ධරිත්වා පාණිම්හි ඨපෙහී”ති ච වුත්තෙ සුවණ්ණසණ්ඩාසෙන උද්ධරිත්වා රඤ්ඤො පාණිම්හි පතිට්ඨාපෙසි. තදා රඤ්ඤො චතුරාසීති වස්සසහස්සානි ආයු අවසිට්ඨං හොති. එවං සන්තෙපි පලිතං දිස්වාව මච්චුරාජානං ආගන්ත්වා සමීපෙ ඨිතං විය අත්තානං ආදිත්තපණ්ණසාලං පවිට්ඨං විය ච මඤ්ඤමානො සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා “බාල මඝදෙව, යාව පලිතස්සුප්පාදාව ඉමෙ කිලෙසෙ ජහිතුං නාසක්ඛී”ති චින්තෙසි.
තස්සෙවං පලිතපාතුභාවං ආවජ්ජෙන්තස්ස අන්තොඩාහො උප්පජ්ජි, සරීරා සෙදා මුච්චිංසු, සාටකා පීළෙත්වා අපනෙතබ්බාකාරප්පත්තා අහෙසුං. සො “අජ්ජෙව මයා නික්ඛමිත්වා පබ්බජිතුං වට්ටතී”ති කප්පකස්ස සතසහස්සුට්ඨානකං ගාමවරං දත්වා ජෙට්ඨපුත්තං පක්කොසාපෙත්වා “තාත, මම සීසෙ පලිතං පාතුභූතං, මහල්ලකොම්හි ජාතො, භුත්තා ඛො පන මෙ මානුසකා කාමා, ඉදානි දිබ්බෙ කාමෙ පරියෙසිස්සාමි, නෙක්ඛම්මකාලො මය්හං, ත්වං ඉමං රජ්ජං පටිපජ්ජ, අහං පන පබ්බජිත්වා මඝදෙවඅම්බවනුය්යානෙ වසන්තො සමණධම්මං කරිස්සාමී”ති ආහ. තං එවං පබ්බජිතුකාමං අමච්චා උපසඞ්කමිත්වා “දෙව, කිං තුම්හාකං පබ්බජ්ජාකාරණ”න්ති පුච්ඡිංසු. රාජා පලිතං හත්ථෙන ගහෙත්වා අමච්චානං ඉමං ගාථමාහ –
“උත්තමඞ්ගරුහා මය්හං, ඉමෙ ජාතා වයොහරා;
පාතුභූතා දෙවදූතා, පබ්බජ්ජාසමයො මමා”ති.
පාතුභූතා දෙවදූතා, පබ්බජ්ජාසමයො මමා”ති.
තත්ථ උත්තමඞ්ගරුහාති කෙසා. කෙසා හි සබ්බෙසං හත්ථපාදාදීනං අඞ්ගානං උත්තමෙ සිරස්මිං රුහත්තා “උත්තමඞ්ගරුහා”ති වුච්චන්ති. ඉමෙ ජාතා වයොහරාති පස්සථ, තාතා, පලිතපාතුභාවෙන තිණ්ණං වයානං හරණතො ඉමෙ ජාතා වයොහරා. පාතුභූතාති නිබ්බත්තා. දෙවදූතාති දෙවො වුච්චති මච්චු, තස්ස දූතාති දෙවදූතා. සිරස්මිඤ්හි පලිතෙසු පාතුභූතෙසු මච්චුරාජස්ස සන්තිකෙ ඨිතො විය හොති, තස්මා පලිතානි “මච්චුදෙවස්ස දූතා”ති වුච්චන්ති. දෙවා විය දූතාතිපි දෙවදූතා. යථා හි අලඞ්කතපටියත්තාය දෙවතාය ආකාසෙ ඨත්වා “අසුකදිවසෙ ත්වං මරිස්සසී”ති වුත්තෙ තං තථෙව හොති, එවං සිරස්මිං පලිතෙසු පාතුභූතෙසු දෙවතාය බ්යාකරණසදිසමෙව හොති, තස්මා පලිතානි “දෙවසදිසා දූතා”ති වුච්චන්ති. විසුද්ධිදෙවානං දූතාතිපි දෙවදූතා. සබ්බබොධිසත්තා හි ජිණ්ණබ්යාධිමතපබ්බජිතෙ දිස්වාව සංවෙගමාපජ්ජිත්වා නික්ඛම්ම පබ්බජන්ති. යථාහ –