10. සුඛවිහාරිජාතකවණ්ණනා (10)
යඤ්ච අඤ්ඤෙ න රක්ඛන්තීති ඉදං සත්ථා අනුපියනගරං නිස්සාය අනුපියඅම්බවනෙ විහරන්තො සුඛවිහාරිං භද්දියත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි. සුඛවිහාරී භද්දියත්ථෙරො ඡඛත්තියසමාගමෙ උපාලිසත්තමො පබ්බජිතො. තෙසු භද්දියත්ථෙරො ච, කිමිලත්ථෙරො ච, භගුත්ථෙරො ච, උපාලිත්ථෙරො ච අරහත්තං පත්තා, ආනන්දත්ථෙරො සොතාපන්නො ජාතො, අනුරුද්ධත්ථෙරො දිබ්බචක්ඛුකො, දෙවදත්තො ඣානලාභී ජාතො. ඡන්නං පන ඛත්තියානං වත්ථු යාව අනුපියනගරා ඛණ්ඩහාලජාතකෙ ආවිභවිස්සති. ආයස්මා පන භද්දියො රාජකාලෙ අත්තනො රක්ඛසංවිධානඤ්චෙව තාව බහූහි රක්ඛාහි රක්ඛියමානස්ස උපරිපාසාදවරතලෙ මහාසයනෙ සම්පරිවත්තමානස්සාපි අත්තනො භයුප්පත්තිඤ්ච ඉදානි අරහත්තං පත්වා අරඤ්ඤාදීසු යත්ථ කත්ථචි විහරන්තොපි අත්තනො විගතභයතඤ්ච සමනුස්සරන්තො “අහො සුඛං, අහො සුඛ”න්ති උදානං උදානෙසි. තං සුත්වා භික්ඛූ “ආයස්මා භද්දියො අඤ්ඤං බ්යාකරොතී”ති භගවතො ආරොචෙසුං. භගවා “න, භික්ඛවෙ , භද්දියො ඉදානෙව සුඛවිහාරී, පුබ්බෙපි සුඛවිහාරීයෙවා”ති ආහ. භික්ඛූ තස්සත්ථස්සාවිභාවත්ථාය භගවන්තං යාචිංසු. භගවා භවන්තරෙන පටිච්ඡන්නං කාරණං පාකටං අකාසි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරයමානෙ බොධිසත්තො උදිච්චබ්රාහ්මණමහාසාලො හුත්වා කාමෙසු ආදීනවං, නෙක්ඛම්මෙ චානිසංසං දිස්වා කාමෙ පහාය හිමවන්තං පවිසිත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අට්ඨ සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙසි, පරිවාරොපිස්ස මහා අහොසි පඤ්ච තාපසසතානි. සො වස්සකාලෙ හිමවන්තතො නික්ඛමිත්වා තාපසගණපරිවුතො ගාමනිගමාදීසු චාරිකං චරන්තො බාරාණසිං පත්වා රාජානං නිස්සාය රාජුය්යානෙ වාසං කප්පෙසි. තත්ථ වස්සිකෙ චත්තාරො මාසෙ වසිත්වා රාජානං ආපුච්ඡි. අථ නං රාජා “තුම්හෙ, භන්තෙ, මහල්ලකා, කිං වො හිමවන්තෙන, අන්තෙවාසිකෙ හිමවන්තං පෙසෙත්වා ඉධෙව වසථා”ති යාචි. බොධිසත්තො ජෙට්ඨන්තෙවාසිකං පඤ්ච තාපසසතානි පටිච්ඡාපෙත්වා “ගච්ඡ, ත්වං ඉමෙහි සද්ධිං හිමවන්තෙ වස, අහං පන ඉධෙව වසිස්සාමී”ති තෙ උය්යොජෙත්වා සයං තත්ථෙව වාසං කප්පෙසි.
සො පනස්ස ජෙට්ඨන්තෙවාසිකො රාජපබ්බජිතො මහන්තං රජ්ජං පහාය පබ්බජිත්වා කසිණපරිකම්මං කත්වා අට්ඨසමාපත්තිලාභී අහොසි. සො තාපසෙහි සද්ධිං හිමවන්තෙ වසමානො එකදිවසං ආචරියං දට්ඨුකාමො හුත්වා තෙ තාපසෙ ආමන්තෙත්වා “තුම්හෙ අනුක්කණ්ඨමානා ඉධෙව වසථ, අහං ආචරියං වන්දිත්වා ආගමිස්සාමී”ති ආචරියස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා එකං කට්ඨත්ථරිකං අත්ථරිත්වා ආචරියස්ස සන්තිකෙයෙව නිපජ්ජි. තස්මිඤ්ච සමයෙ රාජා “තාපසං පස්සිස්සාමී”ති උය්යානං ගන්ත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අන්තෙවාසිකතාපසො රාජානං දිස්වා නෙව වුට්ඨාසි, නිපන්නොයෙව පන “අහො සුඛං, අහො සුඛ”න්ති උදානං උදානෙසි. රාජා “අයං තාපසො මං දිස්වාපි න උට්ඨිතො”ති අනත්තමනො බොධිසත්තං ආහ – “භන්තෙ, අයං තාපසො යදිච්ඡකං භුත්තො භවිස්සති, උදානං උදානෙන්තො සුඛසෙය්යමෙව කප්පෙතී”ති. මහාරාජ, අයං තාපසො පුබ්බෙ තුම්හාදිසො එකො රාජා අහොසි, ස්වායං “අහං පුබ්බෙ ගිහිකාලෙ රජ්ජසිරිං අනුභවන්තො ආවුධහත්ථෙහි බහූහි රක්ඛියමානොපි එවරූපං සුඛං නාම නාලත්ථ”න්ති අත්තනො පබ්බජ්ජාසුඛං ඣානසුඛඤ්ච ආරබ්භ ඉමං උදානං උදානෙතීති. එවඤ්ච පන වත්වා බොධිසත්තො රඤ්ඤො ධම්මකථං කථෙතුං ඉමං ගාථමාහ –
“යඤ්ච අඤ්ඤෙ න රක්ඛන්ති, යො ච අඤ්ඤෙ න රක්ඛති;
ස වෙ රාජ සුඛං සෙති, කාමෙසු අනපෙක්ඛවා”ති.
ස වෙ රාජ සුඛං සෙති, කාමෙසු අනපෙක්ඛවා”ති.