උදකඤ්හි නයන්තීති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පණ්ඩිතසාමණෙරං ආරබ්භ කථෙසි.

අතීතෙ කිර කස්සපසම්මාසම්බුද්ධො වීසතිඛීණාසවසහස්සපරිවාරො බාරාණසිං අගමාසි. මනුස්සා අත්තනො බලං සල්ලක්ඛෙත්වා අට්ඨපි දසපි එකතො හුත්වා අගන්තුකදානාදීනි අදංසු. අථෙකදිවසං සත්ථා භත්තකිච්චපරියොසානෙ එවං අනුමොදනමකාසි –

“උපාසකා ඉධ එකච්චො ‘අත්තනො සන්තකමෙව දාතුං වට්ටති, කිං පරෙන සමාදපිතෙනා’ති අත්තනාව දානං දෙති, පරං න සමාදපෙති. සො නිබ්බත්තනිබ්බත්තට්ඨානෙ භොගසම්පදං ලභති, නො පරිවාරසම්පදං. එකච්චො පරං සමාදපෙති, අත්තනා න දෙති. සො නිබ්බත්තනිබ්බත්තට්ඨානෙ පරිවාරසම්පදං ලභති, නො භොගසම්පදං එකච්චො අත්තනාපි න දෙති, පරම්පි න සමාදපෙති. සො නිබ්බත්තනිබ්බත්තට්ඨානෙ නෙව භොගසම්පදං ලභති, න පරිවාරසම්පදං, විඝාසාදොව හුත්වා ජීවති. එකච්චො අත්තනා ච දෙති, පරඤ්ච සමාදපෙති. සො නිබ්බත්තනිබ්බත්තට්ඨානෙ භොගසම්පදම්පි ලභති පරිවාරසම්පදම්පී”ති.

තං සුත්වා සමීපෙ ඨිතො එකො පණ්ඩිතපුරිසො චින්තෙසි – “අහං දානි තථා කරිස්සාමි, යථා මෙ ද්වෙපි සම්පත්තියො භවිස්සන්තී”ති. සො සත්ථාරං වන්දිත්වා ආහ – “භන්තෙ, ස්වාතනාය මය්හං භික්ඛං ගණ්හථා”ති. “කිත්තකෙහි තෙ භික්ඛූහි අත්ථො”ති? “කිත්තකො පන වො, භන්තෙ, පරිවාරො”ති? “වීසති භික්ඛුසහස්සානී”ති. “භන්තෙ, සබ්බෙහි සද්ධිං ස්වාතනාය මය්හං භික්ඛං ගණ්හථා”ති. සත්ථා අධිවාසෙසි. සො ගාමං පවිසිත්වා, “අම්මතාතා, ස්වාතනාය මයා බුද්ධප්පමුඛො භික්ඛුසඞ්ඝො නිමන්තිතො, තුම්හෙ යත්තකානං භික්ඛූනං දාතුං සක්ඛිස්සථ, තත්තකානං දානං දෙථා”ති ආරොචෙත්වා විචරන්තො අත්තනො අත්තනො බලං සල්ලක්ඛෙත්වා “මයං දසන්නං දස්සාම, මයං වීසතියා, මයං සතස්ස, මයං පඤ්චසතාන”න්ති වුත්තෙ සබ්බෙසං වචනං ආදිතො පට්ඨාය පණ්ණෙ ආරොපෙසි.

තෙන ච සමයෙන තස්මිං නගරෙ අතිදුග්ගතභාවෙනෙව “මහාදුග්ගතො”ති පඤ්ඤාතො එකො පුරිසො අත්ථි. සො තම්පි සම්මුඛාගතං දිස්වා, සම්ම මහාදුග්ගත, මයා ස්වාතනාය බුද්ධප්පමුඛො භික්ඛුසඞ්ඝො නිමන්තිතො, ස්වෙ නගරවාසිනො දානං දස්සන්ති, “ත්වං කති භික්ඛූ භොජෙස්සසී”ති? “සාමි, මය්හං කිං භික්ඛූහි, භික්ඛූහි නාම සධනානං අත්ථො, මය්හං පන ස්වෙ යාගුඅත්ථාය තණ්ඩුලනාළිමත්තම්පි නත්ථි, අහං භතිං කත්වා ජීවාමි, කිං මෙ භික්ඛූහී”ති? සමාදපකෙන නාම බ්යත්තෙන භවිතබ්බං. තස්මා සො තෙන “නත්ථී”ති වුත්තෙපි තුණ්හීභූතො අහුත්වා එවමාහ – “සම්ම මහාදුග්ගත, ඉමස්මිං නගරෙ සුභොජනං භුඤ්ජිත්වා සුඛුමවත්ථං නිවාසෙත්වා නානාභරණපටිමණ්ඩිතා සිරිසයනෙ සයමානා බහූ ජනා සම්පත්තිං අනුභවන්ති, ත්වං පන දිවසං භතිං කත්වා කුච්ඡිපූරණමත්තම්පි න ලභසි, එවං සන්තෙපි ‘අහං පුබ්බෙ පුඤ්ඤං අකතත්තා කිඤ්චි න ලභාමී’ති න ජානාසී”ති? “ජානාමි, සාමී”ති. “අථ කස්මා ඉදානි පුඤ්ඤං න කරොසි, ත්වං යුවා බලසම්පන්නො, කිං තයා භතිං කත්වාපි යථාබලං දානං දාතුං න වට්ටතී”ති?

සො තස්මිං කථෙන්තෙයෙව සංවෙගප්පත්තො හුත්වා “මය්හම්පි එකං භික්ඛුං පණ්ණෙ ආරොපෙහි, කිඤ්චිදෙව භතිං කත්වා එකස්ස භික්ඛං දස්සාමී”ති ආහ. ඉතරො “කිං එකෙන භික්ඛුනා පණ්ණෙ ආරොපිතෙනා”ති න ආරොපෙසි? මහාදුග්ගතොපි ගෙහං ගන්ත්වා භරියං ආහ – “භද්දෙ, නගරවාසිනො ස්වෙ සඞ්ඝභත්තං කරිස්සන්ති, අහම්පි සමාදපකෙන ‘එකස්ස භික්ඛං දෙහී’ති වුත්තො, මයම්පි ස්වෙ එකස්ස භික්ඛං දස්සාමා”ති. අථස්ස භරියා “මයං දලිද්දා, කස්මා තයා සම්පටිච්ඡිත”න්ති අවත්වාව, “සාමි, භද්දකං තෙ කතං, මයං පුබ්බෙපි කිඤ්චි අදත්වා ඉදානි දුග්ගතා ජාතා, මයං උභොපි භතිං කත්වා එකස්ස භික්ඛං දස්සාම, සාමී”ති වත්වා උභොපි ගෙහා නික්ඛමිත්වා භතිට්ඨානං අගමංසු.

මහාසෙට්ඨි තං දිස්වා “කිං, සම්ම මහාදුග්ගත, භතිං කරිස්සසී”ති පුච්ඡි. “ආම, අය්යා”ති. “කිං කරිස්සසී”ති? “යං තුම්හෙ කාරෙස්සථ, තං කරිස්සාමී”ති. “තෙන හි මයං ස්වෙ ද්වෙ තීණි භික්ඛුසතානි භොජෙස්සාම, එහි, දාරූනි ඵාලෙහී”ති වාසිඵරසුං නීහරිත්වා දාපෙසි. මහාදුග්ගතො දළ්හං කච්ඡං බන්ධිත්වා මහුස්සාහප්පත්තො වාසිං පහාය ඵරසුං ගණ්හන්තො, ඵරසුං පහාය වාසිං ගණ්හන්තො දාරූනි ඵාලෙති.

අථ නං සෙට්ඨි ආහ – “සම්ම, ත්වං අජ්ජ අතිවිය උස්සාහප්පත්තො කම්මං කරොසි, කිං නු ඛො කාරණ”න්ති? “සාමි, අහං ස්වෙ එකං භික්ඛුං භොජෙස්සාමී”ති. තං සුත්වා සෙට්ඨි පසන්නමානසො චින්තෙසි – “අහො ඉමිනා දුක්කරං කතං, ‘අහං දුග්ගතො’ති තුණ්හීභාවං අනාපජ්ජිත්වා ‘භතිං කත්වා එකං භික්ඛුං භොජෙස්සාමී’ති වදතී”ති. සෙට්ඨිභරියාපි තස්ස භරියං දිස්වා, “අම්ම, කිං කම්මං කරිස්සසී”ති පුච්ඡිත්වා “යං තුම්හෙ කාරෙස්සථ, තං කරොමී”ති වුත්තෙ උදුක්ඛලසාලං පවෙසෙත්වා සුප්පමුසලාදීනි දාපෙසි. සා නච්චන්තී විය තුට්ඨපහට්ඨා වීහිං කොට්ටෙති චෙව ඔඵුණාති ච.

අථ නං සෙට්ඨිභරියා පුච්ඡි – “අම්ම, ත්වං අතිවිය තුට්ඨපහට්ඨා කම්මං කරොසි, කිං නු ඛො කාරණ”න්ති? “අය්යෙ, ඉමං භතිං කත්වා මයම්පි එකං භික්ඛුං භොජෙස්සාමා”ති. තං සුත්වා සෙට්ඨිභරියාපි තස්සං “අහො වතායං දුක්කරකාරිකා”ති පසීදි. සෙට්ඨි මහාදුග්ගතස්ස දාරූනං ඵාලිතකාලෙ “අයං තෙ භතී”ති සාලීනං චතස්සො නාළියො දාපෙත්වා “අයං තෙ තුට්ඨිදායො”ති අපරාපි චතස්සො නාළියො දාපෙසි.