40. අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරවත්ථු
උසභන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි.
වත්ථු “න වෙ කදරියා දෙවලොකං වජන්තී”ති (ධ· ප· 177) ගාථාවණ්ණනාය වුත්තමෙව. වුත්තඤ්හි තත්ථ –
භික්ඛූ අඞ්ගුලිමාලං පුච්ඡිංසු – “කිං නු ඛො, ආවුසො අඞ්ගුලිමාල, දුට්ඨහත්ථිං ඡත්තං ධාරෙත්වා ඨිතං දිස්වා භායී”ති? “න භායිං, ආවුසො”ති. තෙ සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා ආහංසු – “අඞ්ගුලිමාලො, භන්තෙ, අඤ්ඤං බ්යාකරොතී”ති. සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, මම පුත්තො අඞ්ගුලිමාලො භායති. ඛීණාසවඋසභානඤ්හි අන්තරෙ ජෙට්ඨකඋසභා මම පුත්තසදිසා භික්ඛූ න භායන්තී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –
“උසභං පවරං වීරං, මහෙසිං විජිතාවිනං;
අනෙජං න්හාතකං බුද්ධං, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
අනෙජං න්හාතකං බුද්ධං, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
තස්සත්ථො – අච්ඡම්භිතට්ඨෙන උසභසදිසතාය උසභං උත්තමට්ඨෙන පවරං වීරියසම්පත්තියා වීරං මහන්තානං සීලක්ඛන්ධාදීනං එසිතත්තා මහෙසිං තිණ්ණං මාරානං විජිතත්තා විජිතාවිනං න්හාතකිලෙසතාය න්හාතකං චතුසච්චබුද්ධතාය බුද්ධං තං එවරූපං අහං බ්රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරවත්ථු එකූනචත්තාලීසං.
41. දෙවහිතබ්රාහ්මණවත්ථු
පුබ්බෙනිවාසන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො දෙවහිතබ්රාහ්මණස්ස පඤ්හං ආරබ්භ කථෙසි.
එකස්මිඤ්හි සමයෙ භගවා වාතරොගෙන ආබාධිකො හුත්වා උපවාණත්ථෙරං උණ්හොදකත්ථාය දෙවහිතබ්රාහ්මණස්ස සන්තිකං පහිණි. සො ගන්ත්වා සත්ථු ආබාධිකභාවං ආචික්ඛිත්වා උණ්හොදකං යාචි, තං සුත්වා බ්රාහ්මණො තුට්ඨමානසො හුත්වා “ලාභා වත මෙ, යං මම සන්තිකං සම්මාසම්බුද්ධො උණ්හොදකස්සත්ථාය සාවකං පහිණී”ති උණ්හොදකස්ස කාජං පුරිසෙන ගාහාපෙත්වා ඵාණිතස්ස ච පුටං උපවාණත්ථෙරස්ස පාදාසි. ථෙරො තං ගාහාපෙත්වා විහාරං ගන්ත්වා සත්ථාරං උණ්හොදකෙන න්හාපෙත්වා උණ්හොදකෙන ඵාණිතං ආලොළෙත්වා භගවතො පාදාසි, තස්ස තඞ්ඛණෙයෙව සො ආබාධො පටිපස්සම්භි. බ්රාහ්මණො චින්තෙසි – “කස්ස නු ඛො දෙය්යධම්මො දින්නො මහප්ඵලො හොති, සත්ථාරං පුච්ඡිස්සාමී”ති සො සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා තමත්ථං පුච්ඡන්තො ඉමං ගාථමාහ –
“කත්ථ දජ්ජා දෙය්යධම්මං, කත්ථ දින්නං මහප්ඵලං;
කථඤ්හි යජමානස්ස, කථං ඉජ්ඣති දක්ඛිණා”ති. (සං· නි· 1.199);
කථඤ්හි යජමානස්ස, කථං ඉජ්ඣති දක්ඛිණා”ති. (සං· නි· 1.199);
අථස්ස සත්ථා “එවරූපස්ස බ්රාහ්මණස්ස දින්නං මහප්ඵලං හොතී”ති වත්වා බ්රාහ්මණං පකාසෙන්තො ඉමං ගාථමාහ –
“පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;
අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි; (සං· නි· 1.199);
සබ්බවොසිතවොසානං, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි; (සං· නි· 1.199);
සබ්බවොසිතවොසානං, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
තස්සත්ථො – යො පුබ්බෙනිවාසං පාකටං කත්වා ජානාති, ඡබ්බීසතිදෙවලොකභෙදං සග්ගඤ්ච චතුබ්බිධං අපායඤ්ච දිබ්බචක්ඛුනා පස්සති, අථො ජාතික්ඛයසඞ්ඛාතං අරහත්තං පත්තො, අභිඤ්ඤෙය්යං ධම්මං අභිජානිත්වා පරිඤ්ඤෙය්යං පරිජානිත්වා පහාතබ්බං පහාය සච්ඡිකාතබ්බං සච්ඡිකත්වා වොසිකො නිට්ඨානං පත්තො, වුසිතවොසානං වා පත්තො, ආසවක්ඛයපඤ්ඤාය මොනභාවං පත්තත්තා මුනි, තමහං සබ්බෙසං කිලෙසානං වොසානං අරහත්තමග්ගඤාණං බ්රහ්මචරියවාසං වුත්ථභාවෙන සබ්බවොසිතවොසානං බ්රාහ්මණං වදාමීති.