25. මහාපන්ථකත්ථෙරවත්ථු
යස්ස රාගො චාති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො මහාපන්ථකං ආරබ්භ කථෙසි.
සො හායස්මා චූළපන්ථකං චතූහි මාසෙහි එකං ගාථං පගුණං කාතුං අසක්කොන්තං “ත්වං සාසනෙ අභබ්බො, ගිහිභොගාපි පරිහීනො, කිං තෙ ඉධ වාසෙන, ඉතො නික්ඛමා”ති විහාරා නික්කඩ්ඪිත්වා ද්වාරං ථකෙසි.
භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං, “ආවුසො, මහාපන්ථකත්ථෙරෙන ඉදං නාම කතං, ඛීණාසවානම්පි මඤ්ඤෙ කොධො උප්පජ්ජතී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඛීණාසවානං රාගාදයො කිලෙසා අත්ථි, මම පුත්තෙන අත්ථපුරෙක්ඛාරතාය චෙව ධම්මපුරෙක්ඛාරතාය ච කත”න්ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –
“යස්ස රාගො ච දොසො ච, මානො මක්ඛො ච පාතිතො;
සාසපොරිව ආරග්ගා, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
සාසපොරිව ආරග්ගා, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
තත්ථ ආරග්ගාති යස්සෙතෙ රාගාදයො කිලෙසා, අයඤ්ච පරගුණමක්ඛනලක්ඛණො මක්ඛො ආරග්ගා සාසපො විය පාතිතො, යථා සාසපො ආරග්ගෙ න සන්තිට්ඨති, එවං චිත්තෙ න සන්තිට්ඨති, තමහං බ්රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
මහාපන්ථකත්ථෙරවත්ථු චතුවීසතිමං.
26. පිලින්දවච්ඡත්ථෙරවත්ථු
අකක්කසන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො පිලින්දවච්ඡත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි.
සො කිරායස්මා “එහි, වසලි, යාහි, වසලී”තිආදීනි වදන්තො ගිහීපි පබ්බජිතෙපි වසලිවාදෙනෙව සමුදාචරති. අථෙකදිවසං සම්බහුලා භික්ඛූ සත්ථු ආරොචෙසුං – “ආයස්මා, භන්තෙ, පිලින්දවච්ඡො භික්ඛූ වසලිවාදෙන සමුදාචරතී”ති. සත්ථා තං පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං පිලින්දවච්ඡ භික්ඛූ වසලිවාදෙන සමුදාචරසී”ති පුච්ඡිත්වා “එවං, භන්තෙ”ති වුත්තෙ තස්සායස්මතො පුබ්බෙනිවාසං මනසිකරිත්වා “මා ඛො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, වච්ඡස්ස භික්ඛුනො උජ්ඣායිත්ථ, න, භික්ඛවෙ, වච්ඡො දොසන්තරො භික්ඛූ වසලිවාදෙන සමුදාචරති, වච්ඡස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පඤ්ච ජාතිසතානි අබ්බොකිණ්ණානි සබ්බානි තානි බ්රාහ්මණකුලෙ පච්චාජාතානි, සො තස්ස දීඝරත්තං වසලිවාදො සමුදාචිණ්ණො, ඛීණාසවස්ස නාම කක්කසං ඵරුසං පරෙසං මම්මඝට්ටනවචනමෙව නත්ථි. ආචිණ්ණවසෙන හි මම පුත්තො එවං කථෙතී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –
“අකක්කසං විඤ්ඤාපනිං, ගිරං සච්චමුදීරයෙ;
යාය නාභිසජෙ කඤ්චි, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
යාය නාභිසජෙ කඤ්චි, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
තත්ථ අකක්කසන්ති අඵරුසං. විඤ්ඤාපනින්ති අත්ථවිඤ්ඤාපනිං. සච්චන්ති භූතත්ථං. නාභිසජෙති යාය ගිරාය අඤ්ඤං කුජ්ඣාපනවසෙන න ලග්ගාපෙය්ය, ඛීණාසවො නාම එවරූපමෙව ගිරං භාසෙය්ය, තස්මා තමහං බ්රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
පිලින්දවච්ඡත්ථෙරවත්ථු පඤ්චවීසතිමං.
27. අඤ්ඤතරත්ථෙරවත්ථු
යොධ දීඝන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි.
සාවත්ථියං කිරෙකො මිච්ඡාදිට්ඨිකො බ්රාහ්මණො සරීරගන්ධගහණභයෙන උත්තරසාටකං අපනෙත්වා එකමන්තෙ ඨපෙත්වා ගෙහද්වාරාභිමුඛො නිසීදි. අථෙකො ඛීණාසවො භත්තකිච්චං කත්වා විහාරං ගච්ඡන්තො තං සාටකං දිස්වා ඉතො චිතො ච ඔලොකෙත්වා කඤ්චි අපස්සන්තො “නිස්සාමිකො අය”න්ති පංසුකූලං අධිට්ඨහිත්වා ගණ්හි. අථ නං බ්රාහ්මණො දිස්වා අක්කොසන්තො උපසඞ්කමිත්වා “මුණ්ඩක, සමණ, මම සාටකං ගණ්හසී”ති ආහ. තවෙසො, බ්රාහ්මණාති. ආම, සමණාති. “මයා කඤ්චි අපස්සන්තෙන පංසුකූලසඤ්ඤාය ගහිතො, ගණ්හ න”න්ති තස්ස දත්වා විහාරං ගන්ත්වා භික්ඛූනං තමත්ථං ආරොචෙසි. අථස්ස වචනං සුත්වා භික්ඛූ තෙන සද්ධිං කෙළිං කරොන්තා “කිං නු ඛො, ආවුසො, සාටකො දීඝො රස්සො ථූලො සණ්හො”ති. ආවුසො, දීඝො වා හොතු රස්සො වා ථූලො වා සණ්හො වා, නත්ථි මය්හං තස්මිං ආලයො, පංසුකූලසඤ්ඤාය නං ගණ්හින්ති. තං සුත්වා භික්ඛූ තථාගතස්ස ආරොචෙසුං – “එස, භන්තෙ, භික්ඛු අභූතං වත්වා අඤ්ඤං බ්යාකරොතී”ති. සත්ථා “භූතං, භික්ඛවෙ, එස කථෙති, ඛීණාසවා නාම පරෙසං සන්තකං න ගණ්හන්තී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –
“යොධ දීඝං ව රස්සං වා, අණුං ථූලං සුභාසුභං;
ලොකෙ අදින්නං නාදියති, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
ලොකෙ අදින්නං නාදියති, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
තස්සත්ථො – සාටකාභරණාදීසු දීඝං වා රස්සං වා මණිමුත්තාදීසු අණුං වා ථූලං වා මහග්ඝඅප්පග්ඝවසෙන සුභං වා අසුභං වා යො පුග්ගලො ඉමස්මිං ලොකෙ පරපරිග්ගහිතං නාදියති, තමහං බ්රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
අඤ්ඤතරත්ථෙරවත්ථු ඡබ්බීසතිමං.
28. සාරිපුත්තත්ථෙරවත්ථු
ආසා යස්සාති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො සාරිපුත්තත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි.