23. අඤ්ඤතරභික්ඛුවත්ථු
නිධාය දණ්ඩන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි.
සො කිර සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා අරඤ්ඤෙ වායමන්තො අරහත්තං පත්වා “පටිලද්ධගුණං සත්ථු ආරොචෙස්සාමී”ති තතො නික්ඛමි. අථ නං එකස්මිං ගාමෙ එකා ඉත්ථී සාමිකෙන සද්ධිං කලහං කත්වා තස්මිං බහි නික්ඛන්තෙ “කුලඝරං ගමිස්සාමී”ති මග්ගං පටිපන්නා අන්තරාමග්ගෙ දිස්වා “ඉමං ථෙරං නිස්සාය ගමිස්සාමී”ති පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි. ථෙරො පන තං න පස්සති. අථස්සා සාමිකො ගෙහං ආගතො තං අදිස්වා “කුලගාමං ගතා භවිස්සතී”ති අනුබන්ධන්තො තං දිස්වා “න සක්කා ඉමාය එකිකාය ඉමං අටවිං පටිපජ්ජිතුං, කං නු ඛො නිස්සාය ගච්ඡතී”ති ඔලොකෙන්තො ථෙරං දිස්වා “අයං ඉමං ගණ්හිත්වා නික්ඛන්තො භවිස්සතී”ති චින්තෙත්වා ථෙරං සන්තජ්ජෙසි. අථ නං සා ඉත්ථී “නෙව මං එස භදන්තො පස්සති, න ආලපති, මා නං කිඤ්චි අවචා”ති ආහ. සො “කිං පන ත්වං අත්තානං ගහෙත්වා ගච්ඡන්තං මම ආචික්ඛිස්සසි, තුය්හමෙව අනුච්ඡවිකං ඉමස්ස කරිස්සාමී”ති උප්පන්නකොධො ඉත්ථියා ආඝාතෙන ථෙරං පොථෙත්වා තං ආදාය නිවත්ති. ථෙරස්ස සකලසරීරං සඤ්ජාතගණ්ඩං අහොසි. අථස්ස විහාරං ගතකාලෙ භික්ඛූ සරීරං සම්බාහන්තා ගණ්ඩෙ දිස්වා “කිං ඉද”න්ති පුච්ඡිංසු. සො තෙසං තමත්ථං ආරොචෙසි. අථ නං භික්ඛූ, “ආවුසො, තස්මිං පුරිසෙ එවං පහරන්තෙ ත්වං කිං අවච, කිං වා තෙ කොධො උප්පන්නො”ති. “න මෙ, ආවුසො, කොධො උප්පජ්ජී”ති වුත්තෙ සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා තමත්ථං ආරොචෙත්වා, “භන්තෙ, එස භික්ඛු ‘කොධො තෙ උප්පජ්ජතී’ති වුච්චමානො ‘න මෙ, ආවුසො, කොධො උප්පජ්ජතී’ති අභූතං වත්වා අඤ්ඤං බ්යාකරොතී”ති ආරොචෙසුං. සත්ථා තෙසං කථං සුත්වා, “භික්ඛවෙ, ඛීණාසවා නාම නිහිතදණ්ඩා, තෙ පහරන්තෙසුපි කොධං න කරොන්තියෙවා”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –
“නිධාය දණ්ඩං භූතෙසු, තසෙසු ථාවරෙසු ච;
යො න හන්ති න ඝාතෙති, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
යො න හන්ති න ඝාතෙති, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
තත්ථ නිධායාති නික්ඛිපිත්වා ඔරොපෙත්වා. තසෙසු ථාවරෙසු චාති තණ්හාතාසෙන තසෙසු, තණ්හාඅභාවෙන ථිරතාය ථාවරෙසු ච. යො න හන්තීති යො එවං සබ්බසත්තෙසු විගතපටිඝතාය නික්ඛිත්තදණ්ඩො නෙව කඤ්චි සයං හනති, න අඤ්ඤෙ ඝාතෙති, තමහං බ්රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
අඤ්ඤතරභික්ඛුවත්ථු බාවීසතිමං.
24. සාමණෙරානං වත්ථු
අවිරුද්ධන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො චත්තාරො සාමණෙරෙ ආරබ්භ කථෙසි.
එකා කිර බ්රාහ්මණී චතුන්නං භික්ඛූනං උද්දෙසභත්තං සජ්ජෙත්වා බ්රාහ්මණං ආහ – “විහාරං ගන්ත්වා චත්තාරො මහල්ලකබ්රාහ්මණෙ උද්දිසාපෙත්වා ආනෙහී”ති. සො විහාරං ගන්ත්වා “චත්තාරො මෙ බ්රාහ්මණෙ උද්දිසිත්වා දෙථා”ති ආහ. තස්ස සංකිච්චො පණ්ඩිතො සොපාකො රෙවතොති සත්තවස්සිකා චත්තාරො ඛීණාසවසාමණෙරා පාපුණිංසු. බ්රාහ්මණී මහාරහානි ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා ඨිතා සාමණෙරෙ දිස්වාව කුපිතා උද්ධනෙ පක්ඛිත්තලොණං විය තටතටායමානා “ත්වං විහාරං ගන්ත්වා අත්තනො නත්තුමත්තෙපි අප්පහොන්තෙ චත්තාරො කුමාරකෙ ගහෙත්වා ආගතොසී”ති වත්වා තෙසං තෙසු ආසනෙසු නිසීදිතුං අදත්වා නීචපීඨකානි අත්ථරිත්වා “එතෙසු නිසීදථා”ති වත්වා “ගච්ඡ, බ්රාහ්මණ, මහල්ලකෙ ඔලොකෙත්වා ආනෙහී”ති ආහ. බ්රාහ්මණො විහාරං ගන්ත්වා සාරිපුත්තත්ථෙරං දිස්වා “එථ, අම්හාකං ගෙහං ගමිස්සාමා”ති ආනෙසි. ථෙරො ආගන්ත්වා සාමණෙරෙ දිස්වා “ඉමෙහි බ්රාහ්මණෙහි භත්තං ලද්ධ”න්ති පුච්ඡිත්වා “න ලද්ධ”න්ති වුත්තෙ චතුන්නමෙව භත්තස්ස පටියත්තභාවං ඤත්වා “ආහර මෙ පත්ත”න්ති පත්තං ගහෙත්වා පක්කාමි. බ්රාහ්මණීපි “කිං ඉමිනා වුත්ත”න්ති පුච්ඡිත්වා “එතෙසං නිසින්නානං බ්රාහ්මණානං ලද්ධුං වට්ටති, ආහර මෙ පත්ත”න්ති අත්තනො පත්තං ගහෙත්වා ගතො, න භුඤ්ජිතුකාමො භවිස්සති, සීඝං ගන්ත්වා අඤ්ඤං ඔලොකෙත්වා ආනෙහීති. බ්රාහ්මණො ගන්ත්වා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරං දිස්වා තථෙව වත්වා ආනෙසි. සොපි සාමණෙරෙ දිස්වා තථෙව වත්වා පත්තං ගහෙත්වා පක්කාමි. අථ නං බ්රාහ්මණී ආහ – “එතෙ න භුඤ්ජිතුකාමා, බ්රාහ්මණවාදකං ගන්ත්වා එකං මහල්ලකබ්රාහ්මණං ආනෙහී”ති.