1. පසාදබහුලබ්රාහ්මණවත්ථු
ඡින්ද සොතන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පසාදබහුලං බ්රාහ්මණං ආරබ්භ කථෙසි.
සො කිර බ්රාහ්මණො භගවතො ධම්මදෙසනං සුත්වා පසන්නචිත්තො අත්තනො ගෙහෙ සොළසමත්තානං භික්ඛූනං නිච්චභත්තං පට්ඨපෙත්වා භික්ඛූනං ආගතවෙලාය පත්තං ගහෙත්වා “ආගච්ඡන්තු භොන්තො අරහන්තො, නිසීදන්තු භොන්තො අරහන්තො”ති යංකිඤ්චි වදන්තො අරහන්තවාදපටිසංයුත්තමෙව වදති. තෙසු පුථුජ්ජනා “අයං අම්හෙසු අරහන්තසඤ්ඤී”ති චින්තයිංසු, ඛීණාසවා “අයං නො ඛීණාසවභාවං ජානාතී”ති. එවං තෙ සබ්බෙපි කුක්කුච්චායන්තා තස්ස ගෙහං නාගමිංසු. සො දුක්ඛී දුම්මනො “කින්නු ඛො, අය්යා, නාගච්ඡන්තී”ති විහාරං ගන්ත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා තමත්ථං ආරොචෙසි. සත්ථා භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා “කිං එතං, භික්ඛවෙ”ති පුච්ඡිත්වා තෙහි තස්මිං අත්ථෙ ආරොචිතෙ “සාදියථ පන තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අරහන්තවාද”න්ති ආහ. “න සාදියාම මයං, භන්තෙ”ති. “එවං සන්තෙ මනුස්සානං එතං පසාදභඤ්ඤං, අනාපත්ති, භික්ඛවෙ, පසාදභඤ්ඤෙ, අපි ච ඛො පන බ්රාහ්මණස්ස අරහන්තෙසු අධිමත්තං පෙමං, තස්මා තුම්හෙහිපි තණ්හාසොතං ඡෙත්වා අරහත්තමෙව පත්තුං යුත්ත”න්ති වත්වා ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමං ගාථමාහ –
“ඡින්ද සොතං පරක්කම්ම, කාමෙ පනුද බ්රාහ්මණ;
සඞ්ඛාරානං ඛයං ඤත්වා, අකතඤ්ඤූසි බ්රාහ්මණා”ති.
තත්ථ පරක්කම්මාති තණ්හාසොතං නාම න අප්පමත්තකෙන වායාමෙන ඡින්දිතුං සක්කා, තස්මා ඤාණසම්පයුත්තෙන මහන්තෙන පරක්කමෙන පරක්කමිත්වා තං සොතං ඡින්ද. උභොපි කාමෙ පනුද නීහර. බ්රාහ්මණාති ඛීණාසවානං ආලපනමෙතං. සඞ්ඛාරානන්ති පඤ්චන්නං ඛන්ධානං ඛයං ජානිත්වා. අකතඤ්ඤූති එවං සන්තෙ ත්වං සුවණ්ණාදීසු කෙනචි අකතස්ස නිබ්බානස්ස ජානනතො අකතඤ්ඤූ නාම හොසීති.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
පසාදබහුලබ්රාහ්මණවත්ථු පඨමං.
2. සම්බහුලභික්ඛුවත්ථු
යදා ද්වයෙසූති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ කථෙසි.
එකදිවසඤ්හි තිංසමත්තා දිසාවාසිකා භික්ඛූ ආගන්ත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා නිසීදිංසු. සාරිපුත්තත්ථෙරො තෙසං අරහත්තස්ස උපනිස්සයං දිස්වා සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා ඨිතකොව ඉමං පඤ්හං පුච්ඡි – “භන්තෙ, ද්වෙ ධම්මාති වුච්චන්ති, කතමෙ නු ඛො ද්වෙ ධම්මා”ති? අථ නං සත්ථා “ද්වෙ ධම්මාති ඛො, සාරිපුත්ත, සමථවිපස්සනා වුච්චන්තී”ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –
“යදා ද්වයෙසු ධම්මෙසු, පාරගූ හොති බ්රාහ්මණො;
අථස්ස සබ්බෙ සංයොගා, අත්ථං ගච්ඡන්ති ජානතො”ති.
තත්ථ යදාති යස්මිං කාලෙ ද්විධා ඨිතෙසු සමථවිපස්සනාධම්මෙසු අභිඤ්ඤාපාරගාදිවසෙන අයං ඛීණාසවො පාරගූ හොති, අථස්ස වට්ටස්මිං සංයොජනසමත්ථා සබ්බෙ කාමයොගාදයො සංයොගා එවං ජානන්තස්ස අත්ථං පරික්ඛයං ගච්ඡන්තීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ සබ්බෙපි තෙ භික්ඛූ අරහත්තෙ පතිට්ඨහිංසූති.
සම්බහුලභික්ඛුවත්ථු දුතියං.
3. මාරවත්ථු
යස්ස පාරන්ති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මාරං ආරබ්භ කථෙසි.
සො කිරෙකස්මිං දිවසෙ අඤ්ඤතරො පුරිසො විය හුත්වා සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡි – “භන්තෙ, පාරං පාරන්ති වුච්චති, කින්නු ඛො එතං පාරං නාමා”ති. සත්ථා “මාරො අය”න්ති විදිත්වා, “පාපිම, කිං තව පාරෙන, තඤ්හි වීතරාගෙහි පත්තබ්බ”න්ති වත්වා ඉමං ගාථමාහ –
“යස්ස පාරං අපාරං වා, පාරාපාරං න විජ්ජති;
වීතද්දරං විසංයුත්තං, තමහං බ්රූමි බ්රාහ්මණ”න්ති.
තත්ථ පාරන්ති අජ්ඣත්තිකානි ඡ ආයතනානි. අපාරන්ති බාහිරානි ඡ ආයතනානි. පාරාපාරන්ති තදුභයං. න විජ්ජතීති යස්ස සබ්බම්පෙතං “අහ”න්ති වා “මම”න්ති වා ගහණාභාවෙන නත්ථි, තං කිලෙසදරථානං විගමෙන වීතද්දරං සබ්බකිලෙසෙහි විසංයුත්තං අහං බ්රාහ්මණං වදාමීති අත්ථො.