9-10. හත්ථකවත්ථු
න මුණ්ඩකෙන සමණොති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා සාවත්ථියං විහරන්තො හත්ථකං ආරබ්භ කථෙසි.
සො කිර වාදක්ඛිත්තො “තුම්හෙ අසුකවෙලාය අසුකට්ඨානං නාම ආගච්ඡෙය්යාථ, වාදං කරිස්සාමා”ති වත්වා පුරෙතරමෙව තත්ථ ගන්ත්වා “පස්සථ, තිත්ථියා මම භයෙන නාගතා, එසොව පන නෙසං පරාජයො”තිආදීනි වත්වා වාදක්ඛිත්තො අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරන්තො විචරති. සත්ථා “හත්ථකො කිර එවං කරොතී”ති සුත්වා තං පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං, හත්ථක, එවං කරොසී”ති පුච්ඡිත්වා “සච්ච”න්ති වුත්තෙ, “කස්මා එවං කරොසි? එවරූපඤ්හි මුසාවාදං කරොන්තො සීසමුණ්ඩනාදිමත්තෙනෙව සමණො නාම න හොති. යො පන අණූනි වා ථූලානි වා පාපානි සමෙත්වා ඨිතො, අයමෙව සමණො”ති වත්වා ඉමා ගාථා අභාසි –
“න මුණ්ඩකෙන සමණො, අබ්බතො අලිකං භණං;
ඉච්ඡාලොභසමාපන්නො, සමණො කිං භවිස්සති.
ඉච්ඡාලොභසමාපන්නො, සමණො කිං භවිස්සති.
“යො ච සමෙති පාපානි, අණුං ථූලානි සබ්බසො;
සමිතත්තා හි පාපානං, සමණොති පවුච්චතී”ති.
සමිතත්තා හි පාපානං, සමණොති පවුච්චතී”ති.
තත්ථ මුණ්ඩකෙනාති සීසමුණ්ඩනමත්තෙන. අබ්බතොති සීලවතෙන ච ධුතඞ්ගවතෙන ච විරහිතො. අලිකං භණන්ති මුසාවාදං භණන්තො අසම්පත්තෙසු ආරම්මණෙසු ඉච්ඡාය පත්තෙසු ච ලොභෙන සමන්නාගතො සමණො නාම කිං භවිස්සති? සමෙතීති යො ච පරිත්තානි වා මහන්තානි වා පාපානි වූපසමෙති, සො තෙසං සමිතත්තා සමණොති පවුච්චතීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
හත්ථකවත්ථු ඡට්ඨං.
11-13. අඤ්ඤතරබ්රාහ්මණවත්ථු
න තෙන භික්ඛු සො හොතීති ඉමං ධම්මදෙසනං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං බ්රාහ්මණං ආරබ්භ කථෙසි.
සො කිර බාහිරසමයෙ පබ්බජිත්වා භික්ඛං චරන්තො චින්තෙසි – “සමණො ගොතමො අත්තනො සාවකෙ භික්ඛාය චරණෙන ‘භික්ඛූ’ති වදති, මම්පි ‘භික්ඛූ’ති වත්තුං වට්ටතී”ති. සො සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා, “භො ගොතම, අහම්පි භික්ඛං චරිත්වා ජීවාමි, මම්පි ‘භික්ඛූ’ති වදෙහී”ති ආහ. අථ නං සත්ථා “නාහං, බ්රාහ්මණ, භික්ඛනමත්තෙන භික්ඛූති වදාමි. න හි විස්සං ධම්මං සමාදාය වත්තන්තො භික්ඛු නාම හොති. යො පන සබ්බසඞ්ඛාරෙසු සඞ්ඛාය චරති, සො භික්ඛු නාමා”ති වත්වා ඉමා ගාථා අභාසි –
“න තෙන භික්ඛු සො හොති, යාවතා භික්ඛතෙ පරෙ;
විස්සං ධම්මං සමාදාය, භික්ඛු හොති න තාවතා.
විස්සං ධම්මං සමාදාය, භික්ඛු හොති න තාවතා.
“යොධ පුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච, බාහෙත්වා බ්රහ්මචරියවා;
සඞ්ඛාය ලොකෙ චරති, ස වෙ භික්ඛූති වුච්චතී”ති.
සඞ්ඛාය ලොකෙ චරති, ස වෙ භික්ඛූති වුච්චතී”ති.
තත්ථ යාවතාති යත්තකෙන පරෙ භික්ඛතෙ, තෙන භික්ඛනමත්තෙන භික්ඛු නාම න හොති. විස්සන්ති විසමං ධම්මං, විස්සගන්ධං වා කායකම්මාදිකං ධම්මං සමාදාය චරන්තො භික්ඛු නාම න හොති. යොධාති යො ඉධ සාසනෙ උභයම්පෙතං පුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච මග්ගබ්රහ්මචරියෙන බාහෙත්වා පනුදිත්වා බ්රහ්මචරියවා හොති. සඞ්ඛායාති ඤාණෙන. ලොකෙති ඛන්ධාදිලොකෙ “ඉමෙ අජ්ඣත්තිකා ඛන්ධා, ඉමෙ බාහිරා”ති එවං සබ්බෙපි ධම්මෙ ජානිත්වා චරති, සො තෙන ඤාණෙන කිලෙසානං භින්නත්තා “භික්ඛූ”ති වුච්චතීති අත්ථො.
දෙසනාවසානෙ බහූ සොතාපත්තිඵලාදීනි පාපුණිංසූති.
අඤ්ඤතරබ්රාහ්මණවත්ථු සත්තමං.