11. කණ්හදීපායනචරියාවණ්ණනා
එකාදසමෙ කණ්හදීපායනො ඉසීති එවංනාමකො තාපසො. බොධිසත්තො හි තදා දීපායනො නාම අත්තනො සහායං මණ්ඩබ්යතාපසං සූලෙ උත්තාසිතං උපසඞ්කමිත්වා තස්ස සීලගුණෙන තං අවිජහන්තො තියාමරත්තිං සූලං නිස්සාය ඨිතො තස්ස සරීරතො පග්ඝරිත්වා පතිතපතිතෙහි ලොහිතබින්දූහි සුක්ඛෙහි කාළවණ්ණසරීරතාය “කණ්හදීපායනො”ති පාකටො අහොසි. පරොපඤ්ඤාසවස්සානීති සාධිකානි පඤ්ඤාසවස්සානි, අච්චන්තසංයොගෙ උපයොගවචනං. අනභිරතො චරිං අහන්ති පන්තසෙනාසනෙසු චෙව අධිකුසලධම්මෙසු ච අනභිරතිවාසං වසන්තො අහං බ්රහ්මචරියං අචරිං. පබ්බජිත්වා සත්තාහමෙව හි තදා මහාසත්තො අභිරතො බ්රහ්මචරියං චරි. තතො පරං අනභිරතිවාසං වසි.
කස්මා පන මහාපුරිසො අනෙකසතසහස්සෙසු අත්තභාවෙසු නෙක්ඛම්මජ්ඣාසයො බ්රහ්මචරියවාසං අභිරමිත්වා ඉධ තං නාභිරමි? පුථුජ්ජනභාවස්ස චඤ්චලභාවතො. කස්මා ච පුන න අගාරං අජ්ඣාවසීති? පඨමං නෙක්ඛම්මජ්ඣාසයෙන කාමෙසු දොසං දිස්වා පබ්බජි. අථස්ස අයොනිසොමනසිකාරෙන අනභිරති උප්පජ්ජි. සො තං විනොදෙතුමසක්කොන්තොපි කම්මඤ්ච ඵලඤ්ච සද්දහිත්වා තාව මහන්තං විභවං පහාය අගාරස්මා නික්ඛමන්තො යං පජහි, පුන තදත්ථමෙව නිවත්තො, “එළමූගො චපලො වතායං කණ්හදීපායනො”ති ඉමං අපවාදං ජිගුච්ඡන්තො අත්තනො හිරොත්තප්පභෙදභයෙන. අපි ච පබ්බජ්ජාපුඤ්ඤං නාමෙතං විඤ්ඤූහි බුද්ධාදීහි පසත්ථං, තෙහි ච අනුට්ඨිතං, තස්මාපි සහාපි දුක්ඛෙන සහාපි දොමනස්සෙන අස්සුමුඛො රොදමානොපි බ්රහ්මචරියවාසං වසි, න තං විස්සජ්ජෙසි. වුත්තඤ්චෙතං –
“සද්ධාය නික්ඛම්ම පුන නිවත්තො, සො එළමූගො චපලො වතායං;
එතස්ස වාදස්ස ජිගුච්ඡමානො, අකාමකො චරාමි බ්රහ්මචරියං;
විඤ්ඤුප්පසත්ථඤ්ච සතඤ්ච ඨානං, එවම්පහං පුඤ්ඤකරො භවාමී”ති. (ජා· 1.10.66);
එතස්ස වාදස්ස ජිගුච්ඡමානො, අකාමකො චරාමි බ්රහ්මචරියං;
විඤ්ඤුප්පසත්ථඤ්ච සතඤ්ච ඨානං, එවම්පහං පුඤ්ඤකරො භවාමී”ති. (ජා· 1.10.66);
න කොචි එතං ජානාතීති එතං මම අනභිරතිමනං බ්රහ්මචරියවාසෙ අභිරතිවිරහිතචිත්තං කොචි මනුස්සභූතො න ජානාති. කස්මා? අහඤ්හි කස්සචි නාචික්ඛිං මම මානසෙ චිත්තෙ අරති චරති පවත්තතීති කස්සචිපි න කථෙසිං, තස්මා න කොචි මනුස්සභූතො එතං ජානාතීති.
“සබ්රහ්මචාරී මණ්ඩබ්යො, සහායො මෙ මහාඉසි;
පුබ්බකම්මසමායුත්තො, සූලමාරොපනං ලභි.
පුබ්බකම්මසමායුත්තො, සූලමාරොපනං ලභි.
සබ්රහ්මචාරීති තාපසපබ්බජ්ජාය සමානසික්ඛතාය සබ්රහ්මචාරී. මණ්ඩබ්යොති එවංනාමකො. සහායොති ගිහිකාලෙ පබ්බජිතකාලෙ ච දළ්හමිත්තතාය පියසහායො. මහාඉසීති මහානුභාවො ඉසි. පුබ්බකම්මසමායුත්තො, සූලමාරොපනං ලභීති කතොකාසෙන අත්තනො පුබ්බකම්මෙන යුත්තො සූලාරොපනං ලභි, සූලං උත්තාසිතොති.
තත්රායං අනුපුබ්බිකථා – අතීතෙ වංසරට්ඨෙ කොසම්බියං කොසම්බිකො නාම රාජා රජ්ජං කාරෙසි. තදා බොධිසත්තො අඤ්ඤතරස්මිං නිගමෙ අසීතිකොටිවිභවස්ස බ්රාහ්මණමහාසාලස්ස පුත්තො හුත්වා නිබ්බත්ති, නාමෙන දීපායනො නාම. තාදිසස්සෙව බ්රාහ්මණමහාසාලස්ස පුත්තො බ්රාහ්මණකුමාරො තස්ස පියසහායො අහොසි, නාමෙන මණ්ඩබ්යො නාම. තෙ උභොපි අපරභාගෙ මාතාපිතූනං අච්චයෙන කාමෙසු දොසං දිස්වා මහාදානං පවත්තෙත්වා කාමෙ පහාය ඤාතිමිත්තපරිජනස්ස රොදන්තස්ස පරිදෙවන්තස්ස නික්ඛමිත්වා හිමවන්තප්පදෙසෙ අස්සමං කත්වා පබ්බජිත්වා උඤ්ඡාචරියාය වනමූලඵලාහාරෙන යාපෙන්තො පරොපණ්ණාසවස්සානි වසිංසු, කාමච්ඡන්දං වික්ඛම්භෙතුං නාසක්ඛිංසු, තෙ ඣානමත්තම්පි න නිබ්බත්තෙසුං.