6. නිමිරාජචරියාවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ මිථිලායං පුරුත්තමෙති මිථිලානාමකෙ විදෙහානං උත්තමනගරෙ. නිමි නාම මහාරාජාති නෙමිං ඝටෙන්තො විය උප්පන්නො “නිමී”ති ලද්ධනාමො, මහන්තෙහි දානසීලාදිගුණවිසෙසෙහි මහතා ච රාජානුභාවෙන සමන්නාගතත්තා මහන්තො රාජාති මහාරාජා. පණ්ඩිතො කුසලත්ථිකොති අත්තනො ච පරෙසඤ්ච පුඤ්ඤත්ථිකො.
අතීතෙ කිර විදෙහරට්ඨෙ මිථිලානගරෙ අම්හාකං බොධිසත්තො මඝදෙවො නාම රාජා අහොසි. සො චතුරාසීති වස්සසහස්සානි කුමාරකීළං කීළිත්වා චතුරාසීති වස්සහස්සානි උපරජ්ජං කාරෙත්වා චතුරාසීති වස්සසහස්සානි රජ්ජං කාරෙන්තො “යදා මෙ සිරස්මිං පලිතානි පස්සෙය්යාසි, තදා මෙ ආරොචෙය්යාසී”ති කප්පකස්ස වත්වා අපරභාගෙ තෙන පලිතානි දිස්වා ආරොචිතෙ සුවණ්ණසණ්ඩාසෙන උද්ධරාපෙත්වා හත්ථෙ පතිට්ඨාපෙත්වා පලිතං ඔලොකෙත්වා “පාතුභූතො ඛො මය්හං දෙවදූතො”ති සංවෙගජාතො “ඉදානි මයා පබ්බජිතුං වට්ටතී”ති චින්තෙත්වා සතසහස්සුට්ඨානකං ගාමවරං කප්පකස්ස දත්වා ජෙට්ඨකුමාරං පක්කොසාපෙත්වා තස්ස –
“උත්තමඞ්ගරුහා මය්හං, ඉමෙ ජාතා වයොහරා;
පාතුභූතා දෙවදූතා, පබ්බජ්ජාසමයො මමා”ති. (ජා· 1.1.9) –
වත්වා සාධුකං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා යදිපි අත්තනො අඤ්ඤානිපි චතුරාසීති වස්සසහස්සානි ආයු අත්ථි, එවං සන්තෙපි මච්චුනො සන්තිකෙ ඨිතං විය අත්තානං මඤ්ඤමානො සංවිග්ගහදයො පබ්බජ්ජං රොචෙති. තෙන වුත්තං –
“සිරස්මිං පලිතං දිස්වා, මඝදෙවො දිසම්පති;
සංවෙගං අලභී ධීරො, පබ්බජ්ජං සමරොචයී”ති. (ම· නි· අට්ඨ· 2.309);
සො පුත්තං “ඉමිනාව නීහාරෙන වත්තෙය්යාසි යථා මයා පටිපන්නං, මා ඛො ත්වං අන්තිමපුරිසො අහොසී”ති ඔවදිත්වා නගරා නික්ඛම්ම භික්ඛුපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා චතුරාසීති වස්සසහස්සානි ඣානසමාපත්තීහි වීතිනාමෙත්වා ආයුපරියොසානෙ බ්රහ්මලොකපරායනො අහොසි. පුත්තොපිස්ස බහූනි වස්සසහස්සානි ධම්මෙන රජ්ජං කාරෙත්වා තෙනෙව උපායෙන පබ්බජිත්වා බ්රහ්මලොකපරායනො අහොසි. තථා තස්ස පුත්තො, තථා තස්ස පුත්තොති එවං ද්වීහි ඌනානි චතුරාසීති ඛත්තියසහස්සානි සීසෙ පලිතං දිස්වාව පබ්බජිතානි. අථ බොධිසත්තො බ්රහ්මලොකෙ ඨිතොව “පවත්තති නු ඛො මයා මනුස්සලොකෙ කතං කල්යාණං න පවත්තතී”ති ආවජ්ජෙන්තො අද්දස “එත්තකං අද්ධානං පවත්තං, ඉදානි නප්පවත්තිස්සතී”ති. සො “න ඛො පනාහං මය්හං පවෙණියා උච්ඡිජ්ජිතුං දස්සාමී”ති අත්තනො වංසෙ ජාතරඤ්ඤො එව අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හිත්වා අත්තනො වංසස්ස නෙමිං ඝටෙන්තො විය නිබ්බත්තො. තෙන වුත්තං “නෙමිං ඝටෙන්තො විය උප්පන්නොති නිමීති ලද්ධනාමො”ති.
තස්ස හි නාමග්ගහණදිවසෙ පිතරා ආනීතා ලක්ඛණපාඨකා. ලක්ඛණානි ඔලොකෙත්වා “මහාරාජ, අයං කුමාරො තුම්හාකං වංසං පග්ගණ්හාති, පිතුපිතාමහෙහිපි මහානුභාවො මහාපුඤ්ඤො”ති බ්යාකරිංසු. තං සුත්වා රාජා යථාවුත්තෙනත්ථෙන “නිමී”තිස්ස නාමං අකාසි, සො දහරකාලතො පට්ඨාය සීලෙ උපොසථකම්මෙ ච යුත්තප්පයුත්තො අහොසි. අථස්ස පිතා පුරිමනයෙනෙව පලිතං දිස්වා කප්පකස්ස ගාමවරං දත්වා පුත්තං රජ්ජෙ සමනුසාසිත්වා නගරා නික්ඛම්ම පබ්බජිත්වා ඣානානි නිබ්බත්තෙත්වා බ්රහ්මලොකපරායනො අහොසි.
නිමිරාජා පන දානජ්ඣාසයතාය චතූසු නගරද්වාරෙසු නගරමජ්ඣෙ චාති පඤ්ච දානසාලායො කාරෙත්වා මහාදානං පවත්තෙසි. එකෙකාය දානසාලාය සතසහස්සං සතසහස්සං කත්වා දෙවසිකං පඤ්චසතසහස්සානි පරිච්චජි, පඤ්ච සීලානි රක්ඛි, පක්ඛදිවසෙසු උපොසථකම්මං සමාදියි , මහාජනම්පි දානාදීසු පුඤ්ඤෙසු සමාදපෙසි, සග්ගමග්ගං ආචික්ඛි, නිරයභයෙන තජ්ජෙසි, පාපතො නිවාරෙසි. තස්ස ඔවාදෙ ඨත්වා මහාජනො දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා තතො චුතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති, දෙවලොකො පරිපූරි, නිරයො තුච්ඡො විය අහොසි. තදා පන අත්තනො දානජ්ඣාසයස්ස උළාරභාවං සවිසෙසං දානපාරමියා පූරිතභාවඤ්ච පවෙදෙන්තො සත්ථා –