සධම්මතාකථා
දැන් සියලු බුදුවරයන් වහන්සේලාගේ අසාධාරණ ධර්මතාව ප්‍රකාශ කරන්නෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේලාගේ ධර්මතාව සමතිස් වැදෑරුම් වෙයි. ඒ මෙසේයි. පශ්චිමභවික බෝසතාණන් වහන්සේගේ මනා සිහිනුවණින් මවුකුස පිළිසිඳ ගැනීම, මවුකුස පර්යංකයෙන් පිටත බලා හිඳීම, බෝසත් මව හිටගෙනම ප්‍රසූත කිරීම, අරුණයෙහිම මවුකුසින් බිහිවීම, රන්පටෙහි පිහිට වූ පාදයෙන් උතුරුදිග බලා සත්පියවරින් ගොස් සිවුදිග බලා සිංහනාද කිරීම, සතර නිමිති දැක පුතුන් උපන් පසු මහාසත්ත්‍වයන්ගේ මහබිනික්මන කිරීම, අරහත්ධජය පිළිගෙන පැවිදිව, යටත් පිරිසෙයින් සතියක් ප්‍රධන් වැඩීම, බුදුබවට පත්වන දින කිරිපිඬු භෝජනය, තණ ඇතිරියෙහි වැඩහිඳ සර්වඥතාඥානය අවබෝධ කිරීම, ආනාපාන කර්මස්ථාන පරිකර්මය, මාරබල නැසීම, බෝපලඟෙහිම ත්‍රිවිද්‍යාව ආදිකොට අසාධාරණඥානාදි ගුණ ප්‍රතිලාභය, සත්සතිය බෝධිසමීපයෙහිම ගතකිරීම, ධර්ම දේශනාව පිණිස බ්‍රහ්මයාගේ ආයාචනය, ඉසිපතන මිගදායෙහි දම්සක් පැවැත්වීම, නවම් පුර පසළොස්වක සිවුවනක් පිරිස් රැස්වීමෙහි පාමොක් දෙසීම, ජේතවන ස්ථානයෙහි නිත්‍යවාසය, සැවැත්නුවර දොර යමාමහ පෙළහර දැක්වීම, තව්තිසා භවනයෙහි විජම්බණ දෙසීම, සකස්පුර දොර දෙව්ලොවින් බැසීම, නිරන්තර පලසමවතට සමවැදීම, දැහැන් දෙක්හි විනෙයජනයන් දෙස බැලීම, හේතුවක් උපන් කල ශික්‍ෂාපද පැනවීම, හේතුවක් ඇතිව ජාතක දේශනාව, ඤාතිසමාගමයෙහි බුද්ධවංසය දේශනා කිරීම, ආගන්තුක භික්‍ෂූන් සමග පිළිසඳර කිරීම, ආරාධිතයන්ට නොදන්වා වස් නිමවා නොවැඩීම, දවසක් පාසා පෙරබත පසු බත පෙරයම මැදියම අලුයම කටයුතු කිරීම, පිරිනිවන් දිනයෙහි මස්රස වැළඳීම, සූවිසි කෙළදහසක් සමවත් සමවැද පිරිනිවීම යන මේ සමතිස් සියලු බුදුවරුන් වහන්සේලාගේ ධර්මතායි.
අනන්තරායිකධම්මකථා
සියලු බුදුවරුන් වහන්සේලා උදෙසා එළවන ලද සිවුපසයට අන්තරාය කිරීම කිසිවෙකු විසිනුත් නොකළ හැකිය. කිසිවෙකු විසිනුත් ආයුෂයට අනතුරු කළ නොහැකිය. එහෙයින් අනුන්ගේ උපා ක්‍රමයෙන් තථාගතයන් වහන්සේගේ දිවි තොර කරන්නේය යන යමක් ඇත්ද මෙය නොවන්නකි. අවකාශ නැත්තේයයි කියන ලදි. බුදුවරුන්ගේ දෙතිස් මහපුරිස් ලකුණුවලට අසීති අනුව්‍යඤ්ජනවලට කිසිවකු විසිනුත් අන්තරාය කළ නොහැක්කේය. බුදුරැස්වලට අනතුරු කිරීම කිසිවකු විසිනුත් කළ නොහැක්කේය. මේ සතර අන්තරාය නොකළ හැකි ධර්ම නම් වෙයි.
නිගමනකථා
මැනවින් වර්ණනා කරන ලද පදවින්‍යාසයෙන් විචිත්‍රනයින් හොබනා බුද්ධවංස වර්ණනය මෙපමණකින් සම්පූර්ණ විය.
මා විසින් පාළි අර්ථ ප්‍රකාශක පුරාණ අටුවා මඟ ගනිමින්ම බුද්ධවංස අටුවාව කරන ලදී.
ප්‍රපංච අර්ථය බැහැර කොට සර්වප්‍රකාරයෙන් මධුරාර්ථයම ප්‍රකාශ වන හෙයින් මධුරත්‍ථප්පකාසිනී නම් වෙයි.
කාවේරි නදී දිය වැටීමෙන් පිවිතුරු මිහිතෙළෙහි නානා නරනාරි සමූහයෙන් ගැවසීගත් රමණීය වූ කාවෙරි පටුනෙහි මුදුවදන් ඇති සත්පුරුෂ කණ්හදාස නමැත්තා විසින් කරවන ලද විවිධාකාර සුන්දර පවුරු දොරකොටු යුත් උල්පතින් වෑහෙන ජල ඇති දර්ශනීය වූ මනරම් වූ දුර්ජන සම්බන්‍ධයෙන් තොර විවේකසුව යුත් ශාන්ත විහාරයෙහි පරම සිසිලැති නැගෙනහිර දෙස පිහිටි ප්‍රාසාදයෙහි වසන මා විසින් මේ බුද්ධවංස වර්ණනාව කරන ලදි.
යම් සේ මේ වර්ණනාව අන්තරාය රහිතව මැනවින් නිමාවට පත්වූයේ ද එමෙන් ධර්මයුක්ත ජනයාගේ විතර්ක අන්තරාය රහිතව මැනවින් සමෘද්ධියට පැමිණේවා.
මෙම බුද්ධවංශ සංවර්ණනය කරන මා විසින් යම් පුණ්‍යයක් ප්‍රාර්ථනා කරන ලදද, ඒ පින් බෙලෙන් ලෝකය ඒකාන්ත ශාන්ත නිවනට පැමිණේවා.
ගුරුන් විසින් තබන ලද බුද්ධදත්ත යන නමින් ප්‍රකට තෙරණුවෝ මධුරත්‍ථවිලාසිනී අට්ඨකථාව කොට පරපුරෙන් පරපුරට හිතලබා දෙන මේ පොත තබා අහො අනිත්‍යතා වශයෙන් අපවත් වූහ.
මෙසේ බණවර වශයෙන් සවිසි බණවරකි. ග්‍රන්‍ථ විසින් ග්‍රන්‍ථ සදහස් පන්සියයකි. අකුරු විසින් අකුරු දෙලක්‍ෂතුන් දහසකි.
[missing trans]
මෙතෙකින් මධුරත්‍ථවිලාසිනී නම් බුද්ධවංස අටුවා කථාව නිමියේය.