වෙස්සභුම්හි සයම්භුම්හි පරිනිබ්බුතෙ තස්මිං පන කප්පෙ අතික්කන්තෙ එකූනත්තිංසකප්පෙසු ජිනදිවසකරා නුප්පජ්ජිංසු. ඉමස්මිං පන භද්දකප්පෙ චත්තාරො බුද්ධා නිබ්බත්තිංසු. කතමෙ චත්තාරො? කකුසන්ධො කොණාගමනො කස්සපො අම්හාකං බුද්ධොති. මෙත්තෙය්යො පන භගවා උප්පජ්ජිස්සති. එවමයං කප්පො පඤ්චහි බුද්ධුප්පාදෙහි පටිමණ්ඩිතත්තා භද්දකප්පොති භගවතා වණ්ණිතො. තත්ථ කකුසන්ධො නාම භගවා පාරමියො පූරෙත්වා තුසිතපුරෙ නිබ්බත්තිත්වා තතො චවිත්වා ඛෙමවතීනගරෙ ඛෙමඞ්කරස්ස නාම රඤ්ඤො අත්ථධම්මානුසාසකස්ස අග්ගිදත්තස්ස නාම පුරොහිතස්ස අග්ගමහෙසියා විසාඛාය නාම බ්රාහ්මණියා කුච්ඡිස්මිං පටිසන්ධිං අග්ගහෙසි. යදා පන ඛත්තියා බ්රාහ්මණෙ සක්කරොන්ති ගරුකරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, තදා බොධිසත්තා බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තන්ති.

යදා පන බ්රාහ්මණා ඛත්තියෙ සක්කරොන්ති ගරුකරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති, තදා ඛත්තියකුලෙ උප්පජ්ජන්ති. තදා කිර බ්රාහ්මණා ඛත්තියෙහි සක්කරීයන්ති ගරුකරීයන්ති, තස්මා සච්චසන්ධො කකුසන්ධො බොධිසත්තො විභවසිරිසමුදයෙනාකුලෙ අනාකුලෙ බ්රාහ්මණකුලෙ දසසහස්සිලොකධාතුං උන්නාදෙන්තො කම්පයන්තො උදපාදි. හෙට්ඨා වුත්තප්පකාරානි පාටිහාරියානි නිබ්බත්තිංසු. තතො දසන්නං මාසානං අච්චයෙන ඛෙමවතුය්යානෙ මාතුකුච්ඡිතො සුවණ්ණලතාතො අග්ගිජාලො විය නික්ඛමි. සො චත්තාරි වස්සසහස්සානි අගාරං අජ්ඣාවසි. තස්ස කිර කාමකාමවණ්ණකාමසුද්ධිනාමකා තයො පාසාදා අහෙසුං. රොචිනීබ්රාහ්මණීපමුඛානි තිංස ඉත්ථිසහස්සානි පච්චුපට්ඨිතානි අහෙසුං.

සො චත්තාරි නිමිත්තානි දිස්වා රොචිනියා බ්රාහ්මණියා අනුත්තරෙ උත්තරෙ නාම කුමාරෙ උප්පන්නෙ පයුත්තෙන ආජඤ්ඤරථෙන මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමිත්වා පබ්බජි. තං චත්තාලීසසහස්සානි අනුපබ්බජිංසු. සො තෙහි පරිවුතො අට්ඨ මාසෙ පධානචරියං චරිත්වා විසාඛපුණ්ණමාය සුචිරින්ධනිගමෙ වජිරින්ධබ්රාහ්මණස්ස ධීතාය දින්නං මධුපායාසං පරිභුඤ්ජිත්වා ඛදිරවනෙ දිවාවිහාරං කත්වා සායන්හසමයෙ සුභද්දෙන නාම යවපාලකෙන උපනීතා අට්ඨ තිණමුට්ඨියො ගහෙත්වා සිරීසබොධිං පාටලියා වුත්තප්පමාණං දිබ්බගන්ධං උපවායමානං උපගන්ත්වා චතුත්තිංසහත්ථවිත්ථතං තිණසන්ථරං සන්ථරිත්වා පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා සම්බොධිං පත්වා – “අනෙකජාතිසංසාරං…පෙ… තණ්හානං ඛයමජ්ඣගා”ති උදානං උදානෙත්වා සත්තසත්තාහං වීතිනාමෙත්වා අත්තනා සහ පබ්බජිතානං චත්තාලීසාය භික්ඛුසහස්සානං සච්චප්පටිවෙධසමත්ථතං දිස්වා එකාහෙනෙව මකිලනගරසමීපෙ සම්භූතං ඉසිපතනං නාම මිගදායං පවිසිත්වා තෙසං මජ්ඣගතො භගවා ධම්මචක්කං පවත්තෙසි. තදා චත්තාලීසාය කොටිසහස්සානං පඨමො ධම්මාභිසමයො අහොසි.

පුන කණ්ණකුජ්ජනගරද්වාරෙ මහාසාලරුක්ඛමූලෙ යමකපාටිහාරියං කත්වා තිංසකොටිසහස්සානං ධම්මචක්ඛුං උප්පාදෙසි, සො දුතියො අභිසමයො අහොසි. යදා පන ඛෙමවතීනගරස්සාවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං දෙවායතනෙ අභිමතනරදෙවො නරදෙවො නාම යක්ඛො දිස්සමානමනුස්සසරීරො හුත්වා කන්තාරමජ්ඣෙ එකස්ස කමලකුවලයුප්පලසමලඞ්කතසලිලසීතලස්ස පරමමධුරසිසිරවාරිනො සබ්බජනසුරභිරමස්ස සරස්ස සමීපෙ ඨත්වා කමලකුවලයකල්ලහාරාදීහි සත්තෙ උපලාපෙත්වා මනුස්සෙ ඛාදති . තස්මිං මග්ගෙ පච්ඡින්නෙ ජනසම්පාතරහිතෙ මහාඅටවිං පවිසිත්වා තත්ථ සම්පත්තෙ සත්තෙ ඛාදති. සො ලොකවිස්සුතො මහාකන්තාරමග්ගො අහොසි. උභතොකන්තාරද්වාරෙ කිර මහාජනකායො සන්නිපතිත්වා කන්තාරනිත්ථරණත්ථාය අට්ඨාසි. අථ විගතභවබන්ධො කකුසන්ධො සත්ථා එකදිවසං පච්චූසසමයෙ මහාකරුණාසමාපත්තිතො වුට්ඨාය ලොකං වොලොකෙන්තො ඤාණජාලස්ස අන්තොගතං තං මහෙසක්ඛං නරදෙවයක්ඛං තඤ්ච ජනසමූහමද්දස. දිස්වා ච පන ගගනතලෙන ගන්ත්වා තස්ස ජනකායස්ස පස්සන්තස්සෙව භගවා අනෙකවිහිතං පාටිහාරියං කරොන්තො තස්ස නරදෙවයක්ඛස්ස භවනෙ ඔතරිත්වා තස්ස මඞ්ගලපල්ලඞ්කෙ නිසීදි.

අථ ඛො සො මනුස්සභක්ඛො යක්ඛො ඡබ්බණ්ණරස්මියො විස්සජ්ජෙන්තං ඉන්දධනුපරිවුතමිව දිවසකරං මුනිදිවසකරං පවනපථෙනාගච්ඡන්තං දිස්වා – “දසබලො මමානුකම්පාය ඉධාගච්ඡතී”ති පසන්නහදයො අත්තනො පරිවාරයක්ඛෙහි සද්ධිං අනෙකමිගගණවන්තං හිමවන්තං ගන්ත්වා නානාවණ්ණගන්ධානි ජලජථලජානි කුසුමානි පරමමනොරමානි සුගන්ධගන්ධෙ සමාහරිත්වා අත්තනො පල්ලඞ්කෙ නිසින්නං විගතරන්ධං කකුසන්ධං ලොකනායකං මාලාගන්ධවිලෙපනාදීහි පූජයිත්වා ථුතිසඞ්ගීතානි පවත්තෙන්තො සිරසි අඤ්ජලිං කත්වා නමස්සමානො අට්ඨාසි. තතො මනුස්සා තං පාටිහාරියං දිස්වා පසන්නහදයා සමාගම්ම භගවන්තං පරිවාරෙත්වා නමස්සමානා අට්ඨංසු. අථ අප්පටිසන්ධො කකුසන්ධො භගවා අභිපූජිතනරදෙවයක්ඛං නරදෙවයක්ඛං කම්මඵලසම්බන්ධදස්සනෙන සමුත්තෙජෙත්වා නිරයකථාය සන්තාසෙත්වා චතුසච්චකථං කථෙසි, තදා අපරිමිතානං සත්තානං ධම්මාභිසමයො අහොසි, අයං තතියො අභිසමයො අහොසි. තෙන වුත්තං –