තත්ථ “බුද්ධවංසසංවණ්ණනා හෙස්සති සාරභූතා”ති වුත්තත්තා බුද්ධවංසො තාව වවත්ථපෙතබ්බො. තත්රිදං වවත්ථානං – ඉතො හෙට්ඨා කප්පසතසහස්සාධිකෙසු චතූසු අසඞ්ඛ්යෙය්යෙසු උප්පන්නානං පඤ්චවීසතියා බුද්ධානං උප්පන්නකප්පාදිපරිච්ඡෙදවසෙන පවෙණිවිත්ථාරකථා “බුද්ධවංසො නාමා”ති වෙදිතබ්බො.

ස්වායං කප්පපරිච්ඡෙදො නාමපරිච්ඡෙදො ගොත්තපරිච්ඡෙදො ජාතිපරිච්ඡෙදො නගරපරිච්ඡෙදො පිතුපරිච්ඡෙදො මාතුපරිච්ඡෙදො බොධිරුක්ඛපරිච්ඡෙදො ධම්මචක්කප්පවත්තනපරිච්ඡෙදො අභිසමයපරිච්ඡෙදො සාවකසන්නිපාතපරිච්ඡෙදො අග්ගසාවකපරිච්ඡෙදො උපට්ඨාකපරිච්ඡෙදො අග්ගසාවිකාපරිච්ඡෙදො පරිවාරභික්ඛුපරිච්ඡෙදො රංසිපරිච්ඡෙදො සරීරප්පමාණපරිච්ඡෙදො බොධිසත්තාධිකාරපරිච්ඡෙදො බ්යාකරණපරිච්ඡෙදො බොධිසත්තපධානපරිච්ඡෙදො ආයුපරිච්ඡෙදො පරිනිබ්බානපරිච්ඡෙදොති ඉමෙහි පාළියා ආගතෙහි බාවීසතියා පරිච්ඡෙදෙහි පරිච්ඡින්නො වවත්ථිතො.

පාළිඅනාරුළ්හො පන සම්බහුලවාරොපෙත්ථ ආනෙතබ්බො. සො අගාරවාසපරිච්ඡෙදො පාසාදත්තයපරිච්ඡෙදො නාටකිත්ථිපරිච්ඡෙදො අග්ගමහෙසිපරිච්ඡෙදො පුත්තපරිච්ඡෙදො යානපරිච්ඡෙදො අභිනික්ඛමනපරිච්ඡෙදො පධානපරිච්ඡෙදො උපට්ඨාකපරිච්ඡෙදො විහාරපරිච්ඡෙදොති දසධා වවත්ථිතො හොති.

සො එවං වවත්ථිතො පන –

තත්ථ කෙනායං දෙසිතොති අයං බුද්ධවංසො කෙන දෙසිතො? සබ්බධම්මෙසු අප්පටිහතඤාණචාරෙන දසබලෙන චතුවෙසාරජ්ජවිසාරදෙන ධම්මරාජෙන ධම්මස්සාමිනා තථාගතෙන සබ්බඤ්ඤුනා සම්මාසම්බුද්ධෙන දෙසිතො.

කත්ථ දෙසිතොති? කපිලවත්ථුමහානගරෙ නිග්රොධාරාමමහාවිහාරෙ පරමරුචිරසන්දස්සනෙ දෙවමනුස්සනයනනිපාතභූතෙ රතනචඞ්කමෙ චඞ්කමන්තෙන දෙසිතො.

කස්සත්ථාය ච දෙසිතොති? ද්වාසීතියා ඤාතිසහස්සානං අනෙකකොටීනඤ්ච දෙවමනුස්සානං අත්ථාය දෙසිතො.

කිමත්ථාය දෙසිතොති? චතුරොඝනිත්ථරණත්ථාය දෙසිතො.

කදා දෙසිතොති භගවා හි පඨමබොධියං වීසතිවස්සානි අනිබද්ධවාසො හුත්වා යත්ථ යත්ථ ඵාසුකං හොති, තත්ථ තත්ථෙව ගන්ත්වා වසි. කථං? පඨමං වස්සං ඉසිපතනෙ ධම්මචක්කං (සං· නි· 5.1081; මහාව· 13 ආදයො; පටි· ම· 2.30) පවත්තෙත්වා අට්ඨාරස බ්රහ්මකොටියො අමතපානං පායෙත්වා බාරාණසිං උපනිස්සාය ඉසිපතනෙ මිගදායෙ වසි. දුතියං වස්සං රාජගහං උපනිස්සාය වෙළුවනෙ මහාවිහාරෙ. තතියචතුත්ථානිපි තත්ථෙව. පඤ්චමං වෙසාලිං උපනිස්සාය මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. ඡට්ඨං මකුලපබ්බතෙ. සත්තමං තාවතිංසභවනෙ. අට්ඨමං භග්ගෙසු සංසුමාරගිරිං උපනිස්සාය භෙසකළාවනෙ. නවමං කොසම්බියං. දසමං පාලිලෙය්යකවනසණ්ඩෙ. එකාදසමං නාළායං බ්රාහ්මණගාමෙ. ද්වාදසමං වෙරඤ්ජායං. තෙරසමං චාලියපබ්බතෙ. චුද්දසමං ජෙතවනමහාවිහාරෙ. පඤ්චදසමං කපිලවත්ථුමහානගරෙ. සොළසමං ආළවකං දමෙත්වා චතුරාසීතිපාණසහස්සානි අමතපානං පායෙත්වා ආළවියං. සත්තරසමං රාජගහෙයෙව. අට්ඨාරසමං චාලියපබ්බතෙයෙව. තථා එකූනවීසතිමං වීසතිමං පන වස්සං රාජගහෙයෙව වසි. තෙන වුත්තං – “භගවා හි පඨමබොධියං වීසතිවස්සානි අනිබද්ධවාසො හුත්වා යත්ථ යත්ථ ඵාසුකං හොති, තත්ථ තත්ථෙව ගන්ත්වා වසී”ති. තතො පට්ඨාය පන සාවත්ථිංයෙව උපනිස්සාය ජෙතවනමහාවිහාරෙ ච පුබ්බාරාමෙ ච ධුවපරිභොගවසෙන වසි.