8. නාගසමාලවග්ගො
71. නාගසමාලත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
ආපාටලිං අහං පුප්ඵන්තිආදිකං ආයස්මතො නාගසමාලත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො සිඛිස්ස භගවතො කාලෙ එකස්මිං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො විඤ්ඤුතං පත්තො ඝරාවාසං සණ්ඨපෙත්වා තථාරූපසජ්ජනසංසග්ගස්ස අලාභෙන සත්ථරි ධරමානකාලෙ දස්සනසවනපූජාකම්මමකරිත්වා පරිනිබ්බුතකාලෙ තස්ස භගවතො සාරීරිකධාතුං නිදහිත්වා කතචෙතියම්හි චිත්තං පසාදෙත්වා පාටලිපුප්ඵං පූජෙත්වා සොමනස්සං උප්පාදෙත්වා යාවතායුකං ඨත්වා තෙනෙව සොමනස්සෙන තතො කාලං කතො තුසිතාදීසු ඡසු දෙවලොකෙසු සුඛමනුභවිත්වා අපරභාගෙ මනුස්සෙසු මනුස්සසම්පත්තිං අනුභවිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො විඤ්ඤුතං පත්තො නාගරුක්ඛපල්ලවකොමළසදිසසරීරත්තා නාගසමාලොති මාතාපිතූහි කතනාමධෙය්යො භගවති පසන්නො පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව අරහා අහොසි.
සො පච්ඡා අත්තනො පුබ්බකම්මං සරිත්වා සොමනස්සජාතො පුබ්බචරිතාපදානං පකාසෙන්තො ආපාටලිං අහං පුප්ඵන්තිආදිමාහ. තත්ථ ආපාටලින්ති ආ සමන්තතො, ආදරෙන වා පාටලිපුප්ඵං ගහෙත්වා අහං ථූපම්හි අභිරොපෙසිං පූජෙසින්ති අත්ථො. උජ්ඣිතං සුමහාපථෙති සබ්බනගරවාසීනං වන්දනපූජනත්ථාය මහාපථෙ නගරමජ්ඣෙ වීථියං උජ්ඣිතං උට්ඨාපිතං, ඉට්ඨකකම්මසුධාකම්මාදීහි නිප්ඵාදිතන්ති අත්ථො. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථත්තා ච සුවිඤ්ඤෙය්යමෙවාති.
නාගසමාලත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා සමත්තා.
72. පදසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
අක්කන්තඤ්ච පදං දිස්වාතිආදිකං ආයස්මතො පදසඤ්ඤකත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො උප්පන්නුප්පන්නභවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො තිස්සස්ස භගවතො කාලෙ එකස්මිං සද්ධාසම්පන්නෙ උපාසකගෙහෙ නිබ්බත්තො විඤ්ඤුතං පත්තො රතනත්තයෙ පසන්නො භගවතා තස්ස අනුකම්පාය දස්සිතං පදචෙතියං දිස්වා පසන්නො ලොමහට්ඨජාතො වන්දනපූජනාදිබහුමානමකාසි. සො තෙනෙව සුඛෙත්තෙ සුකතෙන පුඤ්ඤෙන තතො චුතො සග්ගෙ නිබ්බත්තො තත්ථ දිබ්බසුඛමනුභවිත්වා අපරභාගෙ මනුස්සෙසු ජාතො මනුස්සසම්පත්තිං සබ්බමනුභවිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ විභවසම්පන්නකුලෙ නිබ්බත්තො වුද්ධිමන්වාය සද්ධාජාතො පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව අරහා අහොසි, පුරාකතපුඤ්ඤනාමෙන පදසඤ්ඤකත්ථෙරොති පාකටො.
සො එකදිවසං අත්තනො පුබ්බකම්මං සරිත්වා පුබ්බචරිතාපදානං පකාසෙන්තො අක්කන්තඤ්ච පදං දිස්වාතිආදිමාහ. තත්ථ අක්කන්තන්ති අක්කමිතං දස්සිතං. සබ්බබුද්ධානං සබ්බදා චතුරඞ්ගුලොපරියෙව ගමනං, අයං පන තස්ස සද්ධාසම්පන්නතං ඤත්වා “එසො ඉමං පස්සතූ”ති පදචෙතියං දස්සෙසි, තස්මා සො තස්මිං පසීදිත්වා වන්දනපූජනාදිසක්කාරමකාසීති අත්ථො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
පදසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා සමත්තා.
73. බුද්ධසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
දුමග්ගෙ පංසුකූලිකන්තිආදිකං ආයස්මතො බුද්ධසඤ්ඤකත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො තිස්සස්ස භගවතො කාලෙ එකස්මිං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො වුද්ධිප්පත්තො සද්ධාජාතො දුමග්ගෙ ලග්ගිතං භගවතො පංසුකූලචීවරං දිස්වා පසන්නමානසො “අරහද්ධජ”න්ති චින්තෙත්වා වන්දනපූජනාදිසක්කාරමකාසි. සො තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවමනුස්සසම්පත්තිමනුභවිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ විභවසම්පන්නෙ එකස්මිං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො සද්ධාජාතො පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව අරහා අහොසි.
සො පත්තඅරහත්තාධිගමො අත්තනො පුබ්බකම්මං සරිත්වා සොමනස්සජාතො පුබ්බචරිතාපදානං පකාසෙන්තො දුමග්ගෙ පංසුකූලිකන්තිආදිමාහ. තත්ථ ධුනාති කම්පතීති දුමො. දුහති පූරෙති ආකාසතලන්ති වා දුමො, දුමස්ස අග්ගො කොටීති දුමග්ගො, තස්මිං දුමග්ගෙ. පංසුමිව පටික්කූලභාවං අමනුඤ්ඤභාවං උලති ගච්ඡතීති පංසුකූලං, පංසුකූලමෙව පංසුකූලිකං, සත්ථුනො පංසුකූලං දුමග්ගෙ ලග්ගිතං දිස්වා අහං අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා තං පංසුකූලං අවන්දිං පණාමමකාසින්ති අත්ථො. තන්ති නිපාතමත්තං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
බුද්ධසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා සමත්තා.
74. භිසාලුවදායකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
කානනං වනමොග්ගය්හාතිආදිකං ආයස්මතො භිසාලුවදායකත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො විපස්සිස්ස භගවතො කාලෙ හිමවන්තස්ස සමීපෙ අරඤ්ඤාවාසෙ වසන්තො වනමූලඵලාහාරො විවෙකවසෙනාගතං විපස්සිං භගවන්තං දිස්වා පසන්නමානසො පඤ්චභිසාලුවෙ අදාසි. භගවා තස්ස චිත්තං පසාදෙතුං පස්සන්තස්සෙව පරිභුඤ්ජි. සො තෙන චිත්තප්පසාදෙන කාලං කත්වා තුසිතාදීසු සම්පත්තිමනුභවිත්වා පච්ඡා මනුස්සසම්පත්තිඤ්ච අනුභවිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ එකස්මිං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො විභවසම්පත්තිං පත්තො තං පහාය සාසනෙ පබ්බජිතො නචිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි.