65. භිසදායකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
වෙස්සභූ නාම නාමෙනාතිආදිකං ආයස්මතො භිසදායකත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො වෙස්සභුස්ස භගවතො කාලෙ හිමවන්තස්මිං හත්ථියොනියං නිබ්බත්තො තස්මිං පටිවසති. තස්මිං සමයෙ වෙස්සභූ භගවා විවෙකකාමො හිමවන්තමගමාසි. තං දිස්වා සො හත්ථිනාගො පසන්නමානසො භිසමුළාලං ගහෙත්වා භගවන්තං භොජෙසි. සො තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන හත්ථියොනිතො චුතො දෙවලොකෙ උප්පජ්ජිත්වා තත්ථ ඡ කාමාවචරසම්පත්තියො අනුභවිත්වා මනුස්සත්තමාගතො මනුස්සෙසු චක්කවත්තිසම්පත්තිආදයො අනුභවිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ මහාභොගෙ අඤ්ඤතරස්මිං කුලෙ නිබ්බත්තො පුබ්බවාසනාබලෙන සත්ථරි පසන්නො පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව අරහා අහොසි, සො පුබ්බෙ කතකුසලනාමෙන භිසදායකත්ථෙරොති පාකටො.
සො අත්තනො පුබ්බකම්මං සරිත්වා පුබ්බචරිතාපදානං දස්සෙන්තො වෙස්සභූ නාම නාමෙනාතිආදිමාහ. තත්ථ වෙස්සභූති වෙස්සං භුනාති අතික්කමතීති වෙස්සභූ. අථ වා වෙස්සෙ වාණිජකම්මෙ වා කාමරාගාදිකෙ වා කුසලාදිකම්මෙ වා වත්ථුකාමකිලෙසකාමෙ වා භුනාති අභිභවතීති වෙස්සභූ, සො නාමෙන වෙස්සභූ නාම භගවා. ඉසීනං තතියො අහූති කුසලධම්මෙ එසති ගවෙසතීති ඉසි, “විපස්සී, සිඛී, වෙස්සභූ”ති වුත්තත්තා තතියො ඉසි තතියො භගවා අහු අහොසීති අත්ථො. කානනං වනමොග්ගය්හාති කානනසඞ්ඛාතං වනං ඔගය්හ ඔගහෙත්වා පාවිසීති අත්ථො.
භිසමුළාලං ගණ්හිත්වාති ද්විපදචතුප්පදානං ඡාතකං භිසති හිංසති විනාසෙතීති භිසං, කො සො? පදුමකන්දො, භිසඤ්ච මුළාලඤ්ච භිසමුළාලං, තං භිසමුළාලං ගහෙත්වාති අත්ථො.
කරෙන ච පරාමට්ඨොති තං මයා දින්නදානං, වෙස්සභූවරබුද්ධිනා උත්තමබුද්ධිනා වෙස්සභුනා කරෙන හත්ථතලෙන පරාමට්ඨො කතසම්ඵස්සො අහොසි. සුඛාහං නාභිජානාමි, සමං තෙන කුතොත්තරින්ති තෙන සුඛෙන සමං සුඛං නාභිජානාමි, තතො උත්තරිං තතො පරං තතො අධිකං සුඛං කුතොති අත්ථො. සෙසං නයානුසාරෙන සුවිඤ්ඤෙය්යන්ති.
භිසදායකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා සමත්තා.
66. සුචින්තිතත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
ගිරිදුග්ගචරො ආසින්තිආදිකං ආයස්මතො සුචින්තිතත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො අත්ථදස්සිස්ස භගවතො කාලෙ හිමවන්තප්පදෙසෙ නෙසාදකුලෙ උප්පන්නො මිගසූකරාදයො වධිත්වා ඛාදන්තො විහරති. තදා ලොකනාථො ලොකානුග්ගහං සත්තානුද්දයතඤ්ච පටිච්ච හිමවන්තමගමාසි. තදා සො නෙසාදො භගවන්තං දිස්වා පසන්නමානසො අත්තනො ඛාදනත්ථාය ආනීතං වරමධුරමංසං අදාසි. පටිග්ගහෙසි භගවා තස්සානුකම්පාය, තං භුඤ්ජිත්වා අනුමොදනං වත්වා පක්කාමි. සො තෙනෙව පුඤ්ඤෙන තෙනෙව සොමනස්සෙන තතො චුතො සුගතීසු සංසරන්තො ඡ කාමාවචරසම්පත්තියො අනුභවිත්වා මනුස්සෙසු චක්කවත්තිසම්පත්තිආදයො අනුභවිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො සත්ථරි පසීදිත්වා පබ්බජිතො නචිරස්සෙව අරහා අහොසි.
චතුපටිසම්භිදාපඤ්චාභිඤ්ඤාදිභෙදං පත්වා අත්තනො පුබ්බකම්මං සරිත්වා සොමනස්සජාතො පුබ්බචරිතාපදානං පකාසෙන්තො ගිරිදුග්ගචරො ආසින්තිආදිමාහ. ගිරති සද්දං කරොතීති ගිරි, කො සො? සිලාපංසුමයපබ්බතො, දුට්ඨු දුක්ඛෙන ගමනීයං දුග්ගං, ගිරීහි දුග්ගං ගිරිදුග්ගං, දුග්ගමොති අත්ථො. තස්මිං ගිරිදුග්ගෙ පබ්බතන්තරෙ චරො චරණසීලො ආසිං අහොසිං. අභිජාතොව කෙසරීති අභි විසෙසෙන ජාතො නිබ්බත්තො කෙසරීව කෙසරසීහො ඉව ගිරිදුග්ගස්මිං චරාමීති අත්ථො.
ගිරිදුග්ගං පවිසිං අහන්ති අහං තදා තෙන මංසදානෙන පීතිසොමනස්සජාතො පබ්බතන්තරං පාවිසිං. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.
සුචින්තිතත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා සමත්තා.
67. වත්ථදායකත්ථෙරඅපදානවණ්ණනා
පක්ඛිජාතො තදා ආසින්තිආදිකං ආයස්මතො වත්ථදායකත්ථෙරස්ස අපදානං. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයානි පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො අත්ථදස්සිස්ස භගවතො කාලෙ සුපණ්ණයොනියං නිබ්බත්තො ගන්ධමාදනපබ්බතං ගච්ඡන්තං අත්ථදස්සිං භගවන්තං දිස්වා පසන්නමානසො සුපණ්ණවණ්ණං විජහිත්වා මාණවකවණ්ණං නිම්මිනිත්වා මහග්ඝං දිබ්බවත්ථං ආදාය භගවන්තං පූජෙසි. සොපි භගවා පටිග්ගහෙත්වා අනුමොදනං වත්වා පක්කාමි. සො තෙනෙව සොමනස්සෙන වීතිනාමෙත්වා යාවතායුකං ඨත්වා තතො චුතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො තත්ථ අපරාපරං සංසරන්තො පුඤ්ඤානි අනුභවිත්වා තතො මනුස්සෙසු මනුස්සසම්පත්තින්ති සබ්බත්ථ මහග්ඝං වත්ථාභරණං ලද්ධං, තතො උප්පන්නුප්පන්නභවෙ වත්ථච්ඡායාය ගතගතට්ඨානෙ වසන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ එකස්මිං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තො විඤ්ඤුතං පත්තො සත්ථරි පසීදිත්වා පබ්බජිතො නචිරස්සෙව ඡළභිඤ්ඤප්පත්තඛීණාසවො අහොසි, පුබ්බෙ කතපුඤ්ඤනාමෙන වත්ථදායකත්ථෙරොති පාකටො.
සො අත්තනො පුබ්බකම්මං සරිත්වා සොමනස්සජාතො පුබ්බචරිතාපදානං පකාසෙන්තො පක්ඛිජාතො තදා ආසින්තිආදිමාහ. තත්ථ පක්ඛිජාතොති පක්ඛන්දති උපලවති සකුණො එතෙනාති පක්ඛං, පක්ඛමස්ස අත්ථීති පක්ඛී, පක්ඛියොනියං ජාතො නිබ්බත්තොති අත්ථො. සුපණ්ණොති සුන්දරං පණ්ණං පත්තං යස්ස සො සුපණ්ණො, වාතග්ගාහසුවණ්ණවණ්ණජලමානපත්තමහාභාරොති අත්ථො. ගරුළාධිපොති නාගෙ ගණ්හනත්ථාය ගරුං භාරං පාසාණං ගිළන්තීති ගරුළා, ගරුළානං අධිපො රාජාති ගරුළාධිපො, විරජං බුද්ධං අද්දසාහන්ති සම්බන්ධො.