21-23. කණිකාරපුප්ඵියාදිවග්ගො
කණිකාරපුප්ඵියත්ථෙරඅපදානාදිවණ්ණනා
ඉතො පරං සබ්බත්ථ අනුත්තානපදවණ්ණනං කරිස්සාම. එකවීසතිමෙ බාවීසතිමෙ තෙවීසතිමෙ ච වග්ගෙ සබ්බෙසං ථෙරානං සයංකතෙන පුඤ්ඤෙන ලද්ධනාමානි, කතපුඤ්ඤානඤ්ච නානත්තං තෙසං බ්යාකරණදායකානං බුද්ධානං නාමානි වසිතනගරානි ච හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා සබ්බානිපි උත්තානානෙව. අපදානගාථානමත්ථො ච නයානුයොගෙන සුවිඤ්ඤෙය්යොයෙවාති.
24. උදකාසනවග්ගො
උදකාසනදායකත්ථෙරඅපදානාදිවණ්ණනා
චතුවීසතිමෙ වග්ගෙ පඨමදුතියාපදානානි උත්තානානෙව.
තතියාපදානෙ අරුණවතියා නගරෙති ආ සමන්තතො ආලොකං කරොන්තො උණති උග්ගච්ඡතීති අරුණො, සො තස්මිං විජ්ජතීති අරුණවතී, තස්මිං නගරෙ ආලොකං කරොන්තො සූරියො උග්ගච්ඡතීති අත්ථො. සෙසනගරෙසුපි සූරියුග්ගමනෙ විජ්ජමානෙපි විසෙසවචනං සබ්බචතුප්පදානං මහියං සයනෙපි සති මහියං සයතීති මහිංසොති වචනං විය රූළ්හිවසෙන වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. අථ වා පාකාරපාසාදහම්මියාදීසු සුවණ්ණරජතමණිමුත්තාදිසත්තරතනපභාහි අරුණුග්ගමනං විය පභාවතී අරුණවතී නාම, තස්මිං අරුණවතියා නගරෙ, පූපිකො පූපවික්කයෙන ජීවිකං කප්පෙන්තො අහොසින්ති අත්ථො.
චතුත්ථාපදානෙ තිවරායං පුරෙ රම්මෙති තීහි පාකාරෙහි පරිවාරිතා පරික්ඛිත්තාති තිවරා, ඛජ්ජභොජ්ජාදිඋපභොගවත්ථාභරණාදිනච්චගීතාදීහි රමණීයන්ති රම්මං, තස්මිං තිවරායං පුරෙ නගරෙ රම්මෙ නළකාරො අහං අහොසින්ති සම්බන්ධො.
පඤ්චමාපදානං උත්තානත්ථමෙව.
ඡට්ඨාපදානෙ වණ්ණකාරො අහං තදාති නීලපීතරත්තාදිවණ්ණවසෙන වත්ථානි කරොති රඤ්ජෙතීති වණ්ණකාරො. වත්ථරජකො හුත්වා චෙතියෙ වත්ථෙහි අච්ඡාදනසමයෙ නානාවණ්ණෙහි දුස්සානි රඤ්ජෙසින්ති අත්ථො.
සත්තමාපදානෙ පියාලං පුප්ඵිතං දිස්වාති සුපුප්ඵිතං පියාලරුක්ඛං දිස්වා. ගතමග්ගෙ ඛිපිං අහන්ති අහං මිගලුද්දො නෙසාදො හුත්වා පියාලපුප්ඵං ඔචිනිත්වා බුද්ධස්ස ගතමග්ගෙ ඛිපිං පූජෙසින්ති අත්ථො.
අට්ඨමාපදානෙ සකෙ සිප්පෙ අපත්ථද්ධොති අත්තනො තක්කබ්යාකරණාදිසිප්පස්මිං අපත්ථද්ධො පතිට්ඨිතො ඡෙකො අහං කානනං අගමං ගතො සම්බුද්ධං යන්තං දිස්වානාති වනන්තරෙ ගච්ඡන්තං විපස්සිං සම්බුද්ධං පස්සිත්වා. අම්බයාගං අදාසහන්ති අහං අම්බදානං අදාසින්ති අත්ථො.
නවමාපදානෙ ජගතී කාරිතා මය්හන්ති අත්ථදස්සිස්ස භගවතො සරීරධාතුනිධාපිතචෙතියෙ ජගති ඡින්නභින්නආලින්දපුප්ඵාධානසඞ්ඛාතා ජගති මයා කාරිතා කාරාපිතාති අත්ථො.
දසමාපදානං උත්තානත්ථමෙවාති.
චතුවීසතිමවග්ගවණ්ණනා සමත්තා.
25. තුවරදායකවග්ගො
තුවරදායකත්ථෙරඅපදානාදිවණ්ණනා
පඤ්චවීසතිමෙ වග්ගෙ පඨමාපදානෙ භරිත්වා තුවරමාදායාති තුවරඅට්ඨිං මුග්ගකලයසදිසං තුවරට්ඨිං භජ්ජිත්වා පුප්ඵෙත්වා භාජනෙන ආදාය සඞ්ඝස්ස වනමජ්ඣොගාහකස්ස අදදිං අදාසින්ති අත්ථො.
දුතියාපදානෙ ධනුං අද්වෙජ්ඣං කත්වානාති මිගාදීනං මාරණත්ථාය ධනුං සන්නය්හිත්වා චරමානො කෙසරං ඔගතං දිස්වාති සුපුප්ඵිතං ඛුද්දකසරං දිස්වා බුද්ධස්ස අභිරොපෙසින්ති අහං චිත්තං පසාදෙත්වා වනං සම්පත්තස්ස තිස්සස්ස භගවතො අභිරොපයිං පූජෙසින්ති අත්ථො.
තතියාපදානෙ ජලකුක්කුටොති ජාතස්සරෙ චරමානකුක්කුටො. තුණ්ඩෙන කෙසරිං ගය්හාති පදුමපුප්ඵං මුඛතුණ්ඩෙන ඩංසිත්වා ආකාසෙන ගච්ඡන්තස්ස තිස්සස්ස භගවතො අභිරොපෙසිං පූජෙසින්ති අත්ථො.
චතුත්ථාපදානෙ විරවපුප්ඵමාදායාති විවිධං රවති සද්දං කරොතීති විරවං, සද්දකරණවෙලායං විකසනතො “විරව”න්ති ලද්ධනාමං පුප්ඵසමූහං ආදාය ගහෙත්වා සිද්ධත්ථස්ස බුද්ධස්ස අභිරොපයිං පූජෙසින්ති අත්ථො.
පඤ්චමාපදානෙ කුටිගොපකොති සෙනාසනපාලකො. කාලෙන කාලං ධූපෙසින්ති සම්පත්තසම්පත්තකාලානුකාලෙ ධූපෙසිං, ධූපෙන සුගන්ධං අකාසින්ති අත්ථො. සිද්ධත්ථස්ස භගවතො ගන්ධකුටිකාලානුසාරිධූපෙන ධූපෙසිං වාසෙසින්ති අත්ථො.