ඉදානි පරිභොගමයපුඤ්ඤකථා නාම හොති. තත්ථ “තෙසං දිවා ච රත්තො ච, සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪතී”ති (සං· නි· 1.47) ච “යස්ස භික්ඛවෙ, භික්ඛු චීවරං පරිභුඤ්ජමානො”ති (අ· නි· 4.51) ච එවමාදීනි සුත්තානි අයොනිසො ගහෙත්වා යෙසං පරිභොගමයං නාම පුඤ්ඤං අත්ථී”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි රාජගිරිකසිද්ධත්ථිකසම්මිතියානං; තෙ සන්ධාය පරිභොගමයන්ති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “පුඤ්ඤං නාම ඵස්සාදයො කුසලා ධම්මා, න තතො පරං, තස්මා ඵස්සාදීහි තෙ වඩ්ඪිතබ්බ”න්ති චොදෙතුං පරිභොගමයො ඵස්සොතිආදි ආරද්ධං. තං සබ්බං ඉතරෙන තෙසං අවඩ්ඪනතො පටික්ඛිත්තං. ලතාවියාතිආදීනි “කිරියාය වා භාවනාය වා විනාපි යථා ලතාදීනි සයමෙව වඩ්ඪන්ති, කිං තෙ එවං වඩ්ඪන්තී”ති චොදනත්ථං වුත්තානි. තථා පනස්ස අවඩ්ඪනතො න හෙවාති පටික්ඛිත්තං.

න සමන්නාහරතීති පඤ්හෙ පටිග්ගාහකානං පරිභොගෙන පුරිමචෙතනා වඩ්ඪති, එවං තං හොති පුඤ්ඤන්ති ලද්ධිවසෙන පටිජානාති. තතො අනාවට්ටෙන්තස්සාතිආදීහි පුට්ඨො දායකස්ස චාගචෙතනං සන්ධාය පටික්ඛිපති. තත්ථ අනාවට්ටෙන්තස්සාති දානචෙතනාය පුරෙචාරිකෙන ආවජ්ජනෙන භවඞ්ගං අනාවට්ටෙන්තස්ස අපරිවට්ටෙන්තස්ස. අනාභොගස්සාති නිරාභොගස්ස. අසමන්නාහරන්තස්සාති න සමන්නාහරන්තස්ස. ආවජ්ජනඤ්හි භවඞ්ගං විච්ඡින්දිත්වා අත්තනො ගතමග්ගෙ උප්පජ්ජමානං දානචෙතනං සමන්නාහරති නාම. එවංකිච්චෙන ඉමිනා චිත්තෙන අසමන්නාහරන්තස්ස පුඤ්ඤං හොතීති පුච්ඡති. අමනසිකරොන්තස්සාති මනං අකරොන්තස්ස. ආවජ්ජනෙන හි තදනන්තරං උප්පජ්ජමානං මනං කරොති නාම. එවං අකරොන්තස්සාති අත්ථො. උපයොගවචනස්මිඤ්හි එතං භුම්මං. අචෙතයන්තස්සාති චෙතනං අනුප්පාදෙන්තස්ස. අපත්ථෙන්තස්සාති පත්ථනාසඞ්ඛාතං කුසලච්ඡන්දං අකරොන්තස්ස. අප්පණිදහන්තස්සාති දානචෙතනාවසෙන චිත්තං අට්ඨපෙන්තස්සාති අත්ථො. නනු ආවට්ටෙන්තස්සාති වාරෙ ආභොගස්සාති ආභොගවතො. අථ වා ආභොගා අස්ස, ආභොගස්ස වා අනන්තරං තං පුඤ්ඤං හොතීති අත්ථො.

ද්වින්නං ඵස්සානන්තිආදීසුපි එකක්ඛණෙ දායකස්ස ද්වින්නං ඵස්සාදීනං අභාවා පටික්ඛිපති, දායකස්ස ච පරිභුඤ්ජන්තස්ස චාති උභින්නං ඵස්සාදයො සන්ධාය පටිජානාති. අපිචස්ස පඤ්චන්නං විඤ්ඤාණානං සමොධානං හොතීති ලද්ධි, තස්සාපි වසෙන පටිජානාති. අථ නං සකවාදී පරියායස්ස ද්වාරංපිදහිත්වා උජුවිපච්චනීකවසෙන චොදෙතුං කුසලාදිපඤ්හං පුච්ඡති. තත්රාපි කුසලාකුසලානං එකස්සෙකක්ඛණෙ සම්පයොගාභාවං සන්ධාය පටික්ඛිපති. පරිභොගමයං පන චිත්තවිප්පයුත්තං උප්පජ්ජතීති ලද්ධියා පටිජානාති. අථ නං සකවාදී සුත්තෙන නිග්ගණ්හාති.

සුත්තසාධනෙ ආරාමරොපකාදීනං අනුස්සරණපටිසඞ්ඛරණාදිවසෙන අන්තරන්තරා උප්පජ්ජමානං පුඤ්ඤං සන්ධාය සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪතීති වුත්තං. අප්පමාණො තස්ස පුඤ්ඤාභිසන්දොති ඉදං අප්පමාණවිහාරිනො දින්නපච්චයත්තා ච “එවරූපො මෙ චීවරං පරිභුඤ්ජතී”ති අනුමොදනවසෙන ච වුත්තං. තං සො පරිභොගමයන්ති සල්ලක්ඛෙති. යස්මා පන පටිග්ගාහකෙන පටිග්ගහෙත්වා අපරිභුත්තෙපි දෙය්යධම්මෙ පුඤ්ඤං හොතියෙව, තස්මා සකවාදීවාදොව බලවා, තත්ථ පටිග්ගාහකෙන පටිග්ගහිතෙති අත්ථො දට්ඨබ්බො. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.

ඉදානි ඉතො දින්නකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “ඉතො දින්නෙන යාපෙන්ති, පෙතා කාලඞ්කතා තහි”න්ති (පෙ· ව· 19) වචනං නිස්සාය “යං ඉතො චීවරාදි දින්නං තෙනෙව යාපෙන්තී”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි රාජගිරිකසිද්ධත්ථිකානං; තෙ සන්ධාය ඉතො දින්නෙනාති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස . පුන චීවරාදිවසෙන අනුයුත්තො පටික්ඛිපති. අඤ්ඤො අඤ්ඤස්ස කාරකොති අඤ්ඤස්ස විපාකදායකානං කම්මානං අඤ්ඤො කාරකො, න අත්තනාව අත්තනො කම්මං කරොතීති වුත්තං හොති. එවං පුට්ඨො පන ඉතරො සුත්තවිරොධභයෙන පටික්ඛිපති. දානං දෙන්තන්ති දානං දදමානං දිස්වාති අත්ථො. තත්ථ යස්මා අත්තනො අනුමොදිතත්තා ච තෙසං තත්ථ භොගා උප්පජ්ජන්ති, තස්මාස්ස ඉමිනා කාරණෙන ලද්ධිං පතිට්ඨපෙන්තස්සාපි අප්පතිට්ඨිතාව හොති. න හි තෙ ඉතො දින්නෙනෙව වත්ථුනා යාපෙන්ති. සෙසෙසුපි සුත්තසාධනෙසු එසෙව නයොති.

ඉදානි පථවී කම්මවිපාකොතිකථා නාම හොති. තත්ථ යස්මා “අත්ථි ඉස්සරියසංවත්තනියං කම්මං, ආධිපච්චසංවත්තනියං කම්ම”න්ති එත්ථ ඉස්සරානං භාවො ඉස්සරියං නාම , අධිපතීනඤ්ච භාවො ආධිපච්චං නාම, පථවිස්සරියආධිපච්චසංවත්තනිකඤ්ච කම්මං අත්ථීති වුත්තං. තස්මා යෙසං “පථවී කම්මවිපාකො”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි අන්ධකානං; තෙ සන්ධාය පථවීති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සුඛවෙදනීයාතිආදි කම්මවිපාකසභාවදස්සනවසෙන වුත්තං. “ඵස්සො හොතී”තිආදිනා නයෙන නිද්දිට්ඨෙසු විපාකෙසු ඵස්සො සුඛවෙදනීයාදිභෙදො හොති. සො ච සඤ්ඤාදයො ච සුඛවෙදනාදීහි සම්පයුත්තා, වෙදනාදයො සඤ්ඤාදීහි, සබ්බෙපි සාරම්මණා, අත්ථි ච නෙසං පුරෙචාරිකආවට්ටනාදිසඞ්ඛාතං ආවජ්ජනං, කම්මපච්චයභූතා චෙතනා, යො තත්ථ ඉට්ඨවිපාකො, තස්ස පත්ථනා, පණිධානවසෙන පවත්තා මූලතණ්හා, කිං තෙ එවරූපා පථවීති පුච්ඡති. ඉතරො පටික්ඛිපති. පටිලොමපුච්ඡාදීනි උත්තානත්ථානෙව.