ඉදානි රාගපතිරූපකථා නාම හොති. තත්ථ මෙත්තාකරුණාමුදිතායො සන්ධාය “න රාගො රාගපතිරූපකො”ති ච ඉස්සාමච්ඡරියකුක්කුච්චානි සන්ධාය “න දොසො දොසපතිරූපකො”ති ච හසිතුප්පාදං සන්ධාය “න මොහො මොහපතිරූපකො”ති ච දුම්මඞ්කූනං පුග්ගලානං නිග්ගහං පෙසලානං භික්ඛූනං අනුග්ගහං පාපගරහිතං කල්යාණපසංසං ආයස්මතො පිලින්දවච්ඡස්ස වසලවාදං භගවතො ඛෙළාසකවාදං මොඝපුරිසවාදඤ්ච සන්ධාය “න කිලෙසො කිලෙසපතිරූපකො”ති ච යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි අන්ධකානං; තෙ සන්ධාය සබ්බකථාසු පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං යස්මා ඵස්සාදිපතිරූපකා නඵස්සාදයො නාම නත්ථි, තස්මා රාගාදිපතිරූපකා නරාගාදයොපි නත්ථීති චොදෙතුං අත්ථි න ඵස්සොතිආදිමාහ . ඉතරො තෙසං අභාවා පටික්ඛිපති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

ඉදානි අපරිනිප්ඵන්නකථා නාම හොති. තත්ථ –

වචනං නිස්සාය දුක්ඛඤ්ඤෙව පරිනිප්ඵන්නං, සෙසා ඛන්ධායතනධාතුඉන්ද්රියධම්මා අපරිනිප්ඵන්නාති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි එකච්චානං උත්තරපථකානඤ්චෙව හෙතුවාදානඤ්ච; තෙ සන්ධාය රූපං අපරිනිප්ඵන්නන්ති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “සචෙ රූපං අපරිනිප්ඵන්නං, න අනිච්චාදිසභාවං සියා”ති චොදෙතුං රූපං න අනිච්චන්තිආදිමාහ. ඉතරො තථාරූපං රූපං අපස්සන්තො පටික්ඛිපති. සකවාදී නනු රූපං අනිච්චන්තිආදි වචනෙන තස්ස එකං ලද්ධිං පටිසෙධෙත්වා දුතියං පුච්ඡන්තො දුක්ඛඤ්ඤෙව පරිනිප්ඵන්නන්තිආදිමාහ. අථස්ස තම්පි ලද්ධිං පටිසෙධෙතුං න යදනිච්චන්තිආදිමාහ. තත්රායං අධිප්පායො – න කෙවලඤ්හි පඨමසච්චමෙව දුක්ඛං. යං පන කිඤ්චි අනිච්චං, තං දුක්ඛමෙව. රූපඤ්ච අනිච්චං, තස්මා තම්පි පරිනිප්ඵන්නං. ඉති යං ත්වං වදෙසි “රූපං අපරිනිප්ඵන්නං, දුක්ඛඤ්ඤෙව පරිනිප්ඵන්න”න්ති, තං නො වත රෙ වත්තබ්බෙ “දුක්ඛඤ්ඤෙව පරිනිප්ඵන්න”න්ති. වෙදනාදිමූලිකාදීසුපි යොජනාසු එසෙව නයො. ධම්මායතනධම්මධාතූසු පන ඨපෙත්වා නිබ්බානං සෙසධම්මානං වසෙන අනිච්චතා වෙදිතබ්බා. ඉන්ද්රියානි අනිච්චානෙවාති.

එත්තාවතා ච –