ඉදානි න වත්තබ්බං සඞ්ඝො භුඤ්ජතීතිකථා නාම හොති. තත්රාපි “මග්ගඵලානෙව සඞ්ඝො නාම, න ච තානි කිඤ්චි භුඤ්ජන්ති, තස්මා න වත්තබ්බං සඞ්ඝො භුඤ්ජති, පිවති, ඛාදති, සායතී”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි තෙසංයෙව; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “යදි සඞ්ඝො න භුඤ්ජෙය්ය, සඞ්ඝභත්තාදිකරණං නිරත්ථකං භවෙය්යා”ති චොදෙතුං නනු අත්ථි කෙචි සඞ්ඝභත්තානි කරොන්තීතිආදිමාහ. ගණභොජනන්තිආදි “යදි සඞ්ඝො න භුඤ්ජෙය්ය, කස්ස ගණභොජනාදීනි සියු”න්ති චොදනත්ථං වුත්තං. අට්ඨ පානානීති ඉදම්පි “යදි සඞ්ඝො න පිවෙය්ය, කස්සෙතානි පානානි සත්ථා අනුජානෙය්යා”ති චොදනත්ථං වුත්තං. සෙසමිධාපි හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

ඉදානි න වත්තබ්බං සඞ්ඝස්ස දින්නං මහප්ඵලන්තිකථා නාම හොති. තත්රාපි “මග්ගඵලානෙව සඞ්ඝො නාම, න ච සක්කා තෙසං කිඤ්චි දාතුං, න ච තෙහි පටිග්ගණ්හිතුං, නාපි තෙසං දානෙන කොචි උපකාරො ඉජ්ඣති, තස්මා න වත්තබ්බං සඞ්ඝස්ස දින්නං මහප්ඵල”න්ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි තෙසංයෙව; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. ආහුනෙය්යොතිආදි “යදි සඞ්ඝස්ස දින්නං මහප්ඵලං න භවෙය්ය, න නං සත්ථා එවං ථොමෙය්යා”ති දස්සනත්ථං වුත්තං. සෙසං යථාපාළිමෙව නිය්යාතීති.

ඉදානි න වත්තබ්බං බුද්ධස්ස දින්නං මහප්ඵලන්තිකථා නාම හොති. තත්ථ “බුද්ධො භගවා න කිඤ්චි පරිභුඤ්ජති, ලොකානුවත්තනත්ථං පන පරිභුඤ්ජමානං විය අත්තානං දස්සෙති, තස්මා නිරුපකාරත්තා න වත්තබ්බං තස්මිං දින්නං මහප්ඵල”න්ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි තෙසංයෙව; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. ද්විපදානං අග්ගොතිආදි “මනුස්සදුස්සීලෙපි දානං සහස්සගුණං හොති, කිමඞ්ගං පන එවරූපෙ අග්ගපුග්ගලෙ”ති දස්සනත්ථං වුත්තං. සෙසමෙත්ථ යථාපාළිමෙව නිය්යාතීති.

ඉදානි දක්ඛිණාවිසුද්ධිකථා නාම හොති. තත්ථ “යදි පටිග්ගාහකතො දක්ඛිණා විසුජ්ඣෙය්ය, මහප්ඵලා භවෙය්ය. දායකෙන දානං දින්නං, පටිග්ගාහකෙන විපාකො නිබ්බත්තිතොති අඤ්ඤො අඤ්ඤස්ස කාරකො භවෙය්ය, පරංකතං සුඛදුක්ඛං ආපජ්ජෙය්ය, අඤ්ඤො කරෙය්ය, අඤ්ඤො පටිසංවෙදෙය්ය. තස්මා දායකතොව දානං විසුජ්ඣති, නො පටිග්ගාහකතො, දායකස්සෙව චිත්තවිසුද්ධි විපාකදායිකා හොතී”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි උත්තරාපථකානං; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. ආහුනෙය්යාතිආදි “යදි පටිග්ගාහකතො දානං න විසුජ්ඣෙය්ය, කිමස්ස ආහුනෙය්යාදිභාවො කරෙය්යා”ති දස්සනත්ථං වුත්තං. අඤ්ඤො අඤ්ඤස්ස කාරකොති යදි දායකස්ස දානචෙතනා පටිග්ගාහකෙන කතා භවෙය්ය, යුත්තරූපං සියා. තස්ස පන දානචෙතනා පරිසුද්ධා පටිග්ගාහකසඞ්ඛාතං වත්ථුං පටිච්ච මහාවිපාකට්ඨෙන විසුජ්ඣති, තස්මා අචොදනා එසා “පටිග්ගාහකතො දානං විසුජ්ඣතී”ති.

ඉදානි මනුස්සලොකකථා නාම හොති. තත්ථ “තථාගතො ලොකෙ, ජාතො ලොකෙ සංවඩ්ඪො, ලොකං අභිභුය්ය විහරති අනුපලිත්තො ලොකෙනා”ති (සං· නි· 3.94) සුත්තං අයොනිසො ගහෙත්වා “භගවා තුසිතභවනෙ නිබ්බත්තො තත්ථෙව වසති, න මනුස්සලොකං ආගච්ඡති, නිම්මිතරූපමත්තකං පනෙත්ථ දස්සෙතී”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි එතරහි වෙතුල්ලකානංයෙව, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං පුට්ඨොකාසෙන චෙව සුත්තසාධනෙන ච සඤ්ඤාපෙතුං නනු අත්ථීතිආදිමාහ. ලොකෙ ජාතොති පරවාදී තුසිතපුරං සන්ධාය වදති. සත්ථාරා පනෙතං මනුස්සලොකඤ්ඤෙව සන්ධාය ලොකං වුත්තං. ලොකං අභිභුය්යාති පරවාදී මනුස්සලොකං අභිභවිත්වාති දිට්ඨියා වදති, සත්ථා පන ආරම්මණලොකං අභිභවිත්වා විහාසි. අනුපලිත්තො ලොකෙනාති පරවාදී මනුස්සලොකෙන අනුපලිත්තතංව සන්ධාය වදති, සත්ථා පන ලොකධම්මෙසු කිලෙසෙහි අනුපලිත්තො විහාසි. තස්මා අසාධකමෙතන්ති.