ඉදානි අනන්තරාපයුත්තකථා නාම හොති. තත්ථ අනන්තරාපයුත්තො නාම යෙන ඛන්ධභෙදතො අනන්තරා විපාකදායකං මාතුඝාතාදි ආනන්තරියකම්මං ආණත්තං. තත්ථ යස්ස නියතාය ආණත්තියා ආණත්තො තං කම්මං කරිස්සති, සො අත්ථසාධිකාය චෙතනාය උප්පාදිතත්තා මිච්ඡත්තනියතො හොති, අභබ්බො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිතුං. යස්ස අනියතාය ආණත්තියා ආණත්තො තං කම්මං කරිස්සති, සො අත්ථසාධිකාය චෙතනාය අනුප්පාදිතත්තා න මිච්ඡත්තනියතො, භබ්බො සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිතුන්ති ඉදං සකසමයෙ සන්නිට්ඨානං. යෙසං පන “අනියතායපි ආණත්තියා අභබ්බොයෙව සම්මත්තනියාමං ඔක්කමිතු”න්ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි උත්තරාපථකානං; තෙසං තං ලද්ධිං භින්දිතුං සකවාදී පුබ්බපක්ඛං දත්වා අනන්තරාපයුත්තොති පරවාදිනා අත්තානං පුච්ඡාපෙති. තෙනෙත්ථ පඨමපුච්ඡා පරවාදිස්ස, අත්ථසාධිකචෙතනාය අභාවං සන්ධාය පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස. තතො පරවාදී මාතුඝාතාදිකම්මස්ස ආණත්තත්තාව “සො මිච්ඡත්තනියතො”ති මඤ්ඤති. තස්මා මිච්ඡත්තනියාමඤ්චාති පඤ්හං පුච්ඡති. සකවාදී පන එකස්ස පුග්ගලස්ස ද්වින්නං නියාමානං අනොක්කන්තිමත්තමෙව සන්ධාය න හෙවන්ති පටික්ඛිපති.

නනු තං කම්මන්ති මාතුඝාතාදිකම්මං. තත්ථ අනියතාණත්තිං සන්ධාය “ආමන්තා”ති පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස. අනියතම්පි හි ආණත්තිං පයොජෙත්වා ඨිතස්ස “අනනුච්ඡවිකං මයා කත”න්ති කුක්කුච්චං උප්පජ්ජතෙව, විප්පටිසාරො ජායතෙව. හඤ්චීතිආදි කුක්කුච්චුප්පත්තිමත්තං ගහෙත්වා පරවාදිනා ලද්ධිපතිට්ඨාපනත්ථං වුත්තං.

ඉදානි යස්ස අනියතාණත්තිකස්සාපි අනන්තරාපයුත්තස්ස පරවාදිනා සම්මත්තනියාමොක්කමනං පටිසිද්ධං, තමෙව පුග්ගලං ගහෙත්වා අනන්තරාපයුත්තො පුග්ගලො අභබ්බොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, අත්තනො ලද්ධිවසෙන පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං සකවාදී “අභබ්බො නාම මාතුඝාතාදිකම්මානං කාරකො, කිං තෙ තෙන තානි කම්මානි කතානී”ති චොදෙතුං මාතා ජීවිතා වොරොපිතාතිආදිමාහ. ඉතරො තෙසං වත්ථූනං අරොගතාය තථාරූපං කිරියං අපස්සන්තො “න හෙව”න්ති පටික්ඛිපති.

තං කම්මං පටිසංහරිත්වාති අනියතාණත්තිකම්මං සන්ධාය වුත්තං. තඤ්හි “මා ඛො මයා ආණත්තං ආකාසී”ති ආණත්තං නිවාරෙන්තෙන පටිසංහටං නාම හොති. පටිසංහටත්තායෙව චෙත්ථ කුක්කුච්චං පටිවිනොදිතං, විප්පටිසාරො පටිවිනීතො නාම හොති. එවං සන්තෙපි පනෙත්ථ පුරිමාණත්තියායෙව නියතභාවං මඤ්ඤමානො පරවාදී “ආමන්තා”ති පටිජානාති. අථ නං සකවාදී තස්ස කම්මස්ස පටිසංහටභාවං සම්පටිච්ඡාපෙත්වා අත්තනො ලද්ධිං පතිට්ඨාපෙත්වා හඤ්චීතිආදිමාහ.

පුන අනන්තරාපයුත්තොති පරියොසානපඤ්හෙ පඨමපඤ්හෙ විය පුච්ඡා පරවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස. නනු තං කම්මන්ති අනුයොගො පරවාදිස්ස, පටිසංහටකාලතො පුබ්බෙ පයුත්තකාලං සන්ධාය පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස. පයුත්තපුබ්බතාමත්තං ගහෙත්වා අනියතාණත්තිවසෙන හඤ්චීති ලද්ධිපතිට්ඨාපනං පරවාදිස්ස. අයං පන ලද්ධි අයොනිසො පතිට්ඨිතත්තා අප්පතිට්ඨිතාව හොතීති.

ඉදානි නියතස්ස නියාමකථා නාම හොති. තත්ථ දුවිධො නියාමො – මිච්ඡත්තනියාමො ච ආනන්තරියකම්මං, සම්මත්තනියාමො ච අරියමග්ගො. ඉමෙ ද්වෙ නියාමෙ ඨපෙත්වා අඤ්ඤො නියාමො නාම නත්ථි. සබ්බෙපි හි සෙසා තෙභූමකධම්මා අනියතා නාම. තෙහි සමන්නාගතොපි අනියතොයෙව. බුද්ධෙහි පන අත්තනො ඤාණබලෙන “අයං සත්තො අනාගතෙ බොධිං පාපුණිස්සතී”ති බ්යාකතො බොධිසත්තො පුඤ්ඤුස්සදත්තා නියතොති වුච්චති. ඉති ඉමං වොහාරමත්තං ගහෙත්වා “පච්ඡිමභවිකො බොධිසත්තො තාය ජාතියා භබ්බො ධම්මං අභිසමෙතු”න්ති අධිප්පායෙන “නියතො නියාමං ඔක්කමතී”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි පුබ්බසෙලියාපරසෙලියානං; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. මිච්ඡත්තනියතොතිආදි අඤ්ඤෙන නියාමෙන නියතස්ස අඤ්ඤනියාමාභාවදස්සනත්ථං වුත්තං. පුබ්බෙ මග්ගං භාවෙත්වාතිආදි නියාමප්පභෙදදස්සනත්ථං වුත්තං. සතිපට්ඨානන්තිආදි එකස්මිම්පි නියාමෙ ධම්මප්පභෙදදස්සනත්ථං වුත්තං. භබ්බො බොධිසත්තොති වචනං කෙවලං බොධිසත්තස්ස භබ්බතං දීපෙති, න නියතස්ස නියාමොක්කමනං, තස්මා අසාධකං. සො හි පුබ්බෙ එකෙනපි නියතධම්මෙන අනියතො බොධිමූලෙ සච්චදස්සනෙන නියාමං ඔක්කන්තොති.

ඉදානි නිවුතකථා නාම හොති. තත්ථ සුද්ධස්ස සුද්ධකිච්චාභාවතො නීවරණෙහි නිවුතො ඔඵුටො පරියොනද්ධො ච නීවරණං ජහතීති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි උත්තරාපථකානං; තෙ සන්ධාය නිවුතොතිපුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. රත්තො රාගන්තිආදි නිවුතස්ස නීවරණජහනෙ දොසදස්සනත්ථං වුත්තං. පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙතිආදි වික්ඛම්භනවිසුද්ධියා විසුද්ධස්ස සමුච්ඡෙදවිසුද්ධිදස්සනත්ථං වුත්තං. තස්ස එවං ජානතොතිආදි ජානතො පස්සතො ආසවක්ඛයං දීපෙති, න නිවුතස්ස නීවරණජහනං, තස්මා අසාධකන්ති.