ඉදානි සීලං න චිත්තානුපරිවත්තීතිකථා නාම හොති. තත්ථ න චිත්තානුපරිවත්තීති භාසන්තරමෙව නානං, සෙසං පුරිමකථාසදිසමෙවාති.

ඉදානි සමාදානහෙතුකථා නාම හොති. තත්ථ “ආරාමරොපා”ති ගාථාය අත්ථං අයොනිසො ගහෙත්වා “සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪතී”ති වචනතො “සමාදානහෙතුකං සීලං වඩ්ඪතී”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහාසංඝිකානඤ්ඤෙව, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, චිත්තවිප්පයුත්තං සීලොපචයං සන්ධාය පටිඤ්ඤා පරවාදිස්ස. සෙසං පුරිමකථාසදිසමෙවාති.

ඉදානි විඤ්ඤත්ති සීලන්තිකථා නාම හොති. තත්ථ කායවිඤ්ඤත්ති කායකම්මං, වචීවිඤ්ඤත්ති වචීකම්මන්ති ගහිතත්තා “විඤ්ඤත්ති සීල”න්ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහාසංඝිකානඤ්චෙව සම්මිතියානඤ්ච; තෙ සන්ධාය විඤ්ඤත්තීති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං යස්මා සීලං නාම විරති, න රූපධම්මො, තස්මා තෙනත්ථෙන චොදෙතුං පාණාතිපාතා වෙරමණීතිආදිමාහ. අභිවාදනං සීලන්තිආදි යථාරූපං විඤ්ඤත්තිං සො “සීල”න්ති මඤ්ඤති තං උද්ධරිත්වා දස්සෙතුං වුත්තං. යස්මා පන සා විරති න හොති, තස්මා පුන පාණාතිපාතාතිආදිමාහ. ලද්ධි පනස්ස ඡලෙන පතිට්ඨිතත්තා අප්පතිට්ඨිතායෙවාති.

ඉදානි අවිඤ්ඤත්ති දුස්සීල්යන්තිකථා නාම හොති. තත්ථ චිත්තවිප්පයුත්තං අපුඤ්ඤූපචයඤ්චෙව ආණත්තියා ච පාණාතිපාතාදීසු අඞ්ගපාරිපූරිං සන්ධාය “අවිඤ්ඤත්ති දුස්සීල්ය”න්ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහාසංඝිකානං, තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “සචෙ සා දුස්සීල්යං, පාණාතිපාතාදීසු අඤ්ඤතරා සියා”ති චොදෙතුං පාණාතිපාතොතිආදිමාහ. පාපකම්මං සමාදියිත්වාති “අසුකං නාම ඝාතෙස්සාමි, අසුකං භණ්ඩං අවහරිස්සාමී”ති එවං පාපසමාදානං කත්වා. උභො වඩ්ඪන්තීති පුට්ඨො දානක්ඛණෙ පාපස්ස අනුප්පත්තිං සන්ධාය පටික්ඛිපති. දුතියං පුට්ඨො චිත්තවිප්පයුත්තං පාපූපචයං සන්ධාය පටිජානාති. සෙසමෙත්ථ පරිභොගමයකථායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ලද්ධිපතිට්ඨාපනම්පිස්ස පාපසමාදින්නපුබ්බභාගමෙව සාධෙති; න අවිඤ්ඤත්තියා දුස්සීලභාවන්ති.

ඉදානි අනුසයා අබ්යාකතා, අහෙතුකා, චිත්තවිප්පයුත්තාති තිස්සොපි අනුසයකථා නාම හොන්ති. තත්ථ යස්මා පුථුජ්ජනො කුසලාබ්යාකතෙ චිත්තෙ වත්තමානෙ “සානුසයො”ති වත්තබ්බො, යො චස්ස තස්මිං ඛණෙ හෙතු, න තෙන හෙතුනා අනුසයා සහෙතුකා, න තෙන චිත්තෙන සම්පයුත්තා, තස්මා “තෙ අබ්යාකතා, අහෙතුකා, චිත්තවිප්පයුත්තා”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහාසංඝිකානඤ්චෙව සම්මිතියානඤ්ච; තෙ සන්ධාය තීසුපි කථාසු පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා සක්කා පාළිමග්ගෙනෙව ජානිතුන්ති, තස්මා න විත්ථාරිතන්ති.

ඉදානි ඤාණකථා නාම හොති. තත්ථ මග්ගඤාණෙන අඤ්ඤාණෙ විගතෙපි පුන චක්ඛුවිඤ්ඤාණාදිවසෙන ඤාණවිප්පයුත්තචිත්තෙ වත්තමානෙ යස්මා තං මග්ගචිත්තං න පවත්තති, තස්මා “න වත්තබ්බං ඤාණී”ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි මහාසංඝිකානං; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “යදි අඤ්ඤාණෙ විගතෙ ‘ඤාණී’ති පඤ්ඤත්ති න සියා, රාගාදීසු විගතෙසු වීතරාගාදිපඤ්ඤත්තිපි න සියාති පුග්ගලපඤ්ඤත්තියං අකොවිදොසී”ති චොදෙතුං රාගෙ විගතෙතිආදිමාහ. ඉතරො තෙසු විගතෙසු සරාගාදිභාවෙ යුත්තිං අපස්සන්තො පටික්ඛිපති. පරියොසානෙ යස්මා ඤාණපටිලාභෙන සො ඤාණීති වත්තබ්බතං අරහති, තස්මා න හෙවන්ති පටික්ඛෙපො සකවාදිස්සාති.

ඉදානි ඤාණං චිත්තවිප්පයුත්තන්තිකථා නාම හොති. තත්ථ යස්මා අරහා චක්ඛුවිඤ්ඤාණාදිසමඞ්ගී පටිලද්ධං මග්ගඤාණං සන්ධාය “ඤාණී”ති වුච්චති, න චස්ස තං තෙන චිත්තෙන සම්පයුත්තං, තස්මා “ඤාණං චිත්තවිප්පයුත්ත”න්ති යෙසං ලද්ධි, සෙය්යථාපි පුබ්බසෙලියානං; තෙ සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. අථ නං “යදි තෙ ඤාණං චිත්තවිප්පයුත්තං චිත්තවිප්පයුත්තෙසු රූපාදීසු අඤ්ඤතරං සියා”ති චොදෙතුං රූපන්තිආදිමාහ. ඉතරො පටික්ඛිපති. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව. පරියොසානෙ පන පඤ්ඤවාති පුට්ඨො පටිලාභවසෙන තං පවත්තිං ඉච්ඡති, තස්මා පටිජානාතීති.