ඉදානි ජහතිකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “ඣානලාභී පුථුජ්ජනො සහ සච්චාභිසමයා අනාගාමී නාම හොති, තස්ස පුථුජ්ජනකාලෙයෙව කාමරාගබ්යාපාදා පහීනා”ති ලද්ධි සෙය්යථාපි එතරහි සම්මිතියානං, තෙසං තං ලද්ධිං භින්දිතුං ජහති පුථුජ්ජනොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, ඣානවික්ඛම්භිතානං පන තෙසං පරියුට්ඨානං අපස්සන්තස්ස පටිඤ්ඤා පරවාදිස්ස. යස්මා පන තෙසං ඣානවික්ඛම්භිතානම්පි අනාගාමිමග්ගෙනෙව අච්චන්තං පහානං හොති, තස්මා පුන අච්චන්තන්තිආදිඅනුයොගො සකවාදිස්ස, තථාරූපස්ස පහානස්ස අභාවතො පටික්ඛෙපො ඉතරස්ස. වික්ඛම්භෙතීති අච්චන්තවික්ඛම්භනමෙව සන්ධාය පුච්ඡා සකවාදිස්ස. තතො පරං අනාගාමිමග්ගට්ඨෙන සද්ධිං පුථුජ්ජනසංසන්දනං හොති. තං උත්තානත්ථමෙව.

තතො පරං අනාගාමිඵලෙ සණ්ඨාතීති පුට්ඨො ඣානානාගාමිතං සන්ධාය පටිජානාති. අරහත්තෙ සණ්ඨාතීති පුට්ඨො දස්සනමග්ගෙන උද්ධම්භාගියානං පහානාභාවතො පටික්ඛිපති.

අපුබ්බං අචරිමං තයො මග්ගෙති පුට්ඨො තථාරූපාය භාවනාය අභාවා පටික්ඛිපති. පුන පුට්ඨො තිණ්ණං මග්ගානං කිච්චසබ්භාවං සන්ධාය පටිජානාති. සාමඤ්ඤඵලපුච්ඡාසුපි එසෙව නයො. කතමෙන මග්ගෙනාති පුට්ඨො අනාගාමිමග්ගෙනාති ඣානානාගාමිතං සන්ධාය වදති. පුන සංයොජනප්පහානං පුට්ඨො තිණ්ණං අනාගාමිමග්ගෙන තෙසං කිලෙසානං අප්පහෙය්යත්තා පටික්ඛිපති. දුතියං පුට්ඨො පඨමමග්ගස්සෙව ඣානානාගාමිමග්ගභාවං සන්ධාය පටිජානාති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

ඉදානි සබ්බමත්ථීතිවාදකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං…පෙ… අයං වුච්චති රූපක්ඛන්ධො”තිආදිවචනතො (විභ· 2) “සබ්බෙපි අතීතාදිභෙදා ධම්මා ඛන්ධසභාවං න විජහන්ති, තස්මා සබ්බං අත්ථියෙව නාමා”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි එතරහි සබ්බමත්ථිවාදානං, තෙසං ලද්ධිවිසොධනත්ථං සබ්බමත්ථීති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, වුත්තප්පකාරාය ලද්ධියා ඨත්වා පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. සබ්බථාති සබ්බස්මිං සරීරෙ සබ්බමත්ථීති පුච්ඡති. සබ්බදාති සබ්බස්මිං කාලෙ සබ්බමත්ථීති පුච්ඡති. සබ්බෙන සබ්බන්ති සබ්බෙනාකාරෙන සබ්බමත්ථීති පුච්ඡති. සබ්බෙසූති සබ්බෙසු ධම්මෙසු සබ්බමත්ථීති පුච්ඡති. අයොගන්ති අයුත්තං. නානාසභාවානඤ්හි යොගො හොති, න එකසභාවස්ස. ඉති ඉමස්මිං පඤ්හෙ රූපං වෙදනාය, වෙදනං වා රූපෙන අනානං එකලක්ඛණමෙව කත්වා සබ්බමත්ථීති පුච්ඡති. යම්පි නත්ථි තම්පත්ථීති යම්පි ඡට්ඨඛන්ධාදිකං සසවිසාණාදිකං වා කිඤ්චි නත්ථීති සිද්ධං, තම්පි තෙ අත්ථීති පුච්ඡති. සබ්බමත්ථීති යා දිට්ඨි සා දිට්ඨි මිච්ඡාදිට්ඨීති, යා දිට්ඨි සා දිට්ඨි සම්මාදිට්ඨීති හෙවමත්ථීති ඉමිනා ඉදං පුච්ඡති – යා තෙ එසා සබ්බමත්ථීති දිට්ඨි, සා දිට්ඨි අයාථාවකත්තා මිච්ඡාදිට්ඨීති එවං යා අම්හාකං දිට්ඨි, සා දිට්ඨි යාථාවකත්තා සම්මාදිට්ඨීති එවං තව සමයෙ අත්ථීති පුච්ඡති. ඉතරො සබ්බෙසුපි එතෙසු නයෙසු වුත්තප්පකාරාය අත්ථිතාය අභාවතො පටික්ඛිපති. ඉමෙසු පන සබ්බෙසුපි නයෙසු “ආජානාහි නිග්ගහ”න්ති ආදිං කත්වා සබ්බො කථාමග්ගභෙදො විත්ථාරතො වෙදිතබ්බොති අයං තාවෙත්ථ වාදයුත්ති.

ඉදානි අතීතං අත්ථීති කාලසංසන්දනං හොති. තත්ථ අතීතං අත්ථීතිආදිකං සුද්ධිකසංසන්දනං. අතීතං රූපං අත්ථීතිආදිකං ඛන්ධවසෙන කාලසංසන්දනං.

පච්චුප්පන්නං රූපං අප්පියං කරිත්වාති අතීතානාගතං පහාය පච්චුප්පන්නරූපමෙව අප්පියං අවිභජිතබ්බං කරිත්වා. රූපභාවං ජහතීතිපඤ්හෙ නිරුද්ධස්සාපි රූපස්ස රූපක්ඛන්ධසඞ්ගහිතත්තා පටික්ඛිපති. රූපභාවං න ජහතීති පටිලොමපඤ්හෙපි රූපක්ඛන්ධෙන සඞ්ගහිතත්තාව පටිජානාති. ඔදාතං වත්ථං අප්පියං කරිත්වාති එත්ථ කිඤ්චාපි න සබ්බං වත්ථං ඔදාතං, ඉමිනා පන වත්ථන්ති අවත්වා “ඔදාතං වත්ථං අප්පියං කරිත්වා”ති වුත්තෙ සකවාදිනා එකත්ථතා අනුඤ්ඤාතා. ඔදාතභාවං ජහතීති පඤ්හෙ වණ්ණවිගමං සන්ධාය පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස. වත්ථභාවං ජහතීති එත්ථ පන පඤ්ඤත්තියා අවිගතත්තා පටික්ඛෙපො තස්සෙව. පටිලොමෙපි එසෙව නයො.