සුත්තසාධනපරිහානිවණ්ණනා
ඉදානි සුත්තසාධනා හොති. තත්ථ උච්චාවචාති උත්තමහීනභෙදතො උච්චා ච අවචා ච. පටිපාදාති පටිපදා. සමණෙන පකාසිතාති බුද්ධසමණෙන ජොතිතා. සුඛාපටිපදා හි ඛිප්පාභිඤ්ඤා උච්චා. දුක්ඛාපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා අවචා. ඉතරා ද්වෙ එකෙනඞ්ගෙන උච්චා, එකෙන අවචා. පඨමං වුත්තා එව වා උච්චා, ඉතරො තිස්සොපි අවචා. තාය චෙතාය උච්චාවචාය පටිපදාය න පාරං දිගුණං යන්ති, එකමග්ගෙන ද්වික්ඛත්තුං නිබ්බානං න ගච්ඡන්තීති අත්ථො. කස්මා? යෙන මග්ගෙන යෙ කිලෙසා පහීනා, තෙන තෙසං පුන අප්පහාතබ්බතො. එතෙන පරිහානිධම්මාභාවං දීපෙති. නයිදං එකගුණං මුතන්ති තඤ්ච ඉදං පාරං එකවාරංයෙව ඵුසනාරහං න හොති. කස්මා? එකෙන මග්ගෙන සබ්බකිලෙසානං අප්පහානතො. එතෙන එකමග්ගෙනෙව අරහත්තාභාවං දීපෙති.
අත්ථි ඡින්නස්ස ඡෙදියන්ති ඡින්නස්ස කිලෙසවට්ටස්ස පුන ඡින්දිතබ්බං කිඤ්චි අත්ථීති පුච්ඡති. ඉතරො තික්ඛින්ද්රියං සන්ධාය පටික්ඛිපිත්වා පුන පුට්ඨො මුදින්ද්රියං සන්ධාය පටිජානාති. සකවාදී සුත්තං ආහරිත්වා නත්ථිභාවං දස්සෙති. තත්ථ ඔඝපාසොති කිලෙසොඝො චෙව කිලෙසපාසො ච.
කතස්ස පටිචයොති භාවිතස්ස මග්ගස්ස පුන භාවනා. ඉධාපි පටික්ඛෙපපටිජානනානි පුරිමනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි.
පරිහානාය සංවත්තන්තීති පරවාදිනා ආභතෙ සුත්තෙ පඤ්ච ධම්මා අප්පත්තපරිහානාය චෙව ලොකියසමාපත්තිපරිහානාය ච සංවත්තන්ති. සො පන පත්තස්ස අරහත්තඵලස්ස පරිහානාය සල්ලක්ඛෙති. තෙනෙව අත්ථි අරහතො කම්මාරාමතාති ආහ. ඉතරොපි අසමයවිමුත්තං සන්ධාය පටික්ඛිපිත්වා ඉතරං සන්ධාය පටිජානාති. කාමරාගවසෙන වා පවත්තමානං තං පටික්ඛිපිත්වා ඉතරථා පවත්තමානං පටිජානාති. රාගාදීනං පන අත්ථිතං පුට්ඨො පටිජානිතුං න සක්කොති.
කිං පරියුට්ඨිතොති කෙන පරියුට්ඨිතො අනුබද්ධො අජ්ඣොත්ථතො වා හුත්වාති අත්ථො. අනුසයපුච්ඡායපි තික්ඛින්ද්රියමුදින්ද්රියවසෙනෙව පටික්ඛෙපපටිජානනානි වෙදිතබ්බානි. කල්යාණානුසයොති වචනමත්තසාමඤ්ඤෙන වා පටිජානාති. රාගො උපචයං ගච්ඡතීති භාවනාය පහීනං සන්ධායාහ. පරතො දොසමොහෙසුපි එසෙව නයො. සක්කායදිට්ඨිආදීනං පන දස්සනෙන පහීනත්තා උපචයං න ඉච්ඡති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
සුත්තසාධනා.
පරිහානිකථා නිට්ඨිතා.
බ්රහ්මචරියකථා
සුද්ධබ්රහ්මචරියකථාවණ්ණනා
ඉදානි බ්රහ්මචරියකථා හොති. තත්ථ ද්වෙ බ්රහ්මචරියවාසා, මග්ගභාවනා ච පබ්බජ්ජා ච. පබ්බජ්ජා සබ්බදෙවෙසු නත්ථි. මග්ගභාවනා ඨපෙත්වා අසඤ්ඤසත්තෙ සෙසෙසු අප්පටිසිද්ධා. තත්ථ යෙ පරනිම්මිතවසවත්තිදෙවෙ උපාදාය තදුපරිදෙවෙසු මග්ගභාවනම්පි න ඉච්ඡන්ති සෙය්යථාපි සම්මිතියා, තෙ සන්ධාය නත්ථි දෙවෙසූති පුච්ඡා සකවාදිස්ස. “තීහි, භික්ඛවෙ, ඨානෙහි ජම්බුදීපකා මනුස්සා උත්තරකුරුකෙ ච මනුස්සෙ අධිග්ගණ්හන්ති දෙවෙ ච තාවතිංසෙ. කතමෙහි තීහි? සූරා සතිමන්තො ඉධ බ්රහ්මචරියවාසො”ති (අ· නි· 9.21) ඉදං සුත්තං නිස්සාය ද්වෙපි බ්රහ්මචරියවාසා නත්ථි දෙවෙසූති උප්පන්නලද්ධිවසෙන පටිඤ්ඤා පරවාදිස්ස. පුන ද්වින්නම්පි බ්රහ්මචරියානං අන්තරායිකධම්මවසෙනෙව සබ්බෙ දෙවා ජළාති පුච්ඡා සකවාදිස්ස. තත්ථ හත්ථසංවාචිකාති මූගා විය හත්ථමුද්ධාය වත්තාරො. පරතො අත්ථි දෙවෙසූති පුච්ඡා පරවාදිස්ස, මග්ගභාවනං සන්ධාය පටිඤ්ඤා සකවාදිස්ස. පටිඤ්ඤාය අධිප්පායං අසල්ලක්ඛෙත්වා පබ්බජ්ජාවසෙන අනුයොගො පරවාදිස්ස.