ඉදානි හෙවත්ථිකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “සබ්බෙපි අතීතාදිභෙදා ධම්මා රූපාදිවසෙන අත්ථි, අතීතං අනාගතපච්චුප්පන්නවසෙන, අනාගතපච්චුප්පන්නානි වා අතීතාදිවසෙන නත්ථි; තස්මා සබ්බමෙවිදං එවං අත්ථි එවං නත්ථී”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි එතරහි වුත්තප්පභෙදානං අන්ධකානං; තෙ සන්ධාය අතීතං අත්ථීති පුච්ඡා සකවාදිස්ස. හෙවත්ථි හෙව නත්ථීති විස්සජ්ජනං පරවාදිස්ස. තත්ථ හෙවාති එවං . අථ නං සකවාදී “යදි අතීතොව එවං අත්ථි, එවං නත්ථීති ලද්ධි, එවං සන්තෙ සොයෙව අත්ථි, සොයෙව නත්ථි නාමා”ති පුච්ඡන්තො සෙවත්ථි, සෙව නත්ථීති ආහ. ඉතරො තෙනෙව සභාවෙන අත්ථිතං, තෙනෙව නත්ථිතං සන්ධාය පටික්ඛිපති. දුතියං පුට්ඨො සකභාවෙනෙව අත්ථිතං, පරභාවෙනෙව නත්ථිතං සන්ධාය පටිජානාති. තතො පරං අත්ථට්ඨො නත්ථට්ඨොති අත්ථිසභාවො නත්ථිසභාවො නාම හොතීති පුච්ඡති. ඉමිනාවුපායෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. පරියොසානෙ පන “තෙන හි අතීතං හෙවත්ථි, හෙව නත්ථී”ති ච “තෙන හි රූපං හෙවත්ථි, හෙව නත්ථී”ති චාතිආදීනි වත්වා කිඤ්චාපි පරවාදිනා ලද්ධි පතිට්ඨාපිතා, අයොනිසො පතිට්ඨාපිතත්තා පනෙසා අප්පතිට්ඨාපිතායෙවාති.

ඉදානි පරූපහාරකථා නාම හොති. තත්ථ යෙ අරහත්තං පටිජානන්තානං අප්පත්තෙ පත්තසඤ්ඤීනං අධිමානිකානං කුහකානං වා අරහත්තං පටිජානන්තානං සුක්කවිස්සට්ඨිං දිස්වා “මාරකායිකා දෙවතා අරහතො අසුචිං උපසංහරන්තී”ති මඤ්ඤන්ති; සෙය්යථාපි එතරහි පුබ්බසෙලියා ච අපරසෙලියා ච; තෙ සන්ධාය අත්ථි අරහතොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ඉතරස්ස. ඉදානි යස්මා සුක්කවිස්සට්ඨි නාම රාගසමුට්ඨානා හොති, තස්මා අත්ථි අරහතො රාගොති අනුයොගො ආරද්ධො. සො සබ්බොපි උත්තානත්ථොයෙව.

මාරකායිකා දෙවතා අත්තනොතිආදිපඤ්හෙ යස්මා තාසං දෙවතානං සුක්කවිස්සට්ඨි නාම නත්ථි, අඤ්ඤෙසම්පි සුක්කං ගහෙත්වා න උපසංහරන්ති, අරහතො පන සුක්කමෙව නත්ථි, තස්මා න හෙවන්ති පටික්ඛිපති.

නෙව අත්තනොතිපඤ්හෙ පන නිම්මිනිත්වා උපසංහරන්තීති ලද්ධියා පටිජානාති. ලොමකූපෙහීතිපඤ්හෙ සප්පිතෙලානං විය ලොමකූපෙහි උපසංහරණාභාවං දිස්වා පටික්ඛිපති.

හන්ද හීති වචසායත්ථෙ නිපාතො. “අරහා නු ඛො අහං, නො”ති එවං විමතිං ගාහයිස්සාමාති එවං වචසායං කත්වා උපසංහරන්තීති අත්ථො. අත්ථි අරහතො විමතීති පුට්ඨො අට්ඨවත්ථුකං විචිකිච්ඡං සන්ධාය පටික්ඛිපති, දුතියං පුට්ඨො ඉත්ථිපුරිසානං නාමගොත්තාදීසු සන්නිට්ඨානාභාවං සන්ධාය පටිජානාති.

අත්ථි තස්ස ආසයොති තස්ස සුක්කස්ස උච්චාරපස්සාවානං විය පතිට්ඨානොකාසො අත්ථීති පුච්ඡති.

සධම්මකුසලස්සාති අත්තනො අරහත්තධම්මමත්තෙයෙව කුසලස්ස. පඤ්ඤාවිමුත්තං සන්ධායෙවං වදති. පරධම්මකුසලස්සාති සධම්මතො පරස්මිං අට්ඨසමාපත්තිධම්මෙපි කුසලස්ස. උභතොභාගවිමුත්තං සන්ධායෙවං වදති. සෙසමෙත්ථ පාළිඅනුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

ඉදානි අඤ්ඤාණං, කඞ්ඛා, පරවිතරණාති තිස්සො කථා නාම හොන්ති. තත්ථ යෙසං “අරහතො ඉත්ථිපුරිසාදීනං නාමගොත්තාදීසු ඤාණප්පවත්තියා අභාවෙන අත්ථි අඤ්ඤාණං, තත්ථෙව සන්නිට්ඨානාභාවෙන අත්ථි කඞ්ඛා. යස්මා ච නෙසං තානි වත්ථූනි පරෙ විතරන්ති පකාසෙන්ති ආචික්ඛන්ති, තස්මා නෙසං අත්ථි පරවිතරණා”ති ඉමා ලද්ධියො, සෙය්යථාපි එතරහි පුබ්බසෙලියාදීනං; තෙසං තා ලද්ධියො භින්දිතුං තීසුපි කථාසු පුච්ඡා සකවාදිස්ස, පටිඤ්ඤා ච පටික්ඛෙපො ච ඉතරස්ස. තත්ථ සබ්බෙසුපි පඤ්හෙසු චෙව විස්සජ්ජනෙසු ච පාළිං අනුගන්ත්වාව අත්ථො වෙදිතබ්බොති.

ඉදානි වචීභෙදකථා නාම හොති. තත්ථ යෙසං “සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ පඨමං ඣානං සමාපන්නස්ස දුක්ඛන්ති වාචා භිජ්ජතී”ති ලද්ධි, සෙය්යථාපි එතරහි පුබ්බසෙලියාදීනං; තෙ සන්ධාය සමාපන්නස්ස අත්ථි වචීභෙදොති පුච්ඡා සකවාදිස්ස, ලද්ධියං ඨත්වා පටිඤ්ඤා පරවාදිස්ස. පුන සබ්බත්ථාති තයො භවෙ සන්ධාය පුට්ඨො අරූපං සන්ධාය පටික්ඛිපති. සබ්බදාති කාලවසෙන පුට්ඨො පඨමමග්ගක්ඛණෙ පඨමජ්ඣානිකසමාපත්තිතො අඤ්ඤං සබ්බං සමාපත්තිකාලං සන්ධාය පටික්ඛිපති. සබ්බෙසං සමාපන්නානන්ති පුට්ඨො ලොකියසමාපත්තියො සමාපන්නෙ සන්ධාය පටික්ඛිපති. සබ්බසමාපත්තීසූති පුට්ඨො දුතියජ්ඣානාදිකං ලොකුත්තරං සබ්බඤ්ච ලොකියසමාපත්තිං සන්ධාය පටික්ඛිපති.