ඉදානි විපාකුද්ධාරකථාය මාතිකා ඨපෙතබ්බා – තිපිටකචූළනාගත්ථෙරො තාව ආහ – එකාය කුසලචෙතනාය සොළස විපාකචිත්තානි උප්පජ්ජන්ති. එත්ථෙව ද්වාදසකමග්ගොපි අහෙතුකට්ඨකම්පීති. මොරවාපිවාසී මහාදත්තත්ථෙරො පනාහ – එකාය කුසලචෙතනාය ද්වාදස විපාකචිත්තානි උප්පජ්ජන්ති. එත්ථෙව දසකමග්ගොපි අහෙතුකට්ඨකම්පීති. තිපිටකමහාධම්මරක්ඛිතත්ථෙරො ආහ – එකාය කුසලචෙතනාය දස විපාකචිත්තානි උප්පජ්ජන්ති, එත්ථෙව අහෙතුකට්ඨකන්ති.

ඉමස්මිං ඨානෙ සාකෙතපඤ්හං නාම ගණ්හිංසු. සාකෙතෙ කිර උපාසකා සාලායං නිසීදිත්වා ‘කිං නු ඛො එකාය චෙතනාය කම්මෙ ආයූහිතෙ එකා පටිසන්ධි හොති උදාහු නානා’ති? පඤ්හං නාම සමුට්ඨාපෙත්වා නිච්ඡෙතුං අසක්කොන්තා ආභිධම්මිකත්ථෙරෙ උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡිංසු. ථෙරා ‘යථා එකස්මා අම්බබීජා එකොව අඞ්කුරො නික්ඛමති, එවං එකාව පටිසන්ධි හොතී’ති සඤ්ඤාපෙසුං. අථෙකදිවසං ‘කිං නු ඛො නානාචෙතනාහි කම්මෙ ආයූහිතෙ පටිසන්ධියො නානා හොන්ති උදාහු එකා’ති? පඤ්හං සමුට්ඨාපෙත්වා නිච්ඡෙතුං අසක්කොන්තා ථෙරෙ පුච්ඡිංසු. ථෙරා ‘යථා බහූසු අම්බබීජෙසු රොපිතෙසු බහූ අඞ්කුරා නික්ඛමන්ති, එවං බහුකාව පටිසන්ධියො හොන්තී’ති සඤ්ඤාපෙසුං.

අපරම්පි ඉමස්මිං ඨානෙ උස්සදකිත්තනං නාම ගහිතං. ඉමෙසඤ්හි සත්තානං ලොභොපි උස්සන්නො හොති, දොසොපි මොහොපි; අලොභොපි අදොසොපි අමොහොපි. තං නෙසං උස්සන්නභාවං කො නියාමෙතීති? පුබ්බහෙතු නියාමෙති. කම්මායූහනක්ඛණෙයෙව නානත්තං හොති. කථං? “යස්ස හි කම්මායූහනක්ඛණෙ ලොභො බලවා හොති අලොභො මන්දො, අදොසාමොහා බලවන්තො දොසමොහා මන්දා, තස්ස මන්දො අලොභො ලොභං පරියාදාතුං න සක්කොති, අදොසාමොහා පන බලවන්තො දොසමොහෙ පරියාදාතුං සක්කොන්ති. තස්මා සො තෙන කම්මෙන දින්නපටිසන්ධිවසෙන නිබ්බත්තො ලුද්ධො හොති, සුඛසීලො අක්කොධනො, පඤ්ඤවා පන හොති වජිරූපමඤාණො”ති.

‘යස්ස පන කම්මායූහනක්ඛණෙ ලොභදොසා බලවන්තො හොන්ති අලොභාදොසා මන්දා, අමොහො බලවා මොහො මන්දො, සො පුරිමනයෙනෙව ලුද්ධො චෙව හොති දුට්ඨො ච, පඤ්ඤවා පන හොති වජිරූපමඤාණො දත්තාභයත්ථෙරො විය.

‘යස්ස පන කම්මායූහනක්ඛණෙ ලොභාදොසමොහා බලවන්තො හොන්ති ඉතරෙ මන්දා, සො පුරිමනයෙනෙව ලුද්ධො චෙව හොති දන්ධො ච, සුඛසීලකො පන හොති අක්කොධනො.

‘තථා යස්ස කම්මායූහනක්ඛණෙ තයොපි ලොභදොසමොහා බලවන්තො හොන්ති අලොභාදයො මන්දා, සො පුරිමනයෙනෙව ලුද්ධො චෙව හොති දුට්ඨො ච මූළ්හො ච.

‘යස්ස පන කම්මායූහනක්ඛණෙ අලොභදොසමොහා බලවන්තො හොන්ති ඉතරෙ මන්දා, සො පුරිමනයෙනෙව අප්පකිලෙසො හොති, දිබ්බාරම්මණම්පි දිස්වා නිච්චලො, දුට්ඨො පන හොති දන්ධපඤ්ඤො චාති.

‘යස්ස පන කම්මායූහනක්ඛණෙ අලොභාදොසමොහා බලවන්තො හොන්ති ඉතරෙ මන්දා, සො පුරිමනයෙනෙව අලුද්ධො චෙව හොති, සුඛසීලකො ච, දන්ධො පන හොති.