5-6. ගණ්ඩොපම සුත්තාදිවණ්ණනා
පඤ්චමෙ තීණි චත්තාරි වස්සානි වස්සගණා, අනෙකෙ වස්සගණා උප්පන්නා අස්සාති අනෙකවස්සගණිකො. තස්සස්සූති තස්ස භවෙය්යුං. අභෙදනමුඛානීති න කෙනචි භින්දිත්වා කතානි, කෙවලං කම්මසමුට්ඨිතානෙව වණමුඛානි. ජෙගුච්ඡියංයෙවාති ජිගුච්ඡිතබ්බමෙව පටිකූලමෙව. චාතුමහාභූතිකස්සාති චතුමහාභූතමයස්ස. ඔදනකුම්මාසූපචයස්සාති ඔදනෙන චෙව කුම්මාසෙන ච උපචිතස්ස වඩ්ඪිතස්ස. අනිච්චුච්ඡාදනපරිමද්දනභෙදනවිද්ධංසනධම්මස්සාති හුත්වා අභාවට්ඨෙන අනිච්චධම්මස්ස, දුග්ගන්ධවිඝාතත්ථාය තනුවිලෙපනෙන උච්ඡාදනධම්මස්ස, අඞ්ගපච්චඞ්ගාබාධවිනොදනත්ථාය ඛුද්දකසම්බාහනෙන පරිමද්දනධම්මස්ස, දහරකාලෙ වා ඌරූසු සයාපෙත්වා ගබ්භවාසෙන දුස්සණ්ඨිතානං තෙසං තෙසං අඞ්ගපච්චඞ්ගානං සණ්ඨානසම්පාදනත්ථං අඤ්ඡනපීළනාදිවසෙන පරිමද්දනධම්මස්ස, එවං පරිහරිතස්සාපි ච භෙදනවිද්ධංසනධම්මස්ස, භිජ්ජනවිකිරණසභාවස්සෙවාති අත්ථො. එත්ථ ච අනිච්චපදෙන චෙව භෙදනවිද්ධංසනපදෙහි චස්ස අත්ථඞ්ගමො කථිතො, සෙසෙහි සමුදයො. නිබ්බින්දථාති උක්කණ්ඨථ පජහථ ඉමං කායන්ති දස්සෙති. එවමිමස්මිං සුත්තෙ බලවවිපස්සනා කථිතා. ඡට්ඨං වුත්තනයමෙව. සඤ්ඤාසීසෙන පනෙත්ථ ඤාණමෙව කථිතං.
7. කුලොපගමන සුත්තවණ්ණනා
සත්තමෙ න මනාපෙන පච්චුට්ඨෙන්තීති මනවඩ්ඪනෙන මනං අල්ලීයනාකාරෙන ආසනා වුට්ඨාය පච්චුග්ගමනං න කරොන්ති. න මනාපෙන අභිවාදෙන්තීති න පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දන්ති. අසක්කච්චං දෙන්තීති අචිත්තීකාරෙන දෙන්ති. නො සක්කච්චන්ති සහත්ථා න දෙන්ති. න උපනිසීදන්ති ධම්මසවනායාති “ධම්මං සුණිස්සාමා”ති න සමීපෙ නිසීදන්ති. න සුස්සූසන්තීති ඝටපිට්ඨෙ ආසිත්තඋදකං විය විවට්ටෙත්වා ගච්ඡති.
8. නවඞ්ගුපොසථ සුත්තවණ්ණනා
අට්ඨමෙ වෙනෙය්යජ්ඣාසයවසෙන මෙත්තාභාවනං පක්ඛිපිත්වා නවඞ්ගසමන්නාගතොති වුත්තං.
9. දෙවතා සුත්තවණ්ණනා
නවමෙ විප්පටිසාරිනියොති විප්පටිසාරිතං මඞ්කුභාවං ආපජ්ජිම්හ. හීනං කායන්ති උපරිදෙවලොකං උපාදාය හෙට්ඨිමො හීනොති වුච්චති. නො ච ඛො යථාසත්ති යථාබලං සංවිභජිම්හාති අත්තනො සත්තියා ච බලස්ස ච අනුරූපෙන සීලවන්තානං සංවිභාගං කත්වා න භුඤ්ජිම්හා.
10. වෙලාම සුත්තවණ්ණනා
දසමෙ අපි නු තෙ, ගහපති, කුලෙ දානං දීයතීති නයිදං භගවා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං සන්ධාය පුච්ඡති. සෙට්ඨිස්ස හි ඝරෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිච්චං පණීතදානං දීයති, න තං සත්ථා න ජානාති. ලොකියමහාජනස්ස පන දිය්යමානදානං අත්ථි, තං ලූඛං හොති, සෙට්ඨිස්ස චිත්තං න පීණෙති. තං පුච්ඡාමීති පුච්ඡති. කණාජකන්ති සකුණ්ඩකභත්තං, සකුණ්ඩකෙහිපි කණිකතණ්ඩුලෙහෙව පක්කං. බිළඞ්ගදුතියන්ති කඤ්ජියදුතියං. අසක්කච්චං දෙතීති අසක්කරිත්වා දෙති. අචිත්තීකත්වාති අචිත්තීකාරෙන දක්ඛිණෙය්ය අගාරවෙන දෙති. අසහත්ථා දෙතීති සහත්ථෙන අදත්වා පරහත්ථෙන දෙති, ආණත්තිමත්තමෙව කරොතීති අත්ථො. අපවිද්ධං දෙතීති න නිරන්තරං දෙති, සංවච්ඡරිකං සොණ්ඩබලි විය හොති. අනාගමනදිට්ඨිකො දෙතීති න කම්මඤ්ච ඵලඤ්ච සද්දහිත්වා දෙති.
යත්ථ යත්ථාති තීසු කුලසම්පදාසු යස්මිං යස්මිං කුලෙ. න උළාරාය භත්තභොගායාතිආදීසු නානග්ගරසසුගන්ධසාලිභොජනෙ උපනීතෙ චිත්තං න නමති, “හරථෙතං රොගවඩ්ඪන”න්ති වත්වා යෙන වා තෙන වා ඩාකෙන සද්ධිං සකුණ්ඩකභත්තං අමතං විය සම්පියායමානො භුඤ්ජති. කාසිකාදීසු වරවත්ථෙසු උපනීතෙසු “හරථෙතානි නිවාසෙන්තස්ස පටිච්ඡාදෙතුම්පි න සක්කොන්ති, ගත්තෙසුපි න සණ්ඨහන්තී”ති වත්වා නාළිකෙරසාටකමූලතචසදිසානි පන ථූලවත්ථානි “ඉමානි නිවාසෙන්තො නිවත්ථභාවම්පි ජානාති, පටිච්ඡාදෙතබ්බම්පි පටිච්ඡාදෙන්තී”ති සම්පියායමානො නිවාසෙති. හත්ථියානඅස්සයානරථයානසුවණ්ණසිවිකාදීසු උපනීතෙසු “හරථෙතානි චලාචලානි, න සක්කා එත්ථ නිසීදිතු”න්ති වත්වා ජජ්ජරරථකෙ උපනීතෙ “අයං නිච්චලො, එත්ථ සුඛං නිසීදිතු”න්ති තං සාදියති. න උළාරෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසූති අලඞ්කතපටියත්තා රූපවතියො ඉත්ථියො දිස්වා “යක්ඛිනියො මඤ්ඤෙ, එතා ඛාදිතුකාමා, කිං එතාහී”ති යථාඵාසුකෙනෙව වීතිනාමෙති. න සුස්සූසන්තීති සොතුං න ඉච්ඡන්ති, න සද්දහන්තීති අත්ථො. න සොතං ඔදහන්තීති කථිතස්ස සවනත්ථං න සොතපසාදං ඔදහන්ති. සක්කච්චන්තිආදීනි වුත්තවිපරියායෙන වෙදිතබ්බානි.
වෙලාමොති ජාතිගොත්තරූපභොගසද්ධාපඤ්ඤාදීහි මරියාදවෙලං අතික්කන්තෙහි උළාරෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතත්තා එවංලද්ධනාමො. සො එවරූපං දානං අදාසි මහාදානන්ති එත්ථ අයං අනුපුබ්බීකථා – සො කිර අතීතෙ බාරාණසියං පුරොහිතගෙහෙ පටිසන්ධිං ගණ්හි, වෙලාමකුමාරොතිස්ස නාමං අකංසු. සො සොළසවස්සකාලෙ බාරාණසිරාජකුමාරෙන සද්ධිං සිප්පුග්ගහණත්ථං තක්කසිලං අගමාසි. තෙ උභොපි දිසාපාමොක්ඛස්ස ආචරියස්ස සන්තිකෙ සිප්පං පට්ඨපයිංසු. යථා ච තෙ, එවං අඤ්ඤෙපි ජම්බුදීපෙ චතුරාසීතිසහස්සරාජකුමාරා. බොධිසත්තො අත්තනා ගහිතට්ඨානෙ පිට්ඨිආචරියො හුත්වා චතුරාසීති රාජකුමාරසහස්සානි සික්ඛාපෙති, සයම්පි සොළසවස්සෙහි ගහෙතබ්බසිප්පං තීහි වස්සෙහි උග්ගණ්හි. ආචරියො “වෙලාමකුමාරස්ස සිප්පං පගුණ”න්ති ඤත්වා, “තාතා, වෙලාමො මයා ඤාතං සබ්බං ජානාති, තුම්හෙ සබ්බෙපි සමග්ගා ගන්ත්වා එතස්ස සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගණ්හථා”ති චතුරාසීති කුමාරසහස්සානි බොධිසත්තස්ස නිය්යාදෙසි.