පඤ්චමෙ අවිජ්ජාකොසජ්ජසාවජ්ජඅස්සද්ධියෙසු අකම්පනතො පඤ්ඤාබලාදීනි දට්ඨබ්බානි. අකුසලසඞ්ඛාතාති අකුසලාති ඤාතා. එස නයො සබ්බත්ථ. නාලමරියාති අරියභාවං කාතුං අසමත්ථා, අරියානං වා අනනුච්ඡවිකා. වොදිට්ඨාති සුට්ඨු දිට්ඨා. වොචරිතාති මනොද්වාරෙ සමුදාචාරප්පත්තා. අත්ථිකස්සාති ධම්මදෙසනාය අත්ථිකස්ස. ආජීවිකාභයන්ති ජීවිතවුත්තිභයං. අසිලොකභයන්ති ගරහාභයං. පරිසාසාරජ්ජභයන්ති පරිසං පත්වා සාරජ්ජං ඔක්කමනභයං. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථිතං.

ඡට්ඨෙ ජීවිතපරික්ඛාරාති ජීවිතසම්භාරා. සමුදානෙතබ්බාති සමාහරිතබ්බා. කසිරෙන සමුදාගච්ඡන්තීති දුක්ඛෙන උප්පජ්ජන්ති. රත්තිභාගං වා දිවසභාගං වාති එත්ථ රත්තිභාගෙ ඤත්වා රත්තිභාගෙයෙව පක්කමිතබ්බං, රත්තිං චණ්ඩවාළාදිපරිපන්ථෙ සති අරුණුග්ගමනං ආගමෙතබ්බං. දිවසභාගෙ ඤත්වා දිවා පක්කමිතබ්බං, දිවා පරිපන්ථෙ සති සූරියත්ථඞ්ගමනං ආගමෙතබ්බං. සඞ්ඛාපීති සාමඤ්ඤත්ථස්ස භාවනාපාරිපූරිආගමනං ජානිත්වා. සො පුග්ගලොති පදස්ස පන “නානුබන්ධිතබ්බො”ති ඉමිනා සම්බන්ධො. අනාපුච්ඡාති ඉධ පන තං පුග්ගලං අනාපුච්ඡා පක්කමිතබ්බන්ති අත්ථො. අපි පනුජ්ජමානෙනාති අපි නික්කඩ්ඪියමානෙන. එවරූපො හි පුග්ගලො සචෙපි දාරුකලාපසතං වා උදකඝටසතං වා වාලිකාඝටසතං වා දණ්ඩං ආරොපෙති, මා ඉධ වසීති නික්කඩ්ඪාපෙති වා, තං ඛමාපෙත්වාපි යාවජීවං සො අනුබන්ධිතබ්බොව, න විජහිතබ්බො.

සත්තමෙ පඤ්ච ඨානානි අජ්ඣාචරිතුන්ති පඤ්ච කාරණානි අතික්කමිතුං. පාණන්ති අන්තමසො කුන්ථකිපිල්ලිකං. අදින්නන්ති අන්තමසො තිණසලාකම්පි පරසන්තකං. ථෙය්යසඞ්ඛාතන්ති ථෙය්යචිත්තෙන. සන්නිධිකාරකං කාමෙ පරිභුඤ්ජිතුන්ති සන්නිධිං කත්වා ඨපෙත්වා වත්ථුකාමකිලෙසකාමෙ පරිභුඤ්ජිතුං අභබ්බො. අකප්පියං කාමගුණං සන්ධායෙතං වුත්තං. බුද්ධං පච්චක්ඛාතුන්ති “න බුද්ධො අය”න්ති එවං පටික්ඛිපිතුං. ධම්මාදීසුපි එසෙව නයො. එවං තාව අට්ඨකථාය ආගතං. පාළියං පන ඉමස්මිං සුත්තෙ අගතිගමනානි කථිතානි.

අට්ඨමෙ බුද්ධාදීනං පච්චක්ඛානං කථිතං. නවමෙ පුථුජ්ජනෙන සද්ධිං ගහිතත්තා “ආහුනෙය්යා”ති වුත්තං. දසමෙ ගොත්රභූති සොතාපත්තිමග්ගස්ස අනන්තරපච්චයෙන සිඛාපත්තබලවවිපස්සනාචිත්තෙන සමන්නාගතො. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

දුතියස්ස පඨමෙ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති “සචෙ සත්ථා චාරිකං පක්කමිතුකාමො අස්ස, ඉමස්මිං කාලෙ පක්කමෙය්ය. හන්දාහං චාරිකං ගමනත්ථාය සත්ථාරං ආපුච්ඡාමී”ති චින්තෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො උපසඞ්කමි. ආයස්මා මං, භන්තෙති සො කිර භික්ඛු ථෙරං මහතා භික්ඛුපරිවාරෙන ගච්ඡන්තං දිස්වා “ඉමෙ භික්ඛූ තථාගතං පහාය සාරිපුත්තං පරිවාරෙත්වා නික්ඛන්තා, ගමනවිච්ඡෙදමස්ස කරිස්සාමී”ති අට්ඨානෙ කොපං බන්ධිත්වා එවමාහ. තත්ථ ආසජ්ජාති ඝට්ටෙත්වා. අප්පටිනිස්සජ්ජාති අක්ඛමාපෙත්වා අච්චයං අදෙසෙත්වා. කිස්මිං පන සො කාරණෙ ආඝාතං බන්ධීති? ථෙරස්ස කිර දසබලං වන්දිත්වා උට්ඨාය ගච්ඡතො චීවරකණ්ණො තස්ස සරීරං ඵුසි, වාතො පහරීතිපි වදන්ති. එත්තකෙන ආඝාතං බන්ධිත්වා ථෙරං මහතා පරිවාරෙන ගච්ඡන්තං දිස්වා උසූයමානො “ගමනවිච්ඡෙදමස්ස කරිස්සාමී”ති එවමාහ. එහි ත්වං භික්ඛූති සත්ථා තස්ස භික්ඛුනො වචනං සුත්වා “න තං භික්ඛු සාරිපුත්තො පහරීති වුත්තෙ, ‘භන්තෙ, තුම්හෙ අත්තනො අග්ගසාවකස්සෙව පක්ඛං වහථ, න මය්හ’න්ති මයි මනොපදොසං කත්වා අපායෙ නිබ්බත්තෙය්යා”ති ඤත්වා “සාරිපුත්තං පක්කොසාපෙත්වා ඉමමත්ථං පුච්ඡිස්සාමී”ති එකං භික්ඛුං ආමන්තෙත්වා එවමාහ. අවාපුරණං ආදායාති කුඤ්චිකං ගහෙත්වා. සීහනාදන්ති සෙට්ඨනාදං පමුඛනාදං අප්පටිවත්තියනාදං. එවං ද්වීහි මහාථෙරෙහි ආරොචිතො භික්ඛුසඞ්ඝො රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානානි පහාය සත්ථු සන්තිකං අගමාසි. ඛීයනධම්මන්ති කථාධම්මං.

ගූථගතන්ති ගූථමෙව. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. පථවීසමෙනාති අකුජ්ඣනට්ඨෙන පථවියා සමානෙන. න හි පථවී “මයි සුචිං නික්ඛිපන්තී”ති සොමනස්සං කරොති, න “අසුචිං නික්ඛිපන්තී”ති දොමනස්සං. මය්හම්පි එවරූපං චිත්තන්ති දස්සෙති. විපුලෙනාති අපරිත්තෙන. මහග්ගතෙනාති මහන්තභාවං ගතෙන. අප්පමාණෙනාති වඩ්ඪිතප්පමාණෙන. අවෙරෙනාති අකුසලවෙරපුග්ගලවෙරරහිතෙන. අබ්යාපජ්ඣෙනාති නිද්දුක්ඛෙන විගතදොමනස්සෙන. සො ඉධාති සො අනුපට්ඨිතකායානුපස්සනාසතිපට්ඨානො භික්ඛු එවං කරෙය්ය, මාදිසො කථං එවරූපං කරිස්සති, භන්තෙති පඨමං සීහනාදං නදි. එවං සබ්බත්ථ යොජනා වෙදිතබ්බා.