4. සෙය්යාසුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථෙ පෙතාති කාලකතා වුච්චන්ති. උත්තානා සෙන්තීති තෙ යෙභුය්යෙන උත්තානකාව සයන්ති. අථ වා පෙත්තිවිසයෙ නිබ්බත්තා පෙතා නාම, තෙ අප්පමංසලොහිතත්තා අට්ඨිසඞ්ඝාතජටිතා එකෙන පස්සෙන සයිතුං න සක්කොන්ති, උත්තානාව සෙන්ති. අනත්තමනො හොතීති තෙජුස්සදත්තා සීහො මිගරාජා ද්වෙ පුරිමපාදෙ එකස්මිං, පච්ඡිමපාදෙ එකස්මිං ඨානෙ ඨපෙත්වා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි පක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදපච්ඡිමපාදනඞ්ගුට්ඨානං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා ද්වින්නං පුරිමපාදානං මත්ථකෙ සීසං ඨපෙත්වා සයති. දිවසම්පි සයිත්වා පබුජ්ඣමානො න උත්තසන්තො පබුජ්ඣති, සීසං පන උක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදාදීනං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා සචෙ කිඤ්චි ඨානං විජහිත්වා ඨිතං හොති, “නයිදං තුය්හං ජාතියා, න සූරභාවස්ස අනුරූප”න්ති අනත්තමනො හුත්වා තත්ථෙව සයති, න ගොචරාය පක්කමති. ඉදං සන්ධාය වුත්තං – “අනත්තමනො හොතී”ති. අවිජහිත්වා ඨිතෙ පන “තුය්හං ජාතියා ච සූරභාවස්ස ච අනුරූපමිද”න්ති හට්ඨතුට්ඨො උට්ඨාය සීහවිජම්භනං විජම්භිත්වා කෙසරභාරං විධුනිත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. තෙන වුත්තං – “අත්තමනො හොතී”ති.
5. ථූපාරහසුත්තවණ්ණනා
පඤ්චමෙ රාජා චක්කවත්තීති එත්ථ කස්මා භගවා අගාරමජ්ඣෙ වසිත්වා කාලකතස්ස රඤ්ඤො ථූපකරණං අනුජානාති, න සීලවතො පුථුජ්ජනභික්ඛුස්සාති? අනච්ඡරියත්තා. පුථුජ්ජනභික්ඛූනඤ්හි ථූපෙ අනුඤ්ඤායමානෙ තම්බපණ්ණිදීපෙ තාව ථූපානං ඔකාසො න භවෙය්ය, තථා අඤ්ඤෙසු ඨානෙසු. තස්මා “අනච්ඡරියා තෙ භවිස්සන්තී”ති නානුජානාති. චක්කවත්තී රාජා එකොව නිබ්බත්තති, තෙනස්ස ථූපො අච්ඡරියො හොති. පුථුජ්ජනසීලවතො පන පරිනිබ්බුතභික්ඛුනො විය මහන්තම්පි සක්කාරං කාතුං වට්ටතියෙව. ඡට්ඨසත්තමානි උත්තානත්ථානෙව.
8. අනරිය වොහාරසුත්තවණ්ණනා
අට්ඨමෙ අනරියවොහාරාති අනරියානං කථා. සෙසෙසුපි එසෙව නයො.
ආපත්තිභයවග්ගො පඤ්චමො.
පඤ්චමපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.
6. අභිඤ්ඤාවග්ගො
1. අභිඤ්ඤා සුත්තවණ්ණනා
ඡට්ඨස්ස පඨමෙ අභිඤ්ඤායාති ජානිත්වා. සමථො ච විපස්සනා චාති චිත්තෙකග්ගතා ච සඞ්ඛාරපරිග්ගහවිපස්සනාඤාණඤ්ච. විජ්ජා ච විමුත්ති චාති මග්ගඤාණවිජ්ජා ච සෙසා සම්පයුත්තකධම්මා ච.
2. පරියෙසනා සුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ අනරියපරියෙසනාති අනරියානං එසනා ගවෙසනා. ජරාධම්මන්ති ජරාසභාවං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. තතියං උත්තානමෙව.
4. මාලුඞ්ක්යපුත්තසුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථෙ මාලුක්යපුත්තොති මාලුක්යබ්රාහ්මණියා පුත්තො. එත්ථාති එතස්මිං තව ඔවාදයාචනෙ. ඉමිනා ථෙරං අපසාදෙතිපි උස්සාදෙතිපි. කථං? අයං කිර දහරකාලෙ පච්චයෙසු ලග්ගො හුත්වා පච්ඡා මහල්ලකකාලෙ අරඤ්ඤවාසං පත්ථෙන්තො කම්මට්ඨානං යාචති. අථ භගවා “එත්ථ දහරෙ කිං වක්ඛාම, මාලුක්යපුත්තො විය තුම්හෙපි තරුණකාලෙ පච්චයෙසු ලග්ගිත්වා මහල්ලකකාලෙ අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කරෙය්යාථා”ති ඉමිනා අධිප්පායෙන භණන්තො ථෙරං අපසාදෙති නාම. යස්මා පන ථෙරො මහල්ලකකාලෙව අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කාතුකාමො, තස්මා භගවා “එත්ථ දහරෙ කිං වක්ඛාම, අයං අම්හාකං මාලුක්යපුත්තො මහල්ලකකාලෙපි අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කාතුකාමො කම්මට්ඨානං යාචති. තුම්හෙ තාව තරුණකාලෙපි වීරියං න කරොථා”ති ඉමිනා අධිප්පායෙන භණන්තො ථෙරං උස්සාදෙති නාමාති යොජනා.
5-10. කුලසුත්තාදිවණ්ණනා
පඤ්චමෙ ආධිපච්චෙ ඨපෙන්තීති භණ්ඩාගාරිකට්ඨානෙ ඨපෙන්ති. ඡට්ඨෙ වණ්ණසම්පන්නොති සරීරවණ්ණෙන සමන්නාගතො. බලසම්පන්නොති කායබලෙන සමන්නාගතො. භික්ඛුවාරෙ වණ්ණසම්පන්නොති ගුණවණ්ණෙන සමන්නාගතො. බලසම්පන්නොති වීරියබලෙන සමන්නාගතො. ජවසම්පන්නොති ඤාණජවෙන සමන්නාගතො. සත්තමෙපි එසෙව නයො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.
අභිඤ්ඤාවග්ගො ඡට්ඨො.
7. කම්මපථවග්ගො
කම්මපථවග්ගෙපි දසපි කම්මපථා ලොකියලොකුත්තරමිස්සකාව කථිතා.
8. රාගාදිපෙය්යාලං
රාගපෙය්යාලං අරහත්තං පාපෙත්වා කථිතං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
මනොරථපූරණියා අඞ්ගුත්තරනිකාය-අට්ඨකථාය
චතුක්කනිපාතස්ස සංවණ්ණනා නිට්ඨිතා.
චතුක්කනිපාතස්ස සංවණ්ණනා නිට්ඨිතා.