චතුක්කනිපාතස්ස පඨමෙ අනනුබොධාති අබුජ්ඣනෙන අජානනෙන. අප්පටිවෙධාති අප්පටිවිජ්ඣනෙන අපච්චක්ඛකිරියාය. දීඝමද්ධානන්ති චිරකාලං. සන්ධාවිතන්ති භවතො භවං ගමනවසෙන සන්ධාවිතං. සංසරිතන්ති පුනප්පුනං ගමනාගමනවසෙන සංසරිතං. මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්චාති මයා ච තුම්හෙහි ච. අථ වා සන්ධාවිතං සංසරිතන්ති සන්ධාවනං සංසරණං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච අහොසීති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. අරියස්සාති නිද්දොසස්ස. සීලං සමාධි පඤ්ඤාති ඉමෙ පන තයො ධම්මා මග්ගඵලසම්පයුත්තාව වෙදිතබ්බා, විමුත්තිනාමෙන ඵලමෙව නිද්දිට්ඨං. භවතණ්හාති භවෙසු තණ්හා. භවනෙත්තීති භවරජ්ජු. තණ්හාය එව එතං නාමං. තාය හි සත්තා ගොණා විය ගීවාය බන්ධිත්වා තං තං භවං නීයන්ති, තස්මා භවනෙත්තීති වුච්චති.

අනුත්තරාති ලොකුත්තරා. දුක්ඛස්සන්තකරොති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකරො. චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. ඉදමස්ස බොධිමණ්ඩෙ පඨමපරිනිබ්බානං, පච්ඡා පන යමකසාලානමන්තරෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බුතොති යථානුසන්ධිනා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

දුතියෙ පපතිතොති පතිතො චුතො. අප්පපතිතොති අපතිතො පතිට්ඨිතො. තත්ථ ලොකියමහාජනො පතිතොයෙව නාම, සොතාපන්නාදයො කිලෙසුප්පත්තික්ඛණෙ පතිතා නාම, ඛීණාසවො එකන්තපතිට්ඨිතො නාම.

චුතා පතන්තීති යෙ චුතා, තෙ පතන්ති නාම. පතිතාති යෙ පතිතා, තෙ චුතා නාම. චුතත්තා පතිතා, පතිතත්තා චුතාති අත්ථො. ගිද්ධාති රාගරත්තා. පුනරාගතාති පුන ජාතිං පුන ජරං පුන බ්යාධිං පුන මරණං ආගතා නාම හොන්ති. කතං කිච්චන්ති චතූහි මග්ගෙහි කත්තබ්බකිච්චං කතං. රතං රම්මන්ති රමිතබ්බයුත්තකෙ ගුණජාතෙ රමිතං. සුඛෙනාන්වාගතං සුඛන්ති සුඛෙන සුඛං අනුආගතං සම්පත්තං. මානුසකසුඛෙන දිබ්බසුඛං, ඣානසුඛෙන විපස්සනාසුඛං, විපස්සනාසුඛෙන මග්ගසුඛං, මග්ගසුඛෙන ඵලසුඛං, ඵලසුඛෙන නිබ්බානසුඛං සම්පත්තං අධිගතන්ති අත්ථො.

තතියං දුකනිපාතවණ්ණනායං වුත්තමෙව. ගාථාසු පන නින්දියන්ති නින්දිතබ්බයුත්තකං. නින්දතීති ගරහති. පසංසියොති පසංසිතබ්බයුත්තො. විචිනාති මුඛෙන සො කලින්ති යො එවං පවත්තො, තෙන මුඛෙන කලිං විචිනාති නාම. කලිනා තෙන සුඛං න වින්දතීති තෙන ච කලිනා සුඛං න පටිලභති. සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනාති සබ්බෙනපි සකෙන ධනෙන චෙව අත්තනා ච සද්ධිං යො පරාජයො, සො අප්පමත්තකොව කලීති අත්ථො. යො සුගතෙසූති යො පන සම්මග්ගතෙසු පුග්ගලෙසු චිත්තං පදුස්සෙය්ය, අයං චිත්තපදොසොව තතො කලිතො මහන්තතරො කලි. ඉදානි තස්ස මහන්තතරභාවං දස්සෙන්තො සතං සහස්සානන්තිආදිමාහ. තත්ථ සතං සහස්සානන්ති නිරබ්බුදගණනාය සතසහස්සං. ඡත්තිංසතීති අපරානි ච ඡත්තිංසති නිරබ්බුදානි. පඤ්ච චාති අබ්බුදගණනාය ච පඤ්ච අබ්බුදානි. යමරියගරහීති යං අරියෙ ගරහන්තො නිරයං උපපජ්ජති, තත්ථ එත්තකං ආයුප්පමාණන්ති.

චතුත්ථෙ මාතරි පිතරි චාතිආදීසු මිත්තවින්දකො මාතරි මිච්ඡාපටිපන්නො නාම, අජාතසත්තු පිතරි මිච්ඡාපටිපන්නො නාම, දෙවදත්තො තථාගතෙ මිච්ඡාපටිපන්නො නාම, කොකාලිකො තථාගතසාවකෙ මිච්ඡාපටිපන්නො නාම. බහුඤ්චාති බහුකමෙව. පසවතීති පටිලභති. තායාති තාය මිච්ඡාපටිපත්තිසඞ්ඛාතාය අධම්මචරියාය. පෙච්චාති ඉතො ගන්ත්වා. අපායං ගච්ඡතීති නිරයාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං නිබ්බත්තති. සුක්කපක්ඛෙපි එසෙව නයො.

පඤ්චමෙ අනුසොතං ගච්ඡතීති අනුසොතගාමී. කිලෙසසොතස්ස පච්චනීකපටිපත්තියා පටිසොතං ගච්ඡතීති පටිසොතගාමී. ඨිතත්තොති ඨිතසභාවො. තිණ්ණොති ඔඝං තරිත්වා ඨිතො. පාරඞ්ගතොති පරතීරං ගතො. ථලෙ තිට්ඨතීති නිබ්බානථලෙ තිට්ඨති. බ්රාහ්මණොති සෙට්ඨො නිද්දොසො. ඉධාති ඉමස්මිං ලොකෙ. කාමෙ ච පටිසෙවතීති කිලෙසකාමෙහි වත්ථුකාමෙ පටිසෙවති. පාපඤ්ච කම්මං කරොතීති පාපඤ්ච පාණාතිපාතාදිකම්මං කරොති. පාපඤ්ච කම්මං න කරොතීති පඤ්චවෙරකම්මං න කරොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඨිතත්තොති අයං අනාගාමී පුග්ගලො තස්මා ලොකා පුන පටිසන්ධිවසෙන අනාගමනතො ඨිතත්තො නාම.

තණ්හාධිපන්නාති තණ්හාය අධිපන්නා අජ්ඣොත්ථටා, තණ්හං වා අධිපන්නා අජ්ඣොගාළ්හා. පරිපුණ්ණසෙඛොති සික්ඛාපාරිපූරියා ඨිතො. අපරිහානධම්මොති අපරිහීනසභාවො. චෙතොවසිප්පත්තොති චිත්තවසීභාවං පත්තො. එවරූපො ඛීණාසවො හොති, ඉධ පන අනාගාමී කථිතො. සමාහිතින්ද්රියොති සමාහිතඡළින්ද්රියො. පරොපරාති පරොවරා උත්තමලාමකා, කුසලාකුසලාති අත්ථො. සමෙච්චාති ඤාණෙන සමාගන්ත්වා. විධූපිතාති විද්ධංසිතා ඣාපිතා වා. වුසිතබ්රහ්මචරියොති මග්ගබ්රහ්මචරියං වසිත්වා ඨිතො. ලොකන්තගූති තිවිධස්සාපි ලොකස්ස අන්තං ගතො. පාරගතොති ඡහාකාරෙහි පාරගතො. ඉධ ඛීණාසවොව කථිතො. ඉති සුත්තෙපි ගාථාසුපි වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතං.

ඡට්ඨෙ අනුපපන්නොති අනුපාගතො. සුත්තන්තිආදීසු උභතොවිභඞ්ගනිද්දෙසඛන්ධකපරිවාරසුත්තනිපාතමඞ්ගලසුත්තරතනසුත්ත- නාළකසුත්තතුවටකසුත්තානි, අඤ්ඤම්පි ච සුත්තනාමකං තථාගතවචනං සුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සබ්බම්පි සගාථකං සුත්තං ගෙය්යන්ති වෙදිතබ්බං, විසෙසෙන සංයුත්තකෙ සකලොපි සගාථාවග්ගො. සකලම්පි අභිධම්මපිටකං, නිග්ගාථකසුත්තං, යඤ්ච අඤ්ඤම්පි අට්ඨහි අඞ්ගෙහි අසඞ්ගහිතං බුද්ධවචනං, තං වෙය්යාකරණන්ති වෙදිතබ්බං. ධම්මපද-ථෙරගාථා-ථෙරිගාථා සුත්තනිපාතෙ නොසුත්තනාමිකා සුද්ධිකගාථා ච ගාථාති වෙදිතබ්බා. සොමනස්සඤාණමයිකගාථාපටිසංයුත්තා ද්වෙඅසීති සුත්තන්තා උදානන්ති වෙදිතබ්බා. “වුත්තඤ්හෙතං භගවතා”තිආදිනයප්පවත්තා දසුත්තරසතසුත්තන්තා ඉතිවුත්තකන්ති වෙදිතබ්බා. අපණ්ණකජාතකාදීනි පඤ්ඤාසාධිකානි පඤ්ච ජාතකසතානි ජාතකන්ති වෙදිතබ්බානි. “චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා ආනන්දෙ”තිආදිනයප්පවත්තා සබ්බෙපි අච්ඡරියඅබ්භුතධම්මපටිසංයුත්තා සුත්තන්තා අබ්භුතධම්මන්ති වෙදිතබ්බා. චූළවෙදල්ලමහාවෙදල්ලසම්මාදිට්ඨිසක්කපඤ්හසඞ්ඛාරභාජනියමහාපුණ්ණමසුත්තාදයො සබ්බෙපි වෙදඤ්ච තුට්ඨිඤ්ච ලද්ධා ලද්ධා පුච්ඡිතා සුත්තන්තා වෙදල්ලන්ති වෙදිතබ්බා. න අත්ථමඤ්ඤාය න ධම්මමඤ්ඤායාති අට්ඨකථඤ්ච පාළිඤ්ච අජානිත්වා. ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නොති නවලොකුත්තරධම්මස්ස අනුරූපධම්මං සහසීලං පුබ්බභාගපටිපදං න පටිපන්නො හොති. ඉමිනා උපායෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. පඨමවාරෙ පනෙත්ථ අප්පස්සුතදුස්සීලො කථිතො, දුතියෙ අප්පස්සුතඛීණාසවො, තතියෙ බහුස්සුතදුස්සීලො, චතුත්ථෙ බහුස්සුතඛීණාසවො.