තතියෙ තදස්සාදෙතීති තං ඣානං සුඛස්සාදෙන අස්සාදෙති. නිකාමෙතීති පත්ථෙති. විත්තිං ආපජ්ජතීති තුට්ඨිං ආපජ්ජති. තදධිමුත්තොති තස්මිං අධිමුත්තො, තං වා අධිමුත්තො. තබ්බහුලවිහාරීති තෙන ඣානෙන බහුලං විහරන්තො. සහබ්යතං උපපජ්ජතීති සහභාවං ගච්ඡති, තත්ථ නිබ්බත්තතීති අත්ථො. කප්පො ආයුප්පමාණන්ති එත්ථ පඨමජ්ඣානං අත්ථි හීනං, අත්ථි මජ්ඣිමං, අත්ථි පණීතං. තත්ථ හීනෙන උප්පන්නානං කප්පස්ස තතියො කොට්ඨාසො ආයුප්පමාණං, මජ්ඣිමෙන උපඩ්ඪකප්පො, පණීතෙන කප්පො. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. නිරයම්පි ගච්ඡතීති නිරයගමනීයස්ස කම්මස්ස අප්පහීනත්තා අපරාපරං ගච්ඡති, න අනන්තරමෙව. තස්මිංයෙව භවෙ පරිනිබ්බායතීති තස්මිංයෙව රූපභවෙ ඨත්වා පරිනිබ්බායති, න හෙට්ඨා ඔතරති. යදිදං ගතියා උපපත්තියා සතීති යං ඉදං ගතියා ච උපපත්තියා ච සති සෙඛස්ස අරියසාවකස්ස පටිසන්ධිවසෙන හෙට්ඨා අනොතරිත්වා තස්මිංයෙව රූපභවෙ උපරි දුතියතතියාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං බ්රහ්මලොකෙ පරිනිබ්බානං, පුථුජ්ජනස්ස පන නිරයාදිගමනං, ඉදං නානාකරණන්ති අත්ථො.

ද්වෙ කප්පාති එත්ථාපි දුතියජ්ඣානං වුත්තනයෙනෙව තිවිධං හොති. තත්ථ පණීතභාවනෙන නිබ්බත්තානං අට්ඨකප්පා ආයුප්පමාණං, මජ්ඣිමෙන චත්තාරො, හීනෙන ද්වෙ. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. චත්තාරො කප්පාති එත්ථ යං හෙට්ඨා වුත්තං “කප්පො, ද්වෙ කප්පා”ති, තම්පි ආහරිත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො. කප්පොති ච ගුණස්සපි නාමං, තස්මා කප්පො ද්වෙ කප්පා චත්තාරො කප්පාති අයමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉදං වුත්තං හොති – යො පඨමං වුත්තො කප්පො, සො ද්වෙ වාරෙ ගණෙත්වා එකෙන ගුණෙන ද්වෙ කප්පා හොන්ති, දුතියෙන චත්තාරො, පුන තෙ චත්තාරො කප්පාති ඉමෙහි චතූහි ගුණෙහි ගුණිතා එකෙන ගුණෙන අට්ඨ හොන්ති, දුතියෙන සොළස, තතියෙන ද්වත්තිංස, චතුත්ථෙන චතුසට්ඨීති. එවමිධ පණීතජ්ඣානවසෙන චතුසට්ඨි කප්පා ගහිතාති වෙදිතබ්බා. පඤ්ච කප්පසතානීති ඉදං පණීතස්සෙව උපපත්තිජ්ඣානස්ස වසෙන වුත්තං. වෙහප්ඵලෙසු වා පඨමජ්ඣානභූමිආදීසු විය තිණ්ණං බ්රහ්මලොකානං අභාවතො එත්තකමෙව ආයුප්පමාණං. තස්මා එවං වුත්තං.

චතුත්ථෙ රූපමෙව රූපගතං. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. අනිච්චතොතිආදීසු හුත්වා අභාවට්ඨෙන අනිච්චතො, ආබාධට්ඨෙන රොගතො, අන්තො පදුස්සනට්ඨෙන ගණ්ඩතො, අනුපවිට්ඨට්ඨෙන සල්ලතො, සදුක්ඛට්ඨෙන අඝතො, සම්පීළනට්ඨෙන ආබාධතො, අවිධෙය්යට්ඨෙන පරතො, පලුජ්ජනට්ඨෙන පලොකතො, නිස්සත්තට්ඨෙන සුඤ්ඤතො, අවසවත්තනට්ඨෙන අනත්තතො. එත්ථ ච “අනිච්චතො පලොකතො”ති ද්වීහි පදෙහි අනිච්චලක්ඛණං කථිතං, “සුඤ්ඤතො අනත්තතො”ති ද්වීහි අනත්තලක්ඛණං, සෙසෙහි දුක්ඛලක්ඛණං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං. සමනුපස්සතීති ඤාණෙන පස්සති. එවං පඤ්චක්ඛන්ධෙ තිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා පස්සන්තො තයො මග්ගෙ තීණි ඵලානි සච්ඡිකරොති. සුද්ධාවාසානං දෙවානං සහබ්යතං උපපජ්ජතීති තත්ථ ඨිතො චතුත්ථජ්ඣානං භාවෙත්වා උපපජ්ජති.

පඤ්චමෙ පඨමජ්ඣානවසෙන මෙත්තා, දුතියාදිවසෙන කරුණාදයො දස්සිතා. ඡට්ඨං චතුත්ථෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

සත්තමෙ පාතුභාවාති පාතුභාවෙන. කුච්ඡිං ඔක්කමතීති එත්ථ කුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොතීති අත්ථො. ඔක්කන්තෙ හි තස්මිං එවං හොති, න ඔක්කමමානෙ. අප්පමාණොති වුඩ්ඪිප්පමාණො, විපුලොති අත්ථො. උළාරොති තස්සෙව වෙවචනං. දෙවානං දෙවානුභාවන්ති එත්ථ දෙවානං අයමානුභාවො – නිවත්ථවත්ථස්ස පභා ද්වාදස යොජනානි ඵරති, තථා සරීරස්ස, තථා විමානස්ස, තං අතික්කමිත්වාති අත්ථො. ලොකන්තරිකාති තිණ්ණං තිණ්ණං චක්කවාළානං අන්තරා එකෙකො ලොකන්තරිකො හොති, තිණ්ණං සකටචක්කානං පත්තානං වා අඤ්ඤමඤ්ඤං ආහච්ච ඨපිතානං මජ්ඣෙ ඔකාසො විය. සො පන ලොකන්තරිකනිරයො පරිමාණතො අට්ඨයොජනසහස්සප්පමාණො හොති. අඝාති නිච්චවිවටා. අසංවුතාති හෙට්ඨාපි අප්පතිට්ඨා. අන්ධකාරාති තමභූතා. අන්ධකාරතිමිසාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණුප්පත්තිනිවාරණතො අන්ධභාවකරණතිමිසාය සමන්නාගතා. තත්ථ කිර චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න ජායති. එවංමහිද්ධිකානන්ති චන්දිමසූරියා කිර එකප්පහාරෙනෙව තීසු දීපෙසු පඤ්ඤායන්ති, එවංමහිද්ධිකා. එකෙකාය දිසාය නව නව යොජනසතසහස්සානි අන්ධකාරං විධමිත්වා ආලොකං දස්සෙන්ති, එවංමහානුභාවා. ආභා නානුභොන්තීති පභා නප්පහොන්ති. තෙ කිර චක්කවාළපබ්බතස්ස වෙමජ්ඣෙන චරන්ති චක්කවාළපබ්බතඤ්ච අතික්කමිත්වා ලොකන්තරනිරයා. තස්මා තෙසං තත්ථ ආභා නප්පහොන්ති.