9. පධානසුත්තවණ්ණනා
නවමෙ කිලෙසානං සංවරත්ථාය පවෙසනද්වාරං පිදහනත්ථාය පධානං සංවරප්පධානං, පජහනත්ථාය පධානං පහානප්පධානං, කුසලානං ධම්මානං බ්රූහනත්ථාය වඩ්ඪනත්ථාය පධානං භාවනාප්පධානං, තෙසංයෙව අනුරක්ඛණත්ථාය පධානං අනුරක්ඛණාප්පධානං.
10. අධම්මිකසුත්තවණ්ණනා
දසමෙ අධම්මිකා හොන්තීති පොරාණකරාජූහි ඨපිතං දසභාගබලිඤ්චෙව අපරාධානුරූපඤ්ච දණ්ඩං අග්ගහෙත්වා අතිරෙකබලිනො චෙව අතිරෙකදණ්ඩස්ස ච ගහණෙන අධම්මිකා. රාජායුත්තාති රඤ්ඤො ජනපදෙසු කිච්චසංවිධායකා ආයුත්තකපුරිසා. බ්රාහ්මණගහපතිකාති අන්තොනගරවාසිනො බ්රාහ්මණගහපතයො. නෙගමජානපදාති නිගමවාසිනො චෙව ජනපදවාසිනො ච. විසමන්ති විසමා හුත්වා, අසමයෙන වායන්තීති අත්ථො. විසමාති න සමා, අතිථද්ධා වා අතිමුදුකා වාති අත්ථො. අපඤ්ජසාති මග්ගතො අපගතා, උම්මග්ගගාමිනො හුත්වා වායන්තීති අත්ථො. දෙවතා පරිකුපිතා භවන්තීති වාතෙසු හි විසමෙසු අපඤ්ජසෙසු වායන්තෙසු රුක්ඛා භිජ්ජන්ති, විමානානි භිජ්ජන්ති. තස්මා දෙවතා පරිකුපිතා භවන්ති, තා දෙවස්ස සම්මා වස්සිතුං න දෙන්ති. තෙන වුත්තං දෙවො න සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡතීති. විසමපාකානි සස්සානි භවන්තීති එකස්මිං ඨානෙ ගබ්භීනි හොන්ති, එකස්මිං සඤ්ජාතඛීරානි, එකං ඨානං පච්චතීති එවං විසමං පාකානි සස්සානි භවන්ති.
සමං නක්ඛත්තානි තාරකරූපානි පරිවත්තන්තීති යථා කත්තිකපුණ්ණමා කත්තිකනක්ඛත්තමෙව ලභති, මිගසිරපුණ්ණමා මිගසිරනක්ඛත්තමෙවාති එවං තස්මිං තස්මිං මාසෙ සා සා පුණ්ණමා තං තං නක්ඛත්තමෙව ලභති, තථා සම්මා පරිවත්තන්ති. සමං වාතා වායන්තීති අවිසමා හුත්වා සමයස්මිංයෙව වායන්ති, ඡ මාසෙ උත්තරා වාතා, ඡ මාසෙදක්ඛිණාති එවං තෙසං තෙසං ජනපදානං අනුරූපෙ සමයෙ වායන්ති. සමාති සමප්පවත්තිනො නාතිථද්ධා නාතිමුදූ. පඤ්ජසාති මග්ගප්පටිපන්නා, මග්ගෙනෙව වායන්ති, නො අමග්ගෙනාති අත්ථො.
ජිම්හං ගච්ඡතීති කුටිලං ගච්ඡති, අතිත්ථං ගණ්හාති. නෙත්තෙ ජිම්හං ගතෙ සතීති නයතීති නෙත්තා. තස්මිං නෙත්තෙ ජිම්හං ගතෙ කුටිලං ගන්ත්වා අතිත්ථං ගණ්හන්තෙ ඉතරාපි අතිත්ථමෙව ගණ්හන්තීති අත්ථො. නෙතෙතිපි පාඨො. දුක්ඛං සෙතීති දුක්ඛං සයති, දුක්ඛිතං හොතීති අත්ථො.
පත්තකම්මවග්ගො දුතියො.
3. අපණ්ණකවග්ගො
1. පධාන-අපණ්ණක පටිපදාසුත්තවණ්ණනා
තතියවග්ගස්ස පඨමෙ අපණ්ණකප්පටිපදන්ති අවිරද්ධප්පටිපදං. යොනි චස්ස ආරද්ධා හොතීති කාරණඤ්චස්ස පරිපුණ්ණං හොති. ආසවානං ඛයායාති අරහත්තත්ථාය. දුතියං උත්තානමෙව.
3. අසප්පුරිස-වධුකාසුත්තවණ්ණනා
තතියෙ අවණ්ණොති අගුණො. පාතු කරොතීති කථෙති, පාකටං කරොති. පඤ්හාභිනීතොති පඤ්හත්ථාය අභිනීතො. අහාපෙත්වා අලම්බිත්වාති අපරිහීනං අලම්බිතං කත්වා. එත්ථ ච අසප්පුරිසො පාපිච්ඡතාය අත්තනො අවණ්ණං ඡාදෙති, සප්පුරිසො ලජ්ජිතාය අත්තනො වණ්ණං. ඉදානි යස්මා අසප්පුරිසො හිරොත්තප්පරහිතො සංවාසෙන අවජානාති, සප්පුරිසො පන හිරොත්තප්පසමන්නාගතො සංවාසෙනාපි නාවජානාති. තස්මා අසප්පුරිසභාවසාධකං අධුනාගතවධුකොපම්මං දස්සෙතුං සෙය්යථාපි, භික්ඛවෙ, වධුකාතිආදිමාහ. තත්ථ වධුකාති සුණිසා. තිබ්බන්ති බහලං. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.
4-5. පඨමඅග්ගසුත්තාදිවණ්ණනා
චතුත්ථෙ සීලග්ගන්ති අග්ගප්පත්තං උත්තමසීලං. එසෙව නයො සබ්බත්ථ. පඤ්චමෙ රූපග්ගන්ති යං රූපං සම්මසිත්වා අරහත්තං පාපුණාති, ඉදං රූපග්ගං නාම. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. භවග්ගන්ති එත්ථ පන යස්මිං අත්තභාවෙ ඨිතො අරහත්තං පාපුණාති, එතං භවග්ගං නාමාති.
6. කුසිනාරාසුත්තවණ්ණනා
ඡට්ඨෙ උපවත්තනෙති පාචීනගතාය සාලපන්තියා උත්තරෙන නිවත්තිත්වා ඨිතාය වෙමජ්ඣට්ඨානෙ. අන්තරෙන යමකසාලානන්ති ද්වින්නං සාලරුක්ඛානං අන්තරෙ. කඞ්ඛාති ද්වෙළ්හකං. විමතීති විනිච්ඡිතුං අසමත්ථතා. “බුද්ධො නු ඛො න බුද්ධො නු ඛො, ධම්මො නු ඛො න ධම්මො නු ඛො, සඞ්ඝො නු ඛො න සඞ්ඝො නු ඛො, මග්ගො නු ඛො න මග්ගො නු ඛො, පටිපදා නු ඛො න පටිපදා නු ඛො”ති යස්ස සංසයො උප්පජ්ජෙය්ය, තං වො වදාමි පුච්ඡථ, භික්ඛවෙති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. සත්ථුගාරවෙනපි න පුච්ඡෙය්යාථාති “මයං සත්ථු සන්තිකෙ පබ්බජිම්හ, චත්තාරො පච්චයාපි නො සත්ථු සන්තකාව. තෙ මයං එත්තකං කාලං කඞ්ඛං අකත්වා න අරහාම අජ්ජ පච්ඡිමෙ කාලෙ කඞ්ඛං කාතු”න්ති සචෙ එවං සත්ථරි ගාරවෙන න පුච්ඡථ. සහායකොපි, භික්ඛවෙ, සහායකස්ස ආරොචෙතූති තුම්හාකං යො යස්ස භික්ඛුස්ස සන්දිට්ඨො සම්භත්තො, සො තස්ස ආරොචෙතු, අහං එකස්ස භික්ඛුස්ස කථෙස්සාමි, තස්ස කථං සුත්වා සබ්බෙ නික්කඞ්ඛා භවථාති දස්සෙති. එවං පසන්නොති එවං සද්දහාමි අහන්ති අත්ථො. ඤාණමෙවාති නික්කඞ්ඛභාවපච්චක්ඛකරණඤාණංයෙව එත්ථ තථාගතස්ස, න සද්ධාමත්තන්ති අත්ථො. ඉමෙසඤ්හි, ආනන්දාති ඉමෙසං අන්තොසාණියං නිසින්නානං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං. යො පච්ඡිමකොති යො ගුණවසෙන පච්ඡිමකො, ආනන්දත්ථෙරංයෙව සන්ධායාහ.