නවමෙ සඞ්ඝාතං ආපජ්ජන්තීති වධං මරණං ආපජ්ජන්ති. නිච්චදානන්ති සලාකභත්තං. අනුකුලයඤ්ඤන්ති අම්හාකං පිතූහි පිතාමහෙහි දින්නත්තා එවං කුලානුකුලවසෙන යජිතබ්බං, දාතබ්බන්ති අත්ථො. අස්සමෙධන්තිආදීසු අස්සමෙත්ථ මෙධන්තීති අස්සමෙධො, ද්වීහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස එකවීසතියූපස්ස ඨපෙත්වා භූමිඤ්ච පුරිසෙ ච අවසෙසසබ්බවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. පුරිසමෙත්ථ මෙධන්තීති පුරිසමෙධො, චතූහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. සම්මමෙත්ථ පාසන්තීති සම්මාපාසො, දිවසෙ දිවසෙ සම්මං ඛිපිත්වා තස්ස පතිතොකාසෙ වෙදිං කත්වා සංහාරිමෙහි යූපාදීහි සරස්සතිනදියා නිමුග්ගොකාසතො පභුති පටිලොමං ගච්ඡන්තෙන යජිතබ්බස්ස සබ්බයාගස්සෙතං අධිවචනං. වාජමෙත්ථ පිවන්තීති වාජපෙය්යං, එකෙන පරියඤ්ඤෙන සත්තරසහි පසූහි යජිතබ්බස්ස බෙලුවයූපස්ස සත්තරසකදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. නත්ථි එත්ථ අග්ගළාති නිරග්ගළො. නවහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා පුරිසෙහි ච අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස සබ්බමෙධපරියායනාමස්ස අස්සමෙධවිකප්පස්සෙතං අධිවචනං. මහාරම්භාති මහාකිච්චා මහාකරණීයා. අපිච පාණාතිපාතසමාරම්භස්ස මහන්තතායපි මහාරම්භායෙව. න තෙ හොන්ති මහප්ඵලාති එත්ථ නිරවසෙසත්ථෙ සාවසෙසරූපනං කතං. තස්මා ඉට්ඨඵලෙන නිප්ඵලාව හොන්තීති අත්ථො. ඉදඤ්ච පාණාතිපාතසමාරම්භමෙව සන්ධාය වුත්තං. යං පන තත්ථ අන්තරන්තරා දානං දිය්යති, තං ඉමිනා සමාරම්භෙන උපහතත්තා මහප්ඵලං න හොති, මන්දඵලං හොතීති අත්ථො. හඤ්ඤරෙති හඤ්ඤන්ති. යජන්ති අනුකුලං සදාති යෙ අඤ්ඤෙ අනුකුලං යජන්ති, පුබ්බපුරිසෙහි යිට්ඨත්තා පච්ඡිමපුරිසාපි යජන්තීති අත්ථො. සෙය්යො හොතීති විසෙසොව හොති. න පාපියොති පාපං කිඤ්චි න හොති.

දසමෙ අභිසඞ්ඛතන්ති රාසිකතං. නිරාරම්භන්ති පාණසමාරම්භරහිතං. යඤ්ඤන්ති දෙය්යධම්මං. තඤ්හි යජිතබ්බත්තා යඤ්ඤන්ති වුච්චති. කාලෙනාති යුත්තප්පත්තකාලෙන. උපසංයන්තීති උපගච්ඡන්ති. කුලං ගතින්ති වට්ටකුලඤ්චෙව වට්ටගතිඤ්ච අතික්කන්තා. යඤ්ඤස්ස කොවිදාති චතුභූමකයඤ්ඤෙ කුසලා. යඤ්ඤෙති පකතිදානෙ. සද්ධෙති මතකදානෙ. හබ්යං කත්වාති හුනිතබ්බං දෙය්යධම්මං උපකප්පෙත්වා. සුඛෙත්තෙ බ්රහ්මචාරිසූති බ්රහ්මචාරිසඞ්ඛාතෙ සුඛෙත්තම්හීති අත්ථො. සුප්පත්තන්ති සුට්ඨු පත්තං. දක්ඛිණෙය්යෙසු යං කතන්ති යං දක්ඛිණාය අනුච්ඡවිකෙසු උපකප්පිතං, තං සුහුතං සුයිට්ඨං සුප්පත්තන්ති අත්ථො. සද්ධොති බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණානං සද්දහනතාය සද්ධො. මුත්තෙන චෙතසාති විස්සට්ඨෙන චිත්තෙන. ඉමිනාස්ස මුත්තචාගං දීපෙතීති.

පඤ්චමස්ස පඨමෙ ඤාණදස්සනප්පටිලාභායාති දිබ්බචක්ඛුඤාණදස්සනස්ස පටිලාභාය. දිවාසඤ්ඤං අධිට්ඨාතීති දිවාති එවං සඤ්ඤං අධිට්ඨාති. යථා දිවා තථා රත්තින්ති යථා දිවා ආලොකසඤ්ඤා මනසි කතා, තථෙව තං රත්තිම්පි මනසි කරොති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. සප්පභාසන්ති දිබ්බචක්ඛුඤාණොභාසෙන සහොභාසං. කිඤ්චාපි ආලොකසදිසං කතං, අත්ථො පනෙත්ථ න එවං සල්ලක්ඛෙතබ්බො. දිබ්බචක්ඛුඤාණාලොකො හි ඉධාධිප්පෙතො.

විදිතාති පාකටා හුත්වා. කථං පන වෙදනා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්තීති? ඉධ භික්ඛු වත්ථුං පරිග්ගණ්හාති, ආරම්මණං පරිග්ගණ්හාති. තස්ස පරිග්ගහිතවත්ථාරම්මණතාය තා වෙදනා “එවං උප්පජ්ජිත්වා එවං ඨත්වා එවං නිරුජ්ඣන්තී”ති විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා තිට්ඨන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති නාම. සඤ්ඤාවිතක්කෙසුපි එසෙව නයො.

උදයබ්බයානුපස්සීති උදයඤ්ච වයඤ්ච පස්සන්තො. ඉති රූපන්ති එවං රූපං එත්තකං රූපං න ඉතො පරං රූපං අත්ථීති. ඉති රූපස්ස සමුදයොති එවං රූපස්ස උප්පාදො. අත්ථඞ්ගමොති පන භෙදො අධිප්පෙතො. වෙදනාදීසුපි එසෙව නයො. ඉදඤ්ච පන මෙතං, භික්ඛවෙ, සන්ධාය භාසිතන්ති, භික්ඛවෙ, යං මයා එතං පුණ්ණකපඤ්හෙ “සඞ්ඛාය ලොකස්මි”න්තිආදි භාසිතං, තං ඉදං ඵලසමාපත්තිං සන්ධාය භාසිතන්ති අත්ථො.