10. පරිබ්බාජකසුත්තවණ්ණනා
දසමෙ අභිඤ්ඤාතාති ඤාතා පාකටා. අන්නභාරොතිආදීනි තෙසං නාමානි. පටිසල්ලානා වුට්ඨිතොති ඵලසමාපත්තිතො වුට්ඨිතො. සා හි ඉධ පටිසල්ලානන්ති අධිප්පෙතා. පච්චක්ඛායාති පටික්ඛිපිත්වා. අභිජ්ඣාලුන්ති සතණ්හං. කාමෙසු තිබ්බසාරාගන්ති වත්ථුකාමෙසු බහලරාගං. තමහං තත්ථ එවං වදෙය්යන්ති තං අහං තස්මිං කාරණෙ එවං වදෙය්යං. පටික්කොසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්යාති පටික්කොසිතබ්බානි පටිබාහිතබ්බනි වා මඤ්ඤෙය්ය. සහධම්මිකාති සකාරණා. වාදානුපාතාති ධම්මිකවාදෙ ඝට්ටයමානා අධම්මිකවාදානුපාතා, වාදප්පවත්තියොති අත්ථො. ගාරය්හා ඨානාති ගරහිතබ්බයුත්තකා පච්චයා. ආගච්ඡන්තීති උපගච්ඡන්ති.
උක්කලාති උක්කලජනපදවාසිනො. වස්සභඤ්ඤාති වස්සො ච භඤ්ඤො චාති ද්වෙ ජනා. අහෙතුකවාදාති “නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා”තිඑවමාදිවාදිනො. අකිරියවාදාති “කරොතො න කරීයති පාප”න්ති එවං කිරියපටික්ඛෙපවාදිනො. නත්ථිකවාදාති “නත්ථි දින්න”න්තිආදිවාදිනො. තෙ ඉමෙසු තීසුපි දස්සනෙසු ඔක්කන්තනියාමා අහෙසුං. කථං පන තෙසු නියාමො හොතීති? යො හි එවරූපං ලද්ධිං ගහෙත්වා රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙසු නිසින්නො සජ්ඣායති වීමංසති, තස්ස “නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො කරොතො න කරීයති පාපං…පෙ… නත්ථි දින්නං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජතී”ති තස්මිං ආරම්මණෙ මිච්ඡාසති සන්තිට්ඨති, චිත්තං එකග්ගං හොති, ජවනානි ජවන්ති. පඨමජවනෙ සතෙකිච්ඡො හොති, තථා දුතියාදීසු, සත්තමෙ බුද්ධානම්පි අතෙකිච්ඡො අනිවත්ති අරිට්ඨකණ්ටකසදිසො හොති. තත්ථ කොචි එකං දස්සනං ඔක්කමති, කොචි ද්වෙ, කොචි තීණිපි. නියතමිච්ඡාදිට්ඨිකොව හොති, පත්තො සග්ගමග්ගාවරණඤ්චෙව මොක්ඛමග්ගාවරණඤ්ච, අභබ්බො තස්ස අත්තභාවස්ස අනන්තරං සග්ගම්පි ගන්තුං, පගෙව මොක්ඛං. වට්ටඛාණුකො නාමෙස සත්තො පථවිගොපකො, යෙභුය්යෙන එවරූපස්ස භවතො වුට්ඨානං නත්ථි. වස්සභඤ්ඤාපි එදිසා අහෙසුං. නින්දාබ්යාරොසනඋපාරම්භභයාති අත්තනො නින්දභයෙන ඝට්ටනභයෙන උපවාදභයෙන චාති අත්ථො. අභිජ්ඣාවිනයෙ සික්ඛන්ති අභිජ්ඣාවිනයො වුච්චති අරහත්තං, අරහත්තෙ සික්ඛමානො අප්පමත්තො නාම වුච්චතීති සුත්තන්තෙ වට්ටවිට්ටං කථෙත්වා ගාථාය ඵලසමාපත්ති කථිතාති.
උරුවෙලවග්ගො තතියො.
4. චක්කවග්ගො
1. චක්කසුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථස්ස පඨමෙ චක්කානීති සම්පත්තියො. චතුචක්කං වත්තතීති චත්තාරි සම්පත්තිචක්කානි වත්තන්ති ඝටියන්තියෙවාති අත්ථො. පතිරූපදෙසවාසොති යත්ථ චතස්සො පරිසා සන්දිස්සන්ති, එවරූපෙ අනුච්ඡවිකෙ දෙසෙ වාසො. සප්පුරිසාවස්සයොති බුද්ධාදීනං සප්පුරිසානං අවස්සයනං සෙවනං භජනං, න රාජානං. අත්තසම්මාපණිධීති අත්තනො සම්මා ඨපනං, සචෙ පුබ්බෙ අස්සද්ධාදීහි සමන්නාගතො හොති, තානි පහාය සද්ධාදීසු පතිට්ඨාපනං. පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතාති පුබ්බෙ උපචිතකුසලතා. ඉදමෙව චෙත්ථ පමාණං. යෙන හි ඤාණසම්පයුත්තචිත්තෙන කුසලකම්මං කතං හොති, තදෙව කුසලං තං පුරිසං පතිරූපදෙසෙ උපනෙති, සප්පුරිසෙ භජාපෙති, සො එව ච පුග්ගලො අත්තානං සම්මා ඨපෙති. පුඤ්ඤකතොති කතපුඤ්ඤො. සුඛඤ්චෙතංධිවත්තතීති සුඛඤ්ච එතං පුග්ගලං අධිවත්තති, අවත්ථරතීති අත්ථො.
2. සඞ්ගහවත්ථුසුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ සඞ්ගහවත්ථූනීති සඞ්ගණ්හනකාරණානි. දානඤ්චාතිආදීසු එකච්චො හි දානෙනෙව සඞ්ගණ්හිතබ්බො හොති, තස්ස දානමෙව දාතබ්බං. පෙය්යවජ්ජන්ති පියවචනං. එකච්චො හි “අයං දාතබ්බං නාම දෙති, එකෙකෙන පන වචනෙන සබ්බං මක්ඛෙත්වා නාසෙති, කිං තස්ස දාන”න්ති වත්තා හොති. එකච්චො “අයං කිඤ්චාපි දානං න දෙති, කථෙන්තො පන තෙලෙන විය මක්ඛෙති. එස දෙතු වා මා වා, වචනමෙවස්ස සහස්සං අග්ඝතී”ති වත්තා හොති. එවරූපො පුග්ගලො දානං න පච්චාසීසති, පියවචනමෙව පච්චාසීසති. තස්ස පියවචනමෙව වත්තබ්බං. අත්ථචරියාති අත්ථවඩ්ඪනකථා. එකච්චො හි නෙව දානං, න පියවචනං පච්චාසීසති, අත්තනො හිතකථං වඩ්ඪිකථමෙව පච්චාසීසති. එවරූපස්ස පුග්ගලස්ස “ඉදං තෙ කාතබ්බං, ඉදං න කාතබ්බං, එවරූපො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො, එවරූපො න සෙවිතබ්බො”ති එවං අත්ථචරියකථාව කථෙතබ්බා. සමානත්තතාති සමානසුඛදුක්ඛභාවො. එකච්චො හි දානාදීසු එකම්පි න පච්චාසීසති, එකාසනෙ නිසජ්ජං, එකපල්ලඞ්කෙ සයනං, එකතො භොජනන්ති එවං සමානසුඛදුක්ඛතං පච්චාසීසති. සො සචෙ ගහට්ඨස්ස ජාතියා පබ්බජිතස්ස සීලෙන සදිසො හොති, තස්සායං සමානත්තතා කාතබ්බා. තත්ථ තත්ථ යථාරහන්ති තෙසු තෙසු ධම්මෙසු යථානුච්ඡවිකං සමානත්තතාති අත්ථො. රථස්සාණීව යායතොති යථා රථස්ස ගච්ඡතො ආණි සඞ්ගහො නාම හොති, සා රථං සඞ්ගණ්හාති, එවමිමෙ සඞ්ගහා ලොකං සඞ්ගණ්හන්ති. න මාතා පුත්තකාරණාති යදි මාතා එතෙ සඞ්ගහෙ පුත්තස්ස න කරෙය්ය, පුත්තකාරණා මානං වා පූජං වා න ලභෙය්ය. සඞ්ගහා එතෙති උපයොගවචනෙ පච්චත්තං. සඞ්ගහෙ එතෙති වා පාඨො. සමවෙක්ඛන්තීති සම්මා පෙක්ඛන්ති. පාසංසා ච භවන්තීති පසංසනීයා ච භවන්ති.